TO ZARA

Zara,

I dam em? Hmel inhmuh lohna a rei deuh tawh a, i lo ṭhang uak uak mai ang aw tihte ka ngaihtuah deuh mai mai a. Kah pah deuh deuhin, duh zawng zawng ka han sawi zawr zawr ang aw. I hman hunah, i duh dan danin mi rawn chhang ve mai a niang chu.

Tunlai kan khawtlanga kan rilru puthmang leh mizia ka ngaihtuah hian Thanpuii Pan an naupan lai chanchin a sawi hi i bula han sawi nawn ka chak deuh a. Zawlbuk awm hun lai kha a ni a, tlangval leh pa ho kalkhawm kha an inbuan ṭhin a nih kha. Ṭum khat chu an khuaah Vanbawng tlangval inbuan chak hi a va zin a. Chumi zan chuan an inbuan ta ṭiah ṭiah hlawm mai a. Amah Thanpuii Pa ṭawngkam ngai ngai hian ka han la chhuak ang e:

“Vawi khat chu Vanbawng khaw buan chak Khamtawia an buan a. A lo chak kher mai a, an hneh ta mang lo a ni. Chutah Lal tlangval, Lalhmingthanga nen chuan an han inbuan ta a. Mizo dan hi a mawi khawp mai a lo ni. A hming lekin an han inbuan a. Khamtawia chuan, ‘E, nang chu ka hneh hauh lo mai che’ a ti ta tlat a, a buan duh ta lo a. Lal tlangval a nih avangin a hneh lo der a ni tih chu naupang chumchiap pawhin kan hai hauh lo. Mahse a mawi ngawt mai.” Chak zawk anga lan kher te, tlawm duh miah loh te hi a ropui kher lo a. “Ka tlawm e,” “Ka thiam lo a ni e,” “Ka hneh hauh lo mai che” tih thiam te hi Mizo dan/Mizo zia a lo ni ṭhin a, a lo mawi em em mai. Chak zawk anga lan kher te hi hnehtu nihna a lo ni reng reng lo a. Kan khawtlangah pawh hian harh thar lehna tur chu ka nei a ni ti raw?

I pu (tu nge i hria) hi a chanchin ka hre ngai ta miah lo. Awmna hmun anga zawnga ngaihtuah chuan ka hnaih zawk a. A chanchinte i hre mial em? Hei hi chu ka han sawi lang ve mai mai zawk. Sazu lenna zuar pa, mahni leh mahni in PU ṭhin khan a group aṭangin a ban ta che nge ni, i rawn sawi khat ta riau mai. A mak ang reng a, mihring kan chikimzia tilangtute pawh a ni ve awm e a. Thu thinrim thlak deuh a post tam poh leh, nang leh keia lawmah a tla a, kan nui ṭhin a. Tlat mai ṭhinin a! Whatsapp screenshot i rawn thawn rik ngawt, inman taka kan nuih dunpuite hi a hlu asin.

Mihring hi a rilru a hahdama, a thlamuanna leh a thla ngamna a chhar hian, thil a ngaihtuah chik ta lo sawt a. Finna thute pawhin a thinlung a chhun var mawh ta deuhin i hre ṭhin em? Mihring hian eng emaw nih tuma kan beih hun lai hi, kan ngaihtuahna thuk ber hun lai, mihring nun kan zir chik hun lai ber a ni mai awm asin. Nun a hahdam a, kan thla a muan hi chuan, kan lo ṭhu thluang fo. Mi ṭhu thluangte avang hian khawvel hian, hma lam a pan lawi si lo.

Kum 6 emaw kalta khan kum thar chibai bukna thu min rawn thawn kha, ka la hre reng mai, ka han sawi nawn leh ang e:

2005 kum khan eng zan inkhawm ban ber nge ka hre tawh lo,zan dar 11 lam a ni tawh ta in ka hria; kei kha tu nen nge kan nih ka hre tawh lo, Khatla biak in chhungah eng thil emaw tak ti tur chuan kan lut ngei mai. Chumi tum chuan biak in chhung thim ruap maiah khan nu 1 hi a lo ṭawngṭai a. Khata a chham kha ka bengah a lo ri chhuak leh nawlh a. Ṭawngṭai thu chham mawi tak a ni a, ka chhungrilah hian a la mawi em em-

“Lalpa fa min pek hi kan han en ṭhin a, kan va lawm em! Mite pawn an rawn en a,a hmel a va ṭha ve, te an ti a, kan lawm asin!”

Kum 15 hnuah kha ṭawngṭai ri kha ka bengah zanin chu a lo ri leh a.

Tun kum 5 vel kal ta khan kan ṭhenawma chhungkaw harsa ve tak, berh ve takzet hian lo an nei a. An nu hi cancer, tihngaihna an hriat tawh loh a ni. Mahse, a thinlungah “I dam tawh” tia sawitu thusawi ring nghet tlat a ni a, a rinna chu a dampui reng bawk a. Amah hi nu chakvaklo hi a ni ve reng reng a. Tichuan fur laiin an loa a zuk feh chu, an thlai kha a lo rah tiar tuar a, “Awi, Lalpa i lo rahtir a, ka va lawm tak, ka ti a,” a ti a.

A va thuk ve aw!

Lawmna! Lawmna!

Mihringin lawmna kan zawng a, mahse tu man chumi lawmna nirvana chu khawvel thilah an hmu thei lo. Pathianin khawvel thilah lawmna a dah tel lo tlat si a.

Mahse, Lalpaa lawm ṭhinte tan chuan khawvelah hian lawmna luipui a luang reng thung si!

“Lalpaa in lawmna chu in chakna a ni!”

“Lalpaah chuan lawm fo rawh u”

“Lawm chungin Lalpa rawngbawl u la”

Heng Bible chang 3 te hi a taka chentute tan chuan khawvel hi a va mawi dawn em!

Heti mai hian lawm i la, kan nih ang mai hian nung mai i la, kan tana ṭha ber tur zelin ro min relsak tih hi hre thar leh ṭhin i la, nun hausa tak, tuma chhuh theih loh nen khawvel hi kan chen dawn a lo ni!”

Thlasik khawvawt tak kara Aizawl khawlai dunga thu ho leh ho lo sawia kan titi hunlai te pawh khuarei an chan hun a lo la thleng mai dawn. Khang nunah te khan, khang hunah te khan mawina kan hmu a, lawmna kan chhar ṭhin a nih kha!

Rannung Mawia kha i la ngaihtuah chhuak ngai em? Khawvelah neih a ngah lo a. Mahse, a hausa si. Zan khat chu, Message min rawn thawn a nih kha. ‘Rannung Mawia kha a thi asin’ tih ri ngawt kha. Kan rilrua awm erawh kan inhre thiam tawn. October ni 23, 2012 khan ti hian ka diary-ah ka lo ziak a.

“Zara hnen aṭangin Rannung Mawia kha a thi asin tih hi ka dawnga, ka ngaihtuahna a kal thui kher mai. MAL Office-ah a tei vel ṭhin a, a lo pui ve a. Zorin Compugraphics-ah te a tla lut leh a.Duhtawkin kan fiam a. Mi chuanhnuai deuh mah ni se, a ngainatawm riau a. Amah pawhin mi a nelin a ngaina zek a. Mihringte hi kan dam phawt chhuan kan la thi dawn. Chatuana te meuh pawh an thihna khawvel a ni miau a. Kan hun hi kan hre hauh lo. Naktuk maiah hian Rannung Mawia te hi kan zawm ve thut thei. Nunna thuah hian kan thu lo hle a ni tih a chiang. Engti angin nge kan thih tih aiin engti angin nge kan nun tih hi a pawimawh zawk a. Engtia rei nge kan dam ai chuan, kan dam chhunga kan thiltih a pawimawh zawk. Mi dangte nuna enna thlentu, hlimna thlentu ni thei ṭheuh ila. Rannung Mawia hi a hmingpum pawh kan hre lo a. Ani pawh a kal ta...

While travelling down life’s weary road

I’ll try to lift some traveller’s road

hausakna te, finna te, ropuina te, thawmhnaw mawite ai hian mi dangte tana hlimpui tham, ngainatawm, an hriatchhuah ṭhin nih hi a hlu zawk awm a sin. Hetiang nun hi Zara chuan a hmufuh bik em em mai a. Ṭhuam ṭingṭanga chungchang an ziah te kha, Ṭhuam Ṭingṭanga nih ve mai kha a ti chakawm zo vek!”

Hmanah chuan Treasury Square aṭangin chanmari thlengte khan kein kan kal dun a. Kan titi a. Rokunga aṭanga Richard-a thlengin kan sawi dun a. Khang ni tla tur karah khan, ‘Aw khawvel puan ang a chul tur hi’ tihte kha kan sep dun a. A hnuah Khawvel mawi hi, tih i ziak , Zirlaibuah an zir ta hial a. Zir awm pawh a ni reng a. Thil hoteah mawina i hmu a. Thil mai maiah lunglenna i chhar a. Mi chuan hnuai teah hlutna i chhiar thiam a. Mi en kan thilah ropuina i chawk chhuak a. Thu mawi min hlui ṭhin a. Khami Zara kha a muthlu ta em ni, Zara?!

Eng pawh ni se, nang leh kei hian he khawvel hi kan tarsan ta zel chu a ni a. Chu chu khuarel pawh a ni reng reng a. Hun te hi chu mihringin remchanna atana kan siam chawp mai mai a ni a. Kan changkanna a san poh leh hun hian min thunun zawk mai mai a ni. Huanah thei rah tlanin dam chhung hun hmang ila, hun hian min tibuai lek lo ang a, duhamna pawhin min eichhe hek lo ang. Mihring ber hi kan danglam ṭhin a, kan tar a, thlanah kan her liam mai zel a ni. Ni chhuak hi chu a dan pangngai rengin a chhuak leh mai zel a. Ni tlakna lam hi kan hnaih tial tial zel chu a nih hi. Upa Lalthankima hla lehin, “Tlai tla eng mawi kawngkhar hawn tur chu, panin ka kal mek a ni,” tih ang kha kan ni mai e. Kan Pathianah hian i lawm zel phawt mai teh ang.

From

I Pu