F. Vanlalrochana

Guest writer

F. Vanlalrochana

THAWNTHU PAHNIH

Khawvelah hian Novel ropui tak tak a tam khawp mai a. Sawi sen pawh a ni lo ang. Chung zingah chuan, heng Novel pahnih ‘The Old man and The Sea’ tih leh ‘The Good Earth’ tihte hi an tel ve ngei ang. A ziaktute pawh hi, novel ropui ziaktu an ni satliah lo a, ziaktu ropui an ni pha hrim hrim bawk. Hemi novel pahnih aṭang hian nun zirlai pawimawh tawite i lo zir ho dawn teh ang u. A hranpaa thil ṭha min zirtir tum thawnthu phei chu an ni lo nain, uluk taka han khehin, zir tur ṭha tam tak kheh chhuah tur an pai si a ni. Zirtur a awm chu thuhran ni se, a bu la chhiar lote pawh a awm theih a, a lehkhabu kan hmelhriatna tur te pawh a ni thei ang chu.

Tuipui leh putar (The Old Man and The Sea)

May ni 4, 1953 khan Ernest Hemingway-a chuan Putlizer Prize a dawng a. Chu chu a novel pan te, "The Old Man and the Sea," tih bu vang a ni. A duh khirh zualte chuan Novellete te pawh an ti awm e.

He lehkhabu hi kum 1951-a a ziah a ni a. Kum 1952-ah tihchhuah a ni. Kum 1953 a Putlizer Prize dawn hnuah, Hemingway-a hian 1954 khan Nobel Prize a dawng chhunzawm bawk. A thlangtu commitee-in, Hemingway-a an thlan chhan lian tak pakhat chu, 'The Old Man and the Sea' novel vang hi a nih thu an sawi nghe nghe. Novel bu mal avang chuan, Nobel prize te phei hi chu an inpe ngai lo nachungin, The Old man and the Sea hian, Nobel prize dawng thei turin a chawi sang nasa hle a ni. A hun laia he novel hi an ngaih ropui dan turzia chu a hriat thiam theih mai awm e.

The Old Man and the Sea thawnthu hi han chhiar mai chuan a ho ang reng hle. Putar pakhat Santiago-a, sangha mantu hian, ni 84 chhung chu sangha pakhat mah a man thei lo a. Ni 85-naah sangha lianpui mai a man ta a. Ni 2 chhung zet mai an in chaih a. A tu zawk nge daih rei ang tiin an intihsiak a ni ber mai.

A nghakuai hmanga Sangha lian a man fuh aṭanga a ni thum naah, vau kam lamah a hruaikir thei chauh a. Chutah pawh shark-in an lo bei chiam a. A sangha ti phei chu an ei zo deuh vek a ni. A ruhro deuh zawng chu a chan a ni ta a. An han teh chuan fit 18 zet a sei a ni nghe nghe.

He thawnthu aṭang hian Mihring leh khuarel inlaichinna te, ṭhalai leh kum upa chungchang te, inthian ṭhatna chungchang te, sakhaw lam thupuite pawh sawi kai tur a awm a, kan sawi zui lo mai ang. Thil langsar tak mai pakhat, sawi zui ka duh erawh chu tlawm duh lohna thu a ni.

Pu Santiago-a chuan ni 84 zet mai sangha pakhat mah a man thei tawh lo a, a beidawnthlak hle ang. A kum a upa tawh bawk nen, beidawnga haw ta mai pawh ni se a awm lutuk. Tuipui thuk zawkah sangha zawngin a la lut thuk sauh sauh zawk a ni. A han man ta cheng a, ni thum leh zan thum ngawt an inhnuk leh a. Rilru leh taksa hah leh na a tuar phah a. Shark rual a hmachhawn bawk a. Chutiang zawng zawng pal tlang chuan sangha lian ropui tak a man thei a ni.

Amah Hemingway-a ngei pawh hi The old Man and the Sea a ziah hma bawr hi a nuna a vanduai lai a ni a. A ṭhian te, WB Yeats, Maddox, F. Scott Fitzgerald te hoin an thihsan chho bawk a, a hriselna a tla hniam a, lu na, BP sang leh thil dangin a tibuai a. Thuziak lamah pawh a che ṭha hlei thei lo. Chutiang boruakin a tihbuai lai chuan he thawnthu hi a ziak a. A draft pawh kar riat chhung chauh a ziak a, a dam chhunga a hlawhtlinna ropui ber ber chu a thawnthu bu pante avang hian a chang leh ta thung a ni. He thawnthu avang hian Life Magazine chuan an chanchinbu 1 September, 1952-a chhuakah a thawnthu pumpui hi an tichhuak a, hemi avang hian Us Dollar 40,000 zet a dawng a. A hunlai chuan tam tham chungchuang tak a ni. Kar hnih chhungin chhiartu maktaduai nga a nei hman. Sept 8, 1952-ah Sribner-hoin a buin an tichhuak ve ta thung a. A bu pawh hi an hralh hnem leh hle a. Bu maktaduai chuang fe an hralh a, a sum hmuh zat tak pawh hi a hriat theih tawh lo.

Vanduai viaua kan inhriat lai leh harsatna ten min tlakbuak lai pawhin, vanneihna hi kil khatah a lo awm ve reng a, kan nghah peih a, kan tawrh peih a, kan beih peih chuan, kan chantawk vanneihna leh malsawmna hi kan tawng buak theihin a awm reng a ni. Kan thil tih, kan tuina, kan thil buaipui bansan loh erawh a pawimawh.

A tawrh te, a beih te peih a, kan duhthusam leh hma thlir te tihnun reng a, beidawn loh phawt mai tur a ni. Thil ho te leh harsatna them lem tak avanga thil tih lai bansan leh mai te hi kan ching fo a. Tute emaw ṭawngkam khat lekten min hawi kirtirin, kan thawhrimna chawlhsanin min siam fo ṭhin a. A kung pawh a puitlin hmaa kan bansan fo avangin, a rah kan ei hlei thei lo. Hemingway-a leh a ‘Tuipui leh Putar’ hi kan hre reng tur a ni ang.

Khawvel ṭha:

May ni 2, 1932 khan Pearl S. Buck chu, Putlizer Prize pek a ni a. Chu chu 1931- a tihchhuah, a Novel pakhat, ‘The Good Earth’ vang a ni. He novel hi 1938 a Nobel Prize a dawnna chhan pawh a ni thui hle. Kan sawi bak pawh hi, lawmman lian tham deuh deuh dang a la nual a. Novel ropui berte zingah chhiar tel a ni reng a. Oprah Winfrey-in Oprah Book Club-a telh tura a thlan avangin kum 2004 hnu lamah lehkhabu hralh tla ber pawl a han ni thar leh bawk. Broadway stage-a chan atan an siam rem a. Movie atan te pawh siam a ni zui ta zel a ni. Kum 1930 chhoa Japana leh US boruak a han ṭhat loh chhoh pawh khan China chu US lam ṭang atan an ṭha tura ngaihtirtu chu he novel hi a ni. Thu leh Hla thiltihtheihna a lang chiang hle awm e.

Pearl S. Buck-I June ni 26, 1892 khan US-ah a piang a. A nu leh pate China rama Missionary an nih avangin, China ramah hian a seiliana. The Good Earth thawnthu pawh hi a lo ziah theih phah ta a ni. 1973 khan a thi a, lehkhabu 70 chuang zet a ziak hman.

He novelah hian Pearl S. Buck-i hian, Indopui Pakhatna hun hmaa China rama chhungkaw pakhat chanchin a ziak a. Wang-Lunga te chhungkaw chanchin a tar lang a. Dinhmun hniam tak aṭanga an thawhrim vanga an dinchhuahna te, an tlakchhiat leh chhoh dan te chu ngaihnawm takin a ziak a ni.

A thawnthu hi Wang-Lunga nupui neih niin a inṭan a. Wang Lunga nupui Wan Lin-i chu an khaw ṭhenawma chhungkaw hausa zet mai, Hwang chhungkaw chhiah hlawh a ni ṭhin a. Hwang chhungkaw ho chu an hausain an khawsa thei a. Mahse, opium ruih an chin avangte, Sum an hman thiam loh avangte, an hnathawh peih loh avangtein an lo tlachhe ta a. An sal ni ṭhin, Wan Lini te chhungkua, taima taka hnathawka inkhawl tauh tauh thinte chu Hwang chhungkaw ram hi an leichhawn sak ta nghe nghe a ni.

Mihring hausakna hian dam chhung a daih lo a. Khawvel hmun tina mihring tichhetu hi a inang vek mai. Ruihhlo, Sum leh pai hman thiam lohna, hnathawh peih lohna tihte hi a tel ngei ngei. Tunlaia kan ramah hetiang dinhmunah hian kan ding a. He novel aṭang hian zir tur pawimawh tak kan nei awm e.

Mizo tam tak chu, hausak hma hauhin ruihhlo te, sum leh pai hman thiam lohna te, hnathawh peih lohna te hian min ti buai nghal pang! A manganthlak ṭhin teh e. Kan hmanhmawh a, hausak thuaite kan duh a, pawisak kan nei meuh lo a, thil dik lo a ni tih kan hre reng chungin kan ti dawn nge, a dik lo tih pawh hre thei tawh loh khawpin hausak chakin kan tuihal ta.

Kan nun dan a dik loh avangin, kan hnuaia awm, kan chhiahhlawh leh kan mi ngaihsan lem lohte hian min la leh pel thei a, min leh pel ṭhin a, kan dinhmun a inthlakin, kan in leh lo te pawh hi hralh ngaiin kan la awm fo. Aizawla mi hausa inthlak nasat danzia leh chhungkaw hausa leh ram ngah ṭhangho tet sawtzia hi mit ngeiin a hmuh theih.

Tu mah dinhmun ngaiah kan ding reng lo. Kan dingchhuak a nih loh chuan kan tlachhia a ni mai. Taimakna leh insumtheihna hian mihring chu min lo vawng ber e.

HUN I NEI LO EM NI?

Hun ka nei lo kan tih hian, hun hi kan nei lo tak zet em? Hmasawn turte, thil ṭha zawk ti tur te, thiam thil thar neih belh tur te hian hun hi kan nei lo leh mai ṭhin a. Hman tlak leh zual turte hian hun hi kan nei lo mai ṭhin.

Kan TV en te, kan phone khawih te, kan computer khawih te- hetiang hian kan hun a la hek a; Social Media-a chin tawk nei loa hun kan hman te hian. Thil dang ti tur hian hun hi kan nei ta ṭhin lo a ni.

Lehkhabu chhiar tur te hian hun hi kan nei lo ta tlat ṭhin a!

Mi tak tak hi chu an hun hman dan hi han zawt han zawt ila, an awm mai mai lo. Thil an ti mai mai lo.

Hlawhtlinna te hi van aṭanga lo tla tur a ni lo. Kan thawh chhuah tur a ni. Tunlai mite chu hlawhtling tur hian hun hi kan nei lo fo ni hian a lang! Chu chu vawiina min tibuaitu a ni.