Guest writer
F. Vanlalrochana
CHHAWRPIAL RUN
Hman lai hian, tlang dung inkhawhzuia ramngaw dur takah maiah hian, nungcha chi hrang hrangte chu hlim tak hian khaw khatah an khawsa za a. An zavai chuan inngeih takin an cheng ho ṭhin a ni. An khuaah chuan taima takin hna an thawk a. An zavai chuan itsikna awm miah loin an inpuiin an indawm kang tawn ṭhin.
An khaw duhawm takah chuan thlamuang takin nungcha chi hrang hrang te chu an cheng ho a. Hah pawh sawi loin hna an thawk a, chenna tur in an sa a, thlai an chingin an enkawl a, an no hrin te an enkawl seilian a ni. Chu hmunah chuan, nungchang chi tin, ramsa chakber aṭanga chak lo ber thleng chuan inpumkhat ṭha em emin an cheng ho a, kawng engkimah thawhhona ṭha neiin, chak lo zawkte chu an dawm kang ṭhin a ni. An khaw inlungrualna duhawm tak mai chu tihchhiatin a awm dawn tih hi an hre lo reng reng a. Ni khat chu, ramsa pakhat, Sihal hi an khuaah chuan a lo pem lut ta a. Chu sihal chu a phakarin, mi a chawkkawi thiam a, chu khaw inlungrual tak maiah pawh chuan ngaih ṭha vak lo pawh an awm nual nghe nghe a. Amaherawh chu, an khua chu an inlungrualin an inpawh ṭha a, tu mahin an hneh tak tak theiin an ring lo a, eng buaina pawhin an khaw inlungrualna leh inpawhna leh an thawhhona ṭhate chu a tichhe phain an ring tak tak lo a, an nun dan ngai ang chu hlim takin an nunpui chhunzawm chho ta zel a ni.
Sihal hming kha kan lo sawi thei nghilh a, Reynard-a a ni a. Chu khaw inunauna leh inzawmna nghet tak chu ama mi mal hlawkna atana hman ṭangkai theih dan tur chu a hmu thiam ta a. Chu khaw muanawm takah chuan, amah avangin inrinhlelh tawnna leh ngaih ṭhat lohna chhumpui a la zing thuai dawn a ni.
A rilru fing phakar tak chung chuan amah rinhlelhna chang hre reng lo khaw mipuite chungah chuan a mit a len reng a. Reynard-a lo pem chuan, an khaw inlungrualna duhawm tak chu a tichhia ang a, an inlawm tawn ṭhinna rilru ṭha te chu a chhu chhe dawn a ni. Inunauna leh inngeihna, inpuih tawnna leh inrintawnna, induhsak tawnna kha Chhawrpial Run khaw nihna duhawm tak leh an khaw chanchin an sawi chang pawhin khaw dang pawhin an sawi ṭhin dan a ni. Chu an khaw nihna duhawm tak chu a la chhe dawn a ni. A khaw mite lah chuan an hre der si lo. Nungcha duhawm tak tak te inngeih taka an khawsak ṭhinna khua hi, a tirah khan a khaw hming kha kan lo sawi lo a, ‘Chhawrpial Run’ a ni.
Chu khua chuan dan fel tak an nei a. An khuaa lak luh phal leh pha loh te pawh an nei fel thlip thlep a. Chung an khaw dan kalh chuan, sihal chuan an khuaa lakluh phal loh thil chi hrang hrangte chu Chhawrpial Run khuaah chuan a la lut ṭan ta. Heng a thil lakluh te hi pawn lamah chuan thil mawi tak tak te, duhawm tak tak te, nuam veng venga mi siam thei te, a khaw mite khawsak tisang a, changkan hmel taka lantir thei te a ni hlawm. Sihal chu a fing a, mi hip theihna a neiin, zun a ngah si a, ramsa dang te chu a thil chawk luh lei tur te, hralh chhawng ve tur te leh a ruka lalut ve turin a hmin thei ta hlawm a. Ramsa chi hrang hrang te chuan phur takin an lei ta a, an hralh a, an hmang bawk a. A rukin an khuaah chuan an lalut ve ta zel bawk a ni. An ngaihtuah thlen loh leh an ngaihtuah phak miah loh chu, chung an thiltih chuan an khaw ṭhatna leh duhawmna a tichhiain, an khua chu hri angin an thiltih chuan a ei chho mek a ni tih hi!
Hun a kal zel a, ramsa chi hrang hrang te chuan chung phal loh thil chi hrang hrangte chu nasa takin an buaipui a, an hun tam zawk chu chutiang thil a ruka chawk luh buaipuina atan chuan an hmang ral ta a ni. Anmahni mi mal, chhungkua leh khawtlang chuan a tuar em em a ni tih erawh an ngaihtuah thleng duh lo reng reng a ni-an nuam rih miau a.
Rim taka an thawhchhuah te chu phal loh thil lei nan leh lakluhna atan an hmang a. Thawhrimna tel lo bungrua leh thil dang an ngaih ta hle mai. Hausakna leh nawmna reng reng uma an tlan tak avangin anmahni khuaa an tih tur leh mawhphurhna reng reng chu an ngaihtuah duh ta miah lo. Khaw nuam leh duhawm, khaw dang te pawhin an awh ṭhin chu a lo chhe tial tial a, ramsa te pawh chu mahni ringawt an lo inngaihtuahin, an hma an sial ta em em a, an ramsapui te chu ṭanpui leh chhawmdawl duhna an nei ta meuh lo a ni.
Chhawrpial run khaw duhawm tak mai chu duhawmna leh thil ṭha ngaihthahna avangin a tlu chhe chho ta ruai ruai mai a. Chutiang dinhmuna an dinchhoh lai chuan, chu khuaa cheng ve Chhimbuk fing tak mai leh upa tawh tak mai, a finna leh a rinawmna avanga hriat leh zah hlawh chu a awm mai mai thei lo a. An khaw tlu chhe mek chu ramsa dangte chuan hmu fiah thei loin, hmu fuh duh lo mah se, ani chuan a hmu fuh tlat a, a hmu fiah em em mai bawk. An khaw mite inkar ṭha lo, thawkho ṭha thei tawh lo, an khawtlang thil pawimawh ngaihsak tawh lo chu a hmu a, ramsa chi hrang hrang te inkar lo zau zel te chu a hmuh hmaih reng reng lo. An khaw tlukchhiatna bul chu Chhimbuk chuan hriat ṭul a ti ta hle mai a, an khaw buaina chhan bulpui chu hre turin a chhui chho ta a ni.
Uluk takin a chhui a, a ruk thei ang berin zawhna a zawt kual a, ngun takin a ngaihtuah a. An khaw chhiatna bul chu Chhimbuk putar fing tak chuan a ngaihtuah chhuak ta a ni. A ruka Sihal thiltih ṭhin chuan an khua chu a tichhia tih a hre ta a. An khuaa chuan Sihal chuan dan phal loh thil a lalut a, smuggling a tihluar a, black market lian tak an khuaah chuan a lo awm ta a. Chumi chuan an khuaa inremna leh inauna duhawm tak chu a tichhe ta a ni. An khaw roreltu pawl, ramsa chi hrang hrangte enkawltu, mihringtena sawrkar tia kan sawi mai ṭhin chu a rethei em em mai a, ramsa chi hrang hrang te erawh chu an hausa em em thung a. Chimbuk chuan, dan phal loh thil chi hran hrangte chuan an khaw mite chu a hipin a tibuai a, an khaw tana an tih tur leh mawhphurhna te an ngaihthah a, an mi mal hlawkna ngawt an um a, an khaw chhunga ramsa chi hrang hrangte kara inrin tawnna leh thawhohna ṭha awm ṭhinte chu a tichhe vek a ni tih a hre ta a ni.
Chhimbuk putar fing tak mai chuan sihal chu cha chhuah a, an thiltih dik lo leh a rilru chhe tak mai te chu khaw enga pho lan a tum ta a. Chutianga Chhimbuk Putarin a han cha chhuah takah chuan, Sihal chu a lo inring hman si lo a, a thiltih chu inthiam chawpna zawngin, an khaw chhungah intihhlimna avang em a, changkanna lakluh pahin chutiang thil chu ka ti a ni a ti ta a. Ramsa tam takin an neih phak loh thil te an neih phah a ni, titein a ṭang a. Amaherawh chu, Chhimbukin smuggling avanga an khaw chhiat tawhzia finfiahna a pho lan te chuan Sihal ṭanhmun chu a paihthla vek a ni.
Thu dik a lo lan takah chuan, a khaw pum chu a inrawn ho a, an dinhmun ṭha lo tak ata chu thawh chhuah leh dan tur an relho ta a. Dan phal loh thil lakluhin chhiatna a thlen dan chu an pawm tlang ta a, chumi avanga an khawtlang nun nuam tak lo tla chhe ta pawh chu an hmu thiam tlang ta bawk a ni. Ramsa te chuan an zavaia ṭangho a, chhiatna lo thleng chu siam ṭhat a, an khaw inlungrualna leh inauna chu siam tharleh zai an rel ta a ni. Ramsa te chuan pawn lang hausakna leh nawmna umna chu a hruai bo a ni tih an pawm a, an khawtlang himna leh damna atan an inpe thar leh ta a. Sihal pawhin a tihdik loh chu hre chhuakin, ama bulṭan chhiatna siam ṭha tur chu a inpe ve ta a, inrintawnna leh inauna tluchhe tawh siam ṭhatna atan chuan a ke a pen ve ta a ni.
An khaw puma rim taka siam ṭhat hna an tawh pah chuan, ramsa te chuan zirlai hlu tak an zir chhuak a. Rinawm lohna, duhamna leh mahni mi mal hlawkna te chu, mi tam zawkte ṭhatna tur aia an zawn chhung chuan chhiatna nasa zawkin a hmuak a ni tih an hrethiam ta a. Thawhohna ṭha leh inunauna thar nen anmahni pawt darh vek thei harsatna chu an su kiang ta a ni. Chumi hnuah chuan a hma aiin a lo chak sawt a, harsatna do thei turin an paukhauh leh zual a, rinawmna leh thawhhona vawng nung zel tura intiamin, chutiang vawng nung thei tur khawtlang nun duhawm tak, rei tak daih thei tur siam turin ke an pen chho ta zel a ni.
Chumi ni aṭang chuan an khua chu an lo hmuingil leh ṭan ta a, smuggling hun thim tak te chuan, rinawmna, inpumkhatna leh khawtlang nun ṭha vawng tura mi tinin mawhphurhna an neih ṭheuhzia a hriat nawntir ṭhin a ni. Chutianga an khua a lo nawm leh takah chuan, ramsa tinte chu inrem takin an khawsaho leh ta a, inbumna leh hmahni hmasialna hlauhawmzia chu an vawng reng a, khawtlang inpumkhatna hlu tak avanga chakna leh nghehna awm ṭhinzia te pawh chu an hre reng tawh dawn a ni.