HUMAN TRAFFICKING

A Awmzia: A awmze bul chu Mihring tawlh/bungrua ang maia mihring tawlh tihna a ni deuh mai. Mi anmahni duh dan ang ni loin mi dangin sum hmuhna atan emaw, an hna thawk tura an lo chhawr luih ang chi a awm hian human trafficking chu an tawng chu a ni mai.

A chhan: Human trafficking lo awmna chhan chu, an mihring phurh/tawlh a te kha sumdawnna atana an hman ṭhin vang a ni. Nawhchizuar atan te, Nupui a neih luih a tan te, sal atan te leh an taksa bunghrang laksaka hralh (organ harvesting) a tante a ni ber.

Mihring sumdawnna hi a hlawk em em a. International Labour Organisation chhut dan chuan, 2014 daih tawh pawh khan mihringa sumdawnna-ah pawh, hna thawk tura hralh bik chauh (taksa bung hrang laksak emaw, Sex kaihhnawih pawh ni lo) –ah a titute hlep belhkhawm hi US Dollar tluklehdingawn 154 a tling pha a ni.

Human Trafficking Lo thlen tawh dan:

Bible-ah kan hmu a, Josefa ngei pawh sala sumdawngte hnenah hralh a ni.

Mizo Thawnthuah a nuin Thailungi a hralh daih bawk.

British hoin sal an hralh ṭhin a, Khawngaihna Mak phuahtu John Newton-a ngei pawh Sala sumdawng thin a ni.

America rama an sal neih dan leh sal chhuahna thu vanga America rama tualchhung indona chhuahdan kan hre fur. Abraham Lincoln-a hun lai a ni a, Lincoln-a kan hriatna ber pawh a ni awm e.

Tunlaiah phei chuan a nasa em em a, khawvela sum dawnna hlawk ber a ni.

Human Trafficking an kalpui dan: Human Trafficking an kalpui dan han tih hian, kan tana pawimawh chin, Mizote pawhin kan lo tawrh ve tawh dan atanga kan hriat tur leh kan fimkhurna tur chin kan sawi mai dawn a ni.

Hna hmuhsak tura intiamna: Phaiah hna hmuhsak tura intiamna ang hmangin bum kan tawk nasa. Harsatna tawk tam tak an awm. Phai agency lamin an bum an awm a. Mizoramah Agency indina Mizo ngeiin an bum kan awm bawk.

Naupang hralh: Hman kumah naupang rukbo a lar chiam a. Mizoramah chuan a thleng hauh lo a. Ruk tumna pawh a awm lo a, thu vuvuk kan insawi ṭhaih a ni. Chutih rual chuan, naupang hi chu rukbo fo an ni. Chuvang chuan, tunah thleng rihlo mah se, nakina thleng thei lo a ni lo. Kan fate chin kan hriat a ngai.

Nawmchenna thila inhralhna: Hetah hian, a hranpa mihring va ruk bo kher a ni chuang lo a. Tu emaw nawhchizuar ang maia amah kawptu tur zawn sak a, an inkawp man lo lak ve hi Human Trafficking chhunga mi tho a ni a. Mizoramah pawh a thleng ta nual.

Kan Invenna Tur:

Kan fate chin hriat tur. Naupang tei mai mai, pawna tla leh awm mai mai ang chi hi a him tawh lo a. Human Trafficking thil ai pawhin Mizoramah chuan, sex laka an himna atan a pawimawh zawk a ni.

Phai leh Foreign-ah hna kan zawng nasa tawh a. Hna ṭul ṭul kan thawk a. Agency hrang hrangin hna hmuhsak thei tiin an intawk tarh a, Mizo zingah tisual an tam ta hle. Hna him leh him lo, agency him leh him lo ngaihtuah miah loin kan bawh pawp pawp a. Foreign-a kal hrim hrim chakna a awm thin bawk a. Foreign-a kal tam zawk hi, mi awmpui an ni a. A nuam lem lo bawk. Human Trafficking victim nihna chance a sang em em bawk.

Agency dik thlapa kal, contract dik thlap, hna dik thlapah pawh, an zu awmnaah awm rei peih loha chhuah duhin, harsatna an tawk ṭhin. Mi dang mawhpuh tur awm miah lo thil, contract anga awm lo an nih vang zawka buaite an ni ṭhin. Chu chu tu thiam loh mah ni lo, a kal at ate thiam loh a ni thung. Hmun danga hnathawh thuah Police emaw, tu emaw mi dang rawn hmasak thin a ṭha.

Company rintlak emaw, sawkar hna emaw a nih loh chuan, Mizoram chhuahsana hna bawh hi a him ber lo a ni.

Passport lem siam an tam. Harsatna tawk China-a tangkhang te, Tihar jaila tang pawh an awm phah hial a ni. Burma passport hmanga lo kal te an tam em em mai. Ram pawnah harsatna an tawk ta fo. Awlsam zawn fo hi a ṭha lo a, tunah phei chuan passport neih hi a har ta lem lo. Dan ang taka dik taka neih a ṭha.

Kan kalna tur chu eng ang nge, a hna kalphung eng nge, Mizo thawk an lo awm tawh em? tihte pawh chhut hmasak a ṭha.

"Mizoram chhuahsan, India ram chhuahsan hi chakawm riau leh changkang ta riaua hriatna a awm ṭhinte pawh hi a ang a. Kan va chhuahna tam zawk, kan hna va thawh hi hna hniam te te, mi chhiahhlawh/awmpuite a ni ṭhin. Ni khata darkar 10 ding chunga hna thawh ngaite a awm fo. Mi pawhin an en hniam em em a. Chung hna hniam te te chu kan duh tak zet em? Ram dang tam takah phei chuan en hniam tak an ni. An hmusitzia chu thuk tak a ni. Hmun danga an hnathawh anga rim thawh a, hna zahawm zawk thawh tur hi Mizoramah a la awm a. Chhungkaw chawmna tling hna a la awm a ni. Rim taka thawh dawn chuan, hna pangngai Mizoramah thawh mai zawk tur. Tin, mi awmpui ang chia rim taka hnathawh hi kan tlin meuh lo. Hna hniam/ kan va kalna society-te hmuhsit em em va thawh hi, Mizote hi awmpui hnam angah min hria ang tih a hlauhawmna chente pawh a awm,"tiin hetianga harsatna tawkte nasa taka pui ṭhintu chuan min hrilh.

Hna hnuaihnung leh kan va kalna society ten an hmuhsit hna a nih avangin, kan va kalnaah khan, tu mahin min ngai pawimawh lo sa dawn tih pawh hriat tur a ni.

Chung zawng zawng hreh loa kan kal a nih chuan, a tawrh pawh kan tuar thei ang a. Sum pawh kan khawl thei ang a, awmze nei zawkin nakin hun mahniin kan insiam ve thei ang. Thil nihna tak kan hriat hmasak erawh a ngai a. Chutiang hre chunga kan kal a nih chuan, neuh neuh kan nei tlem ngei bawk ang.

Agency rintlakin an tirh zingah pawh an va thawhnaah an hah avangin, hna awlzawk zawnga insawn an awm ṭhin. Chung chuan, harsatna an tawk ṭhin. Chu chu anmahni tirtu agency thiam loh pawh a ni tawh lo. A kala te anmahni va inpalhnawkna a ni ve fo. Puh tur dang zawn zui loh te pawh a ṭha awm e.

Hmun danga hnathawk/a bikin phaia hnathawk tam tak, an chhungten an thawh ber an hriat loh an awm ṭhin. Nuam ti awm taka zu thawkte an ni thin. Hetiang zingah hian mahni inzuar an awm fo nia sawi a ni. An zu awm rei phei chuan, manager dinhmun ang luah phate an awm. Mizorama an Mizo pui ngei rawn sawm a, hruaithlak dan zawng an awm a. Chutiang ngei pawh chu a thleng a. An thu an awih chuan, harsatna an siam sak lo a. An thu awih lo te chu nasa takin harsatna an siam sak ṭhin.

Sihhnip chi deuh chuan, an tih angin an awm ve mai a. Tlema sihhnip lo deuh chuan, an lo duh lo a. Buaina a awm fo. Mahni thenawm nula ngei pawh bum duh an awm ṭhin. Kan hmelhriatte an nih avang khan an rintlak kher lo tihna a nih chu. Tiang thilte hi kan fimkhur em emna tur a ni. A nihna ang taka vantlang zinga sawi khawl khawl a ṭul chho hle tawhin a lang a, kan sawi ta mai a nih ber hi.

Mi lehkhathiam leh ningkhawng hria, ṭawng thiam bawk si hi Human Trafficker ho hian an target mang lo. Lehkhathiam vak lo, ṭawng thiam mang lo, rualawt ve si hi an target tlangpui a ni. Chungte pawh chu, chhungkuain hriat thiam ve a ngai. Thlirna pakhat chauh loa thil thlir a ṭul a. A nghawng ṭha lo avangin kan buai leh ṭhin si a. A him tur zawng zel ngaihtuah thiam ve a ṭul a ni.

TLANGKAWMNA:

Mizo zingah human trafficking hi chi hrang hrangin a thleng ta fo. Pawisa um leh changkan chakna rilru avanga thlemthluk kan ni ṭhin.

Kohhran leh khawtlanga inzirtirna ṭha, chhungkaw inkaihhruaina leh inzirtirna ṭha a pawimawh.

A dik leh ṭha, thianghlim leh zahawm hi nunkawngah zawn hram hram tur a ni. A tlo ber. Ram danga chhuak zingah taima leh chhel taka thawk a, rinawm taka tuar fan fan an awm ve bawk. Humsual dai ta lem loa tluan an awm a, an awm ṭeuh tho a ni tih erawh hriat tur a ni a. Chutiang a nih avang chuan, kan him ve kher dawn tihna erawh chu a ni lo. Uluk taka chhungkuaa ngaihtuahna seng chunga thutlukna siam tur thil a awm a. Humsual dai palhna tur kawng a awm pawha invenna tur hria leh zirsaa kal chhuah theihte pawh a ṭha bawk ang. Ram dang a nih avanga chak hluai mai hi a awm thei a. Chumi piah lam chu thil tam tak a awm a ni tih hi a hnam ang pawha kan hriat tel ve a ṭul awm e.