LUANG DEL E

Khawvel Sundei sikul ni hian, sangha a fuan thin a, chu chu kan pel tawh a, fuan leh tak ang maw, tihte mai mai chu kan sungtuah a, tunah chuan Nihawi pawh a par leh ta, Durtlang kham chhawrdawh tlak deng nikang lung ko awih phihrit anni tan an vangkhaw tual nuam ni lawi si, thlasik lo thlen apianga an vul eng chuk thin kha, a hun leh ni a thleng leh ta, a malin a mawi lem lo, a huhoa tam taka an han vul chuk thung erawh a mawiin a lunglen thlak thin a nih hi.

Keini tan zawng tlangsam par aiah nihawi par chu krismas hnaih tawhzia min hriatttirtu a chang zo ta. Kan kum a tam tial tial a, kan upa tawlh tawlh a, thangtharte tan chuan, “thing” nih kan hlawh zo ta. Zai lam te thiam ve lo mah ila, kan lung erawh a leng ve tho thin si a, hla te hian kan lung a tileng a, mahse an tunlai hla thar, thalaiten an tuipui em em leh mitthi lumen chang zan reia tui taka an sak thinte hi duh ve thin mah ila, kan lo hre ta mang thin lo erawh a hrilhhai thlak fo si thin.

A laiah nunna tui a luang del e, an tihte hi ka hre fo a, a luang dem dem an ti emaw ka lo ti a, a bak ka hre si lo. Chulai chiah chu ka thiam vein ka hre ve a, a hma thu ka hre lo va, a hnu lam thu ka hre hek lo. Tlar khat chiah ka hria a, chu pawh ka la dik lo zui, khua a var lo thei khawp mai.

He hla hi Dr Ramdinthara Sailo-in April 15, 1994 kuma a phauh, Rauthlain ka fang vel chung vankhua nuam khi, Chutah lungduh kal ta ka han hmu a; An leng dial e, Angel dungthulin, He lei hringnun reng hi an ngai tawh lo, tiha a thunawna a tlar tawp berna a lo ni a. Hla tlar khat chiah hriata chu pawh la hriat dik loh zui chu mahnia sak ve chang pawhin sak tui a har duh khawp mai. Keini ang duang hi zawng ka pianna a rei ve ta deuh bawk a, thangtharho hla sak duh zawngte hi ka hre ve lo letling tawh a, a buaithlak fo thin.

Dr. Ramdinthara hi hla phuah thiam tak a ni a, za zet a phuah tawh a, a la phuah leh zel turah ngai pawh ila. Naupang te a la ni a, 1956 Khuangchawi thla ni ngaa piang kha a ni a, Changzawl khuaa piang a ni. A pa chu Lalhranga a ni a, a nu chu Kapchhungi a ni. Phullen lal Awksarala kha a pu a ni a, unau pasarih zinga a upa ber a ni. 1981-ah a piangthar a, Chanchin Tha hrilh lam a tuipui zawng a ni a. 1991-ah MBBS a zo va, M.D. a ti leh a, sawrkarah doctor hna kum sawm zet a thawh hnuah pawh a pianthar tirha a rilru kha a thinlungah a cham reng a, 2002 khan a hna chu kalsanin Missionary-ah a kal ta nge nge a. Chunglam pawhin, sawrkar hnathawk pension hnua ka ram hmangaih thar thuta, a tih loh hmel e.

1996, January ni 19 khan a doctor-pui, Zochhuani Ralte d/o S.R.Vala, IAS (rtd) nen an innei a, fanu pahnih leh fapa pakhat an nei a, tunah hian Lunglei-ah kohhran enkawlna hnuaiah Chanchin Tha hrilh chung zel siin an thiamna, damdawi lamah an thawk mek a ni. Hla hian mihring thinlungah hmun thuk takin a chang a, nasa takin thil a ti thei bawk thin a ni. Hla thil tihtheihna hi sawi dawn ta ila, sawi tur tam tak a awm thei awm e.

Hmanah kan sawi tawh a, han sawi leh ta ila, khawvel dang ni lo, keimahni Mizoram chhungah ngeiah pawh chu chu kan hre awm e. Rev. Liangkhaian 1913-a hla phuah, vawiin thlenga kan la sak lar leh tuipui thin, Thu mak ka sawi nin theih loh chu, Kalvari chanchin a ni, tih hi a phuah aṭanga kum rukna, 1919 October thla khan Lungrang khuaah Chhim lam Presbytery khawmpui an hmang a. Chutihlai chuan Tirhkoh a la ni a, kohhran aiawhin Durtlang lal Suaka nen an va tel ve a. Khuangchawi thla a ni a, kumin anga ruahsur tlut tlut ni hek lo, khua chu a thiang mawi em em a.

Chawlhni a lo thleng a, chawhnu inkhawmah chuan Tirhkoh Liangkhaia chuan thu a sawi a, Chanchin Tha Johana ziak 3:16 chang thlana hmangin Isua tuarna leh Pathian hmangaihna chu a sawi a, a sawi thiam em em a, a tui bawk a, thlarauin a awmpui a, inkhawm zawng zawng chu an vaiin an tap hial niin an sawi. Pu Buang meuh pawhin, Tunah zet chuan Kalvari ka hmu chiang ve ta. He ka pheikhawk ngei hian kalvari tlang vaivut a lo rap ve tawh a, mahse Lungrang Pulpit bulah hian Kalvari tlang a lo hnai ber a ni, a ti e, an ti. Ban hlaah amah hla ngei Thu mak ka sawi nin theih loh chu, tih chu an sa ta a, tlai dar thuma an sa tan khan tawp thei loin an nawn zel a, zan dawr sawmah an sa tawp theih chauh a ni. Darkar sarih an sa tihna a nih chu, hla sa loin chuti chen chu thu emaw ding emaw ni ta se, an ning khawp ang le.

Hei hian hlain kan thinlung mai ni loin, kan taksa thlenga a thununa hmun a awha a chan nasat theihzia chu a tilang chiang hle awm e. Tunlaiah, Thu hi a hla a ni a, hla hi thu a ni, an ti thin, a dik ang, mahse darkar sarih thusawi ta se chuan e, a ngaithlatu lam chu an tui vak lo mai thei. Thu hi hla a nih bawk si chuan, keini pawhin kan phak ve tawkin dan thute hi hlain kan sawi thin a nih hi, ti ila kan awih ngut a nge maw le? Thu kha hla a nih chuan a dik ve tho dawn lom ni?

Tun hnaiah POCSO Act an tih mai hi a lo awm ta, a la rei lo. Dan dang chu dah tha rih ila, hemi dan anga man leh thiamloh chantir hi engemaw zat an awm tawh a, an awm mek a, an la awm zel dawn a, a bik takin keini mipate kan fimkhur a ngai em em a. Naupangte hi danin a humhalh nasa a, a hremna a na bawk si a, kan fimkhur a tul khawp mai. Kan hma lawkah Krismas a awm ta, i fimkhur ang u. Dan ka lo hre lo a ni, tih lah chhuanlama hman theih a ni lo va, kan sawi thin a, kan sawi nawn leh kan ti dawn nge kan sa nawn leh kan ti zawk ang le?

Kum 18 la pumhlum lo chu naupang an ni tih kha i theihnghilh hauh suh ang u. Hmeichhe naupang kum 17 leh thla 11 leh ni 27-a upa kha nula emaw tiin lo khawsakpui ta mai ila, he dan ang hian thubuai siamsak a, kum tam tak jail bang zut theihna a ni, tih hi mipa, tlangvalten i hre nawn leh ang u. Thenkhatin ani pawhin a duh ve tho sia, tih chhuanlama hman an la tum fo thin, a duh ve e, ve lo e, lam a ni lo; a duh zawka hlei hlei, thehlei man thei hlei hlei pawh nise e, kum 18 a la tlin miau loh chuan hrema kan pumpelh chuang lo ang, a thunawn a ni e.