TUNGE HRUAI THIN CHE

Tunah chuan Khuang­chawi thla dik­tak kan thleng a, kan hmu ta, mahse chutichung chuan ruah erawh a sur leh si thin a nih hi. Thim-thuahhnih hlau pawlten Pathian thu leh Bible, inlarna nen innghahna rahbia hmangin Mizoram chhungah Bible thu khung vek tum thin mah sela, ruahpui leh tui liante chu kan thenawm ramten an tuar nasa em em ve tho mai.

Bible thu dikna chu kan ram riang teah hian a khung len vek erawh a harsa-mo-ni-ka deuh si thin. Ka hriat pakhatah phei chuan September thlaah China ral a lo lian dawn, tih a ni a, ka hriat lai chuan September a la hla deuh si a, hlauin ka khur han ti dawn ila, ka daw duai ang tih ka hlau a, mahse chu thla chu a lo thlenga kan pela Khuangchawi thlaah kan cheng ta chu a nih hi; China ral pawh a lo lian ta em bik lo hlauha ka thaw huai mai.

Kan rinna tinghet la, Kan rinhlelh tibo rawh, tih hla ang deuh khan, kan rin leh beiseina hian min hruai fo va. Aw ringtu, tunge hruai thin che, I nunah tunge lal ber le? Lal thu nghak loin i tlan thin em? A hnuh let hun che a thleng thuai ang, Chutih hun chuan i vui thei lo vang, Lalpa hruai theih turin in pe rawh, Lalduhkimin a lo ti hi a dik khawp ang.

Lalduhkimi hi, pawl sawm J.L.High sikula kan zir kum, 1975, March ni 4 khan Chawngtlai khuaah a lo piang a. A pa chu Lalzuia Coney a ni a, a nu chu Lalzamveli a ni. Mahse tun thlengin Chawngtlaiah a pian avangin a awm tihna a ni lo, Aizawlah a awm zawk. A vanduai a, 2001

aṭang khan rilru, taksa leh thlarau natna a vei a, nang Eden natna veitu kha, tih ang deuh a ni ang. Beidawnna nasa takin a tlakbuak a, amahin a bethel a, Lalpa tihdamna a chang ta a ni. A nunah chuan Lalpa a lal ber fo va, engpawh tidawn se Pathian a rawn zel thin. Mahse lei anchhedawng khawvela kan chen chhung hi chuan ni tin thlemtu chuan min do thin ni loin min thlem zawk thin a, ani pawh chu a nunah Lalpa lalna chu a chep tial tial a, a kraws put chu a awn riai riai a ni ber ang.

Zan khat chu a thinlungah hian, tunge i nunah lal ber a, tunge hruai ta che le? Tidamtu che kha ka ni asin, malsawmtu aiin malsawmna i duh a, ka hnuh let hun che a la thleng thuai ang, tiin rawn koin a hria a, mit natnain a ko leh a. Tichuan 2003 chuan, Min hruainaah ka kal ang, Ka tan kawng dik a ni si a, Thlemna tinreng karah pawh, Ka phatsan tawp lo vang che, tih hla hi a phuah ta a ni. Thalaite zingah phei chuan sak a hlawhzia kan hre vek awm e. 2004 a lo nih chuan, Aw ka pe che, zai rawh, tiin a hre leh a, zai cassette a siam ta tawp mai a, chunglamin mal a sawm a, damna chan phahte pawh an awm nual a ni. Hla dang pawh sawmhnih chuang a phuah a, a zai TV lamah pawh kan hmu thin ang, kei chuan a zai aiin a hmel a tha ka ti feee.

Tichuan a nun hruaitu chu Lalpa a ni a, keini hi tunge min hruai thin ni ang le? Puipuina hmun leh khawhar in thlenga phone hui khampheia kheuha kun ngar ngar tawk hi kan tam ta, mahni inah pawh TV en aia mahni phone theuh khawia tlei tawk em em kan nihzia leh kohhran thil tih thlengin, inkawm khawmna hmunah pawh kan phone hian hmun laili ber a chang fo va, mahniin kan tlei tawka kan nui kur kur bawk thin a nih hi. Amah ngei hi a ni, mahni chauh pawha hlim taka min awmtirtu, lo ni ta ber chu.

Nazareth khua tlangval hmeltha kha i hmu em? Hmutu apiang lawmin an khat zel a, Kei pawh ka hmuh ve chinah chuan, Lawmin ka khat ve ta a ni. Ka Lalpa hi a mawi ber e, Hling lukhumin phaur vel mah se, Khawvel miten hmusit mah se, Ka lal duhawm ka lawmna ber a ni, tih hla kan sak uar em em leh lung tileng tak pawh hi Rev. Dothanga phuah a ni a. 1977 March ni sarih zan khan Thlarau Thianghlim pawlna a chang a, chhuatlaiah amahin a lam a lam mai a. Chutihlai chuan a thinlunga hla Lalpan a pek chu a phuah ta a ni. Hla phuah thiam tak a ni a, zathum zet a phuah a ni. Patmos thliarkara Johana pawhin a hmuh khan a hmel chu nisat vanglai ang a ni a, thi ang derin a lum ta a, a Lalpa hmel engah chuanin, chuti khawpa hmeltha Nazaret tlangval kianga khawsa ve tur chuan 2005 May thla ni khat khan Khampata a awm laiin khawvel hi a chhuahsan ta a ni.

Keini erawh kan nun hruaitu a dang fo a, Nazareth tlangval hmeltha hmu tawh inti leh ti lo thlengin, jail lamah te min hruai bawk thin a nih hi. MV Act dan tlawhchhanin sawrkar motor tlan loh nite a siam a, mahse kan nun leh keimahni hruaitu atan kan duh a, a bawhchhia an tam hle a ni lom ni? Kan nun kawng hi dan bawhchiatna sual hian min hruai fo va, chuvang chuan a ni, jail pawh a tawt em em reng mai ni.

A ni e, jail te hi kan lut fo va, kan nun kawng hruaitu a dik loha dan lova kan khawsak thin avang a ni chawk. Inhremna hmun chu a ni tehmeuh mai, mahse tunah chuan insiam thatna hmun atana hman a ni tawh fo thin. India rama jail lar ber pawl, Tihar Jail an tihte hi kan hre fo ang a, tang tur ni loin vawi hnih kan lut ve tawh a. Jail, mi hremna hmun chu a ni ngei mai, mahse siam thatna hmun ang a ni ber, lehkha zir chhuak te pawh an awm a. Tin, lehkhapuan siamna khawl te, thutthleng leh dawhkan siamna khawl te, a awm a, an kawr siamte pawh an zuar a, chutiang chuan kutthlemthiam hna an thawk a, an chhuah hunah pawh dan bawhchhe tawh loin anmahni eizawnna turin an inzir thiam a ni.

Chung an thil siam tha tak takte chu sawrkarin a leisak a, an intodelh hle a, hman kumah pawh Jail kha sawrkarin nuai sawmpali tanpuina tur pek a tum a, mahse jail chuan keimahni kan intodelh thei e, kan mamawh lo, tiin an kir leh a ni. Thilsiamna hmun eng emaw zat a awm a, chuta a siamtu an mi chhawrte chu jail tang, court-in kum rei tak tak tang tura a tihte an ni a, khang thilsiamna hmunah khan an thawk a, mahse a thlawnin an thawk bik lo, hlawh an nei a, pawisa an khawl a, an chhuah huna dan bawhchhe lova mi pangngai anga an nuna an khawsak a, ei an zawn theih nan jail kha insiam thatna atan an hmang thin a ni.

Tichuan jail kawng zawh mah sela, an chhuah hunah an nun hruaitu atan an hmang ta zawk a, dan bawhchhiat avanga jail tan hlauhawmzia leh zahthlakzia hriain luh leh an duh tawh lo a ni. Dan zawma zah hi khua leh tuiten kan bat leh kan tih tur a ni si a.