VALENTINE DAY MAW

Fu leh balhla zawng i rawt ang aw, Char­chhawn venga nuthlawi leng thlir a dal e, A sang hlei reng reng ka ngai thei lo, tih hun khawvel chu kan pel zo ta, tunah zawng le, finna leh thiamna lamah kan thang chho zel a, computer khawvelah kan cheng ta. Khawvel a zim zel a, hmun hrang hranga awmte pawh kan inkawm ho va, phone tha leh changkang kan huih phei kual a, tukkhum che lo lekin mahni tlei tleiin kan tlei kan bih ngar ngar tlang ta a ni ber mai.

Chutihrual chuan keinin kan hriat ve ngai reng reng loh, a hming pawh kan hriat loh, mumang ram leh inlarna lam thleng pawha kan hmuh ngai hek loh, Valentines’ Day an ti a ni awm e, kan nula tlangval, tleirawlte chuan Jordan luikama nghakhlel taka ding ang maiin an thlir a, chu ni chu vawiin hi a lo ni reng mai a lo ni a. Khawi lai hmun nuam kawngpui kam ualau-biru picnic spot an tih maiahte chuan a huhoa hmangte an awm thin a nih hi. A Mizo tawnga a awmzia ni awm tak chu, Inhmangaih Ni, ti ta ila a dik teuh viau mahna.

Zan thim thama vawi khat inhmuhnaa inhmangaih thut tawhna khawvelah kan khawsa mek a, a ziaawm viau tho zel a, he inhmangaihna ni hi nuam takin tunlaiah chuan an hmang thin. Keini ang rual tan thung chuan awmzia reng a nei lo a ni ber mai. Inhmangaihte tan chuan engtik ni pawh hi hmangaihna ni a ni reng fo va, eng hun pawh hi hmangaihna darkar a ni zawk fo thin. Nula leh tlangval, mipa leh hmeichhia inhmangaihna ni a hrana khawvelin a siam a, an hmang thin pawh chu a ropui a, a tha em em tho.

1974, J.L. High Sikula pawl kua kan zirlai a ni a, Mualcheng lal Saihnuna, sakei kap thei kha, a lo kal a, a sa kah chanchin zirlaite min hrilh a. Sa kah chu a ni chiah lo va, a sawi ka la hriatreng chu, a tleirawl laiin ngaihzawng a nei ve a. Ka va rim a, a ti. Ka en ngam lo va, ka zak em em a, min rawn en changte hian min hmuh ka hlau a, ka kun daih a, a biak pawh ka be ngam lo va, ka haw dawnin fu min pe a, a tia lawm. Ka fep phal lo va, rapah ka rep a. Kum thum a nih hnu chuan tum khat chu in ka nghak a, ar a lo lut a, ka hnawt thin a, a chhuak duh lo a, a vawmna tur ka zawng ka hmu mai si lo khan ka fu rep chuan ka vawm a, a bung darh nuai a, ka ui khan ka fep a, a thlum miah lo, a ti. Fu rapa kum thum rep tawh chu a thlum tawh lo pawh a awm e. Ani pawh khan Valentines’ Day tih lam hi chu a hre ve bik hauh lo niin a lang.

Sakei a chan thin chuan, iptepui lian deuh a ak a, thingah a lawn a, thingzarah a ipte chu a bang a, ani chu a chhunga a tawm thin thute min hrilh a, ngaihnawm kan ti hle. February ni 14 hi Valentines’ Day an tih chu a lo ni a, pasalthate chuan ramvah nante an lo hmang thin pawh a ni ang. Tunlai khawvel nen chuan a dang zo ta, chuti chung chuan thingtlang lama lo neia eizawngte tan thung chuan khawilai kawngpui kama intih hlimna hmun, tui hleuh tur awmna bawk, ei rawngbawlna awm bawk leh pangpar huan nen, motor-a kal theihna hmuna hmangaihte leh hmangaih turte nena hman lam a lang ve lo va, chapchar lai a ni zawk fo thin.

Kan hma lawkah pawh Chapchar Kut chuan min hmuak mek a nih hi. Mihringte chauh hian hmangaihna kan mamawh lo va, ramsa leh savate pawhin an mamawh a, parvate pawh hi nupaa awm thin an niin a nuin a uiresan phei chuan a pa zawk chuan a tuar na em em mai a, sang takah a thlawk a, a thla zap duh loin a tla lui ta vawn vawna a intihlum thin, an ti asin. Chu chuan hmangaihna a lak natzia a lantir a, duat leh hmangaih chu an ngai a, an mamawh ve tihna a ni.

Chuvangin, he niah hian keini mihring chang lo, kan ran vulh mai bakah ramsa leh savate pawh hi hmangaih a tulzia leh kan tihnat loh a, kan humhim a tulziate hi inzirtir nan hmang ve ila, a fuh dawn hlete hian ka hre thin. Silai tha leh changkang deuh deuh neiha satlaw chhar thei nih aiin thutna pindan banga tun mawi chu anni tan chuan a ralmuan thlak zawk hian ka ring thin. Kan sawi fo thin a, sawi nawn leh erawh ka ning si lo. Wildlife Protection Act kan ramah hman mek a la ni reng a, chu dan chuan nungcha leh ramsate a humhalh a, tinata tih hlum a khap a, Valentine’s Day-a kan hmangaiha kan tihnat loh turte an nihzia kan inzirtir kha anni tan chuan lawmna luipui luang lai chawl lo a ni ngawt ang chu.

Mahse chutianga danin a humhalh pawh ni sela, savawmin min uma tlanchhiat char chara tlan peih loh tawpa a duhtawka insehtir hrep erawh danin a tum a ni bik si lo. IPC an tih maiah chuan kan bungrua leh taksa invenna tur chuan a boruak a zira mi va tihhlum hial pawh a thiang a, he danin kan dikna leh chanvo min pek ang hi Pu Savawma te lakah pawh kan hman kha a thian lohna tur reng a awm si lo. Chuti a nih chuan e, inhmangaihna ni a ni emaw ni lo emaw, kan nunna leh taksa ven nan chuan savawm emaw sakei emaw a lem chuang lo, mihring pawh ni rawh se a ngai reng tho, kan lo inven nana kan va tihnat emaw a tul miau si chuan tihhlum hial pawh a thiang a ni, tih erawh chu i hre ve thung ang aw. Engpawh nise, Valentines’ Day hman nuam le.