UI TALH

Damtakin aw, tlang tlangzapui chu liam ta la, Zunleng rauthla kan awih changin, Awmhar tah zai tin rem runah, I sakhmel Parte a chul dawn lo, Tanpuian a lo ti ang khan, ka han thlir kir a, a ni, ka hawi thin a, tlangzapui chu a liam zo ta, mahse suangtuahna rama kan chen chang erawh chuan maw, a zun zamah uaiin a rauthla chu mitthlaah a cham thin a, engtikah mah a hmel duhawm chu a chul thei dawn lo a lo ni e, han tih ve duah mai pawh a chakawm rum rum thin. Mahse e, chutianga kan tih avang chuan in lo ngai Parte lutuk hlauh ang tih erawh chu ka hlauthawng hlel lo.

Kanan lenkawl eng chu a zam vel e, Isarel lungngai lovin hlim tawh rawh, tih ang mai khan, Favang lenkawl eng chu a zam vel e, Zofaleng lungngai lovin hlim tawh rawh, tia lo kaihlek mai pawh a chakawm dawn a lawm. Hmeichhia leh mipa inhmangaihna avanga Lalpa tih tel lem lova miin hla a phuah chuan love song, kan ti a. Pathian fakna hla ni lem chiah lo, mipa leh hmeichhia inhmangaihna pawh ni lem chuang lo hla erawh chu hla lenglawng a ni a, hla dang thluk anga sak tura hla an phuah chu kaihlek a ni thung a, Fakna hla a awm a, mipa leh hmeichhia inhmangaihna vang emaw chhungte emaw thi tawh ngaihna Lalpa tih tel erawh chu lengkhawm hla kan ti a ni em kha? Pathian chu Hmangaihna a ni a, Hmangaih Pathian hian amahin a siama a anpui ngeia siam mihringtea hmangaihna a dah avanga hla an phuahte hi kei chuan a huat ka ring ve lo.

Mahse chulam chu kan kalsan rih tawh ang a, dam taka tlangzapui liam ta lam zawk lamah khan kal ta ila. Mizoramah kumpinuin min awp hma leh hnu, lalte lal lai aṭang khan keimahni hnam dan hi kan lo nei ve thin a, mahse ziak leh chhiar kan thiam lo va, kan Missionary Pu Buanga leh Sap-upa an lo kal hnua anmahni avanga ziak leh chhiar thiam ve ta chauh kha kan ni tih chu sawi tam ngai loin kan hre vek a, a awmzia ni tan ber chu kan hnam dan vete chu ziak loh dan a nih ber chu. Khawvela hnam changkang leh ram changkang hmasa Kumpinu kan tih meuhte pawh khuan ziak leh chhiar an thiam loh avang ni loin, ziak loh dan an nei a ni, tih chu khawvel hriat a ni ang.

Tichuan chung kan dante chu lal lal lai aṭangin kan hmang thin a, kum kha leh chen kan lo hman thin chuan, a ni e, a zawng a za chu ni kher mah suh se, Mizo Inneih, Inthen leh Rokhawmna Dan, The Mizo Marriage, Divorce and Inheritance of Property Act, 2014, ni 13-2-2015 aṭanga hman ni ta a lo awm taka tang kha chuan, chung kan hnam dan, inneih leh inthen leh rokhawm lam bik chuan mual a liam ta a, chuvangin Dam takin tlangzapui chu liam ta la, Zunleng rauthla kan awih changin, Awmhar tah zai tin rem runah, I sakhmel Zo dan a chul dawn lo, kan tih a lo ngai ta zawk a nih chu. Aw lunglen a thar nang vangin, Ka tan tahna mai i lo ni, Pialleiah inthen mah ila, Min rawn zawng chhuak leh la Zo dan, Van pialralah, kan ti mai dawn em ni ang?

E, a ni e, khimi kawng thum, inneih leh then, rokhawm thilah chauh a ni kan Mizo hnam dan khan mual a liam tak chu, a dang zawngte kha chu a la cham reng a, I anka leh i sakhmel mawi, A cham reng ka thinlaiah, Ngaih lai i zual e, ka thinlaiah, Leng dang ka la lungkham lo, tih aiah, dan dang ka la lungkham lo, tiin kan thlak mai dawn em ni? Enge maw, miin thlarau aṭanga an hla phuah leh an lehlin tam takte pawh a phuahtu rawn lo leh phalna la loin, an lo thi tawhte pawh a ni hial a, rawn ngaihna awm hek lo, an tihdanglam fo si chuan keini tan pawh chhe te han tihdanglam ve chu a pawi lem lo vang chu ti raw maw?

Tichuan, kan Mizo Hnam Dana awm ngei mahse thangthar tam takin kan hriat mang meuh loh pakhat lek te hi han sawi ka tum chu a ni a. Hei Favang kan thleng chu a ni ta mai a, favang lenkawl van dumpawl ka lunglenna leh rengchal leh ngirtling hram min awitu, hmana di nena min awitu, tunah pawh an la bang chuang lo, an lo tih thin sawi ka tum lem lo. Tun ang hun chho, buh rai lai vuih lai hun a ni ber ang, ka hre chiah lo, mi thlama ui talh leh chakai rawh, chhum hi a thiang lo va, cheng sawmnga thleng chawi theih a ni.

Hei hi tunlaiah chuan a ho a tlem kan ti pawh a ni mahna, mahse e, a tlem miah lo asin. Sepui pawh cheng sawmli man a ni a, sepui man aia tam chawi theih a nih chuan a hremna kha a na hle tih a chiang reng mai. Tunlaiah erawh chuan sepui cheng sawmlia lei chu sawi loh, a sa kg khat man pawh a tling tawh lo, mahse a hun lai ngaihtuah ila, a nah le a ni. Hmeichhe man pawh zali a ni a, a lehlam zawnga ngaihtuah chuan e, arpui man pawh a zat hleinem, ti raw? Ui patuai pawh sang hnih mante a nia, chutihlaia hmeichhia kan duh deuh cheng zalia lei chu manhla ve deuh tur a nia lawm, kha daih kha mawle, hrethiams?

Tichuan mi thlama ui talh leh chakai chhum leh rawh chu kan dan phal loh a lo nih chu. Uisa sawi takah chuan e, 1986 kha a ni ta awm e, Lunglei Rahsivenga kan awm laiin keini mikhual ta chu kawmchhakpa, Raman chawi eiah min sawm a. Uisa kan hmeh a, ka duh lo han tih chu ka duh bik lo va, khua a thim tawh a, phuihnam nen an chhum a, a eng ber nge ka hre lo, a tihnekhnawk ni berin ka hria, ka la fuh kan hmawm chu e, kan lem chu ka luak teuh kher mai, a phuihnam hlir ka ei, uisa ka la ei leh ta reng reng lo, kan hnam dan kalh lo ta pawh nise, mi thlama uisa va chhum ei phei chu ka zuam lo.

Hei hi a chhan nia lang chu, uisa chhum emaw talh emaw, chakai chhum emaw rawh emaw avang khan buh hmin a chhe duh nia ngaih a ni awm e. Hetia han ngaihtuah chuan a nuihzat thlak letling zawk, mahse chu chu keimahni hnam dan ngeia mi a ni a, a chunga dan thar lo piang ta kan tarlan khian a nuai reh lo va, a la ding reng tihna a ni zawk dawn lom ni? Chuvangin, kan hnam dan tam zawkte kha chu, damtakin tlangzapui chu liam ta la, tia kan mangtha a theih ngawt loh a nih chu. Keimahni hnam dante hi keinin kan hluta kan zaha kan zawm si loh chuan hnam dangin min hlutpuiin min zawmsak dawn em ni?

Chuvangin, kan hnam dan chu a la ding reng a, tlangzapui min liamsan a, Dan thara inthuam ta awm bawk mah sela, a tam zawk erawh a la pangngai reng a ni tih erawh i hre thar leh ila, kan hnam dante kha i humhalhin i chawisang ila, i hmang zel ang zawk ang u aw. A la bo lo va, India Danpui chang 371-G kan sawi fo, special provision pawhin min humhimsak a ni tih kha kan thinlungah cham reng rawh se.