KUANG LO NAWR TEH ANG

Kumin chu a kohhran lam aṭang pawhin kan tawng, Mizo tawng humhalhna lam uar kum tih a ni deuh lom ni kha? Kei a lawmawm ka lo ti hle mai a, keimahni tawng ngei hi a har a, ziak zawm tur leh tur lohte  hi hriat a har em em a, lehkhathiam, M.A., B.A. valte pawh hian har an tiin ziak dik lo tak tak hi ka hmu ve thin a, Mizo tawng ziak zirna tha ber chu Bible hi a niin a lang, chuvang chuan College-ah pawh zir a ni ve thin.

Zawm tur ziak zawm lo te, zawm loh tur zawm te hi a kawh, a tum a dang daih thei tlat a ni. Entir nan, “Fapa” tih hi hetianga a inzawma kan ziah chuan, fanu ni lo, fapa tihna a ni a, mahse a hranga “Fa pa” tia kan ziah chuan, kan fanu ni lo, kan fapa sawina ni loin, fa neitu a pa sawina a ni daih thung. “Insual” tia kan ziah zawm chuan, mi insual an inhnek chawrh chawrh ang chi kha a ni a. “In sual” tia kan ziah zawm loh erawh chuan, ‘in’ kha pronoun a ni a, tute emaw pakhat aia tam kan hau a, in van sual tak, in sual tiia mi kan hau ang kha a ni.

A khai, sawi tur a tam dawn tlat, tawp ang. Kuang lo nawr teh ang, kan tih chhan ber chu e, ka u, Revd. Chuauthuama kuang ka nawr dawn nia ka hriat vang a ni. Mahse ka inthlahrung lutuk lo, a chhan pawh kohhran lam zawkin Mizo tawng humalh leh uar lam a rawn chhawp chhuah vang a ni deuh ber mai. Chuti a nih chuan kan Baibula mi ngei thu pakhat han sawi hoa ngaihtuah tlan tur kan thlang chhuak ve ang aw. Sang tam tak zing aṭangin.

Mihringin a thian aia a nun a paih aliama hmangaihna nasa zawk tuman an nei lo, Johana: 15:13 thu hi a Mizo tawng kalphungah a dik lo a ni. Heta a lan dan hi chuan thiante kan hmangaihzia lanna nasa ber chu an aia nun kan paih hi a nih chu. Kei chuan mak hi ka ti em em mai ve thung a, thiante tana nun pe, nun hlante chu an lo awm mahna, mahse thiante aia nun paih erawh an awm ka la hre ve ngai miah lo thung. Kan Lalpa pawh khan kan ai a nun a paih lo va, kan tan a nun a pe zawk a ni. Krawsa-a thihna ngei chu. 

Thiante hmangaih avanga mahni nun paih in hre bik emaw chu le aw? Han ti ve ngial ila, Sap tawng thiam ve ni awm fahranin, Sap tawnga ‘for’ tih hi kan Baibul letlingtuten ‘aiah, aiin’ tiin an letling tlangpui a, hei hi a dik lo a ni. Aiin, aiah, tia dah a tulna hun chu a awm ngei ang, mahse “tan” tia lehlin hi a dikna zawk a tam niin a lang. Aiin, emaw aiah emaw ai emaw tia lehlin a nih avangin kan Lalpa Isua kha kan ai krawsa khenbeh anga sawi a nih phah ta a. Kan Lalpa kha kan ai krawsah khenbehin a awm reng reng si lo va.

Keini hi kraws-a khenbeh vek tur ni ta ila, khenbeh kan nih loh nan, khenbeh ni ta se kan ai khenbehin a awm tihna a ni ngei ang. Mahse khenbeh tur kan ni lo, mi sual kan ni a, kan sual avang khan hrem kan nihna tur chu khenbeh a ni lo va, chatuan meipuia paih a ni zawk a. Pathianin a anpui ngeia a siam mihringte, chi tin hnam tin, mi tin, tawng tin chhandama kan awm a duh a, chuvangin kan vaia ai kan Lalpa kha khenbeh ni loin, kan vai atan zawk kraws-ah  khenbehin a awm ta a ni e.

Nun paih, lam kha khel leh dawn ta ila, hei pawh hi khel tham fe a ni awm e. Kan thil duh tawh loh emaw thawmhnaw hlui hak duh tawh loh emaw kan paih thin. Tu emaw kan duhsaka kan hmangaih avanga paih kan ni lo va, kan duh tawh lova kan paih a ni zawk. Miin a thian a hmangaih avanga a aia a nun a paih chu han ngaihtuah ve mah teh, mak tak chu a ni. Mi dang tana nun pe, nun hlan nun chan chu kan hre hlawm mai thei e, mahse mi dang aia nun paih erawh hriat tur an vang khawp chuan ka ring.

Sana chhia ka duh tawh loh chu ka paih lawng lawng thei a, ka duh leh hla deuhah ka paih ang a, ka duh leh hnai teah mi dang tana  chhara lak nuam deuhah ka paih thei, a nih loh pawhin bawlhhlawh paihnaah emaw kawr te thuk takah pawh ka paih theih bawk, ka ta a nia ka thu thu a ni. A nih loh pawhin naupang emaw tu emaw ka pe daih thei. A mak lo ti raw? Mahse e, miin a nun chu engtin nge a paih ang le? Mi an inthaha an inawhhlum hian a nun a paih tunge ti ngai? A inawkhlum a ni mai. Nun paih chu hla deuha paih a har lo ang maw aw, te ka ti thin. 

Hetianga kan Mizo tawng dik lo taka dahte hi kan humhalh zel tur a ni a ngem? Mihringin a thian tana a nun a pek aliama hmangaihna nasa a nei thei lo, tia humhalh hmaa dah hmasak phawt a tha zawk lo vang maw aw, tinten ka ngaihtuah thin. Nun paih, tih hi chu kan Mizo tawng kalphungah a dik lo hrim hrim niin a lang. Entir nan, Thanga sakeiin a seh a, a thianpa Puia chuan Thanga chu a hmangaih avangin a chhan a, sakei nen chuan amah Puia an inbei vak a, a tawpah chuan a thi ta a. Thang erawh chu a insaseng hmana Puia zarah, Puia a van huaisenin a van fakawm em, Thanga aiah a nun a paih ta a ni si a, ti ta ila in nuih a za deuh lo vang maw? 

Mahse chutiang ni loin, Puia chu a huaisenin a van fakawm em, sakei lak ata Thanga chhanchhuakin  a tan a nun a pe a ni si a, ti thung ila chuan tumahin mak an ti hauh lo ang. Kan  Mizo tawng hi kan humhalh mai bakah a ziak dan leh zawm leh zawm loh thlenga kan inzirtir a tul ta niin a lang. Tun tum chu dan  lam a lang khat pharh mai, pawi lo mai ti raw?