F. Vanlalrochana

Guest writer

F. Vanlalrochana

LALPA, MIZORAM MALSAWM RAWH

Lalpa, kan Pathian, tunah hian I hmaah kunin, I hnenah thinlung lawmnaa khatin lawmthu kan sawi a. Kan thlamuanna leh kan beiseina innghah chhan I nih avangin vawiin hian I hmaah kan lo tlu lut a ni. Keini Mizofate hian keimahni puala ram, tual kan chai vena tura kan neih chhun, kan nihna kan nun chhuahpui tak tak theihna awm chhun chu he Mizoram mawi tak hi a ni a. Thing tin par vulna, chhum mawi taka zam chiaina hmun tlang ram mawi tak maiah hian, min thlahtu kan kan pi leh pute kha hun tuihu ang maia ral thuai karah hian nang chuan I hruai lut a. He ram hi kan rochun atana min pek avangin thinlung takin lawmthu kan hrilh che a ni. Mahse Lalpa, vawiin hian hmasawnna hmel thar phena kan hnam thinlung ṭhatna tla hniam mek leh kan khawtlang nun tluk chhiat mekna avanga thinlung na leh pik chul chungin I hmaah kan lo kun a, he kan hnam tana kan ngenna leh kan tawngtaina tlawm tak hi min ngaihthlaksak ang che.

1. Kan Sualna Leh Tlukchhiatna Laka ata Min Chhanchhuak Rawh

Lalpa, kan ram hmasawnna han thlir hian, hliam thuk tak, tuam mawi chawp mai mai hi kan ang ṭhin. In ropui tak tak kan sa a, hei ngawt hi kan um ta emaw tih turin kan tlan a. Kan kawngpui a zau tial tial a, hmanrua kan nei ṭha telh telh a, kan thinlung chhungril thianghlimna leh kan hnam nuna rinawmna miin min fakna ṭhin erawh chu kan bosal ta deuh deuh si. Pawn lam lang thei changkanna umin, hmasawnna sang ber ber kan ban zel rual hian Thlarau Thianghlim hruaina lam kan thlir lo a, I duh zawng kawng dik zawh si loin, I malsawmna kan thlahlel a, chutiang malsawmna dil ringawt mai chu ṭiau dup chunga in sak ang chauh a ni tih kan ngaihtuah pha lo.

Kan thinlung chhungril zawng zawng i hmu vek a. Sual zep ruk chi hrang hrangin min uai bet a, ruihhlo bawihah kan tang a, zu avangin chhungkua kan rum a, dam chhan mumal hre loin nun kawng kan hloh a, khawtlang kan talbuai a, hnam a chiri mek a ni. Khawtlang nunah sual a lo pung zel a, Pawlitikah inhuatna a pung tial tial a, ni tinin intlansiakna kawng hrisel lo zawhin kan phu luih luih a, hengte hian kan hma hun a tithim mek a ni. Lalpa, sual leh chak lohna ata tlan chhuak tur hian kan theihna hian a tlin lo. Kan zavaia bawhchhiatnaah hian min ngaidam la, sualna leh kan ram hmel tibaltu zawng zawng lak hi min tleng fai la, keh chhe tawh hi min chawi sang leh la, kan tlukchhiatna aia sang zawk, hmun sangah chuan min hruai chho ang che.

2. Min ṭhen hrangtu bangpui hi ṭhiat ang che:

Mizoram hi chhak leh thlang, chhim leh hmar rilruin a ṭhen hrang ṭan a, Party ruih chilhna, chibil invohna leh mahni hnam chi peng chawi san tumnain a ṭhen darh chho mek. Chu chuan kan hnamah khi a siam mek zel a, hmuh theih loh bangpuiin kan inhung chhah tial tial a, kan ram mawi tak phurkhawmtu kan inunauna hlu tak chu a hrui thlun a tidul zual zel a ni. Chuvangin, Lalpa, kan chhungril inṭhen hranna leh mi dang itsikna bangpui hi rawn tichim ang che. Zofate hi hnam khat, rilru leh thlarau hmun khata phuar khawm kan nih theihna turin, kan chungah I thlarau rawn leih nawn leh ang che.

He ram mawi tak, tlang dung inkhawh chiatna, lui tui luan kawi chiana hmun, chhum mawi taka zam chiaina hi I duan liau liau a ni a. He ramin remna leh inhmangaihna nun a neih a, mi rethei leh riangvaite lainatna thinlung kan put tlat loh chuan, kan thil tih zawng zawng hi eng mah lo mai a ni ṭhin. Khawtlang inlungrualna, mi dangte hriat thiamna leh huho mawhphurhna hlen zel tumna thlarauin, khaw tin, Kohhran tin leh pawl tin hi min phuar khawm ang che.

3. Smuggling, Ze Ṭha Lo Leh Duhamna Thlarau Ata Min Chhanchhuak Rawh:

Lalpa, vawiin hian kan ram ri chhe mek leh kan ram chhunga zan khat thil thua hausak thut duhna thlarau lo lut mek, min eichhetu thil te hi I hmaah kan rawn theh thla a. Kan ram kal tlang a, ramri leh lam atanga thil dik lo, ruih hlo leh dan khap chi hrang hrang tawlhna (smuggling) te hian kan khawtlang nun chhungril a sawi nghing mek a. Chung thil sual lo lut chuan keini Zofate nunphung nena inrem lo, kan ze mawi leh min phuar khawmtu tlawmngaihna leh rinawmna tichhe thei nun ze hrang hrangte a hrin phah ta fo mai.

I thuin min hrilh angin, duhamna hi sual tin reng zung chu a ni a. Vawiinah hian dik lo taka sum lakluh pawisak lohna te, ram tana pawi tur pawh ngaihtuah duh lohna duhamna hrik hian tuallai aṭanga hotu lian ber thlengin min ei chhe mek. Lalpa, he duhamna chin lem nei lo leh mahni chauh hmasialna tawpintai nei lo hian kan hnam rilru hi ei ral mai ang tih a va hlauhawm em! He thil ṭha lo leh sual tinrengin kan ram min tihbuaina lakah hian Mizoram hi khai chhuak leh la, kan hnam nuna kan ngaih hlut zawng, Rinawmna, Zahawmna leh Lungawina te, min thlahtuten an nunpui ṭhin kha, keimahniah kai tho leh ang che.

4. Kan Thalaite Leh Kan Hmalam Hun Venghim Rawh

Kan tunlai khawvel, lu tihai rum rum khawpin a inthlak danglam chakah hian ṭhangthar zawkte chu thlemna chi tin reng leh chona chikimin an nun chu a hual vel a. Vawiina an thutlukna hian kan ram hmalam hun chu thui takin a hril dawn a ni.

Lalpa,I kut chakin heng kan ṭhalaite hi chelh tlat la, heng chakna ban nghette hmang hian kan Khawtlang leh kan hnam hi vawng tlat ang che:

Chhunglaw ṭha min pe ang che: Kan nu leh pate ni tin an inhmangaihna chhawm nung zel thei turin, finna leh dawhtheihna pe la - an fate hi I thu leh I duh dan anga an enkawl puitlin theihna turin. Kan in chhungkhurte hi felna zirna hmun hmasa ber a lo nih leh theih nan min pui ang che.

Thlarau Lam: Kan rinna hi kohhran biak in bang li chhung mai ni loin, pawn lam thlengin min chhawm nunpui ang che. Kan biak ṭhinna che hi rinawmna nun min thlentuah a lo chan theih nan min pui la - kan hnathawhna leh vantlang zingah kan khawsaknaah te ei rukna, thil sual tihna, leh dik lohna laka kan lo filhlim theih nan.

Zirna Leh Thiamna: Kan zirna in te hi thluak hriam tak leh mi ze ṭha (nun mawi) chher chhuahna hmun an lo nih theih nan malsawm ang che. Kan ṭhalaite hi eizawnna ṭha hmu thei turin remchanna siamsak la, nunphung zahawm an neih theih nan malsawm ang che. Tichuan, kan hnam hi hnam ṭha zawka siam turin an tha leh zung leh an theihna te an hlan thei ang.

Kan mi mal chhia leh ṭha hriatna te hi tiharh thar leh ang che, Lalpa. Thlir liam mai maitu nih kan duh lo; kan khawtlang bang chim ta te a taka siam ṭha tur hian kan thinlungah mei nung rawn chhem alh leh ang che.

5. Ram Hmangaihna Dik Tak Min Neihtir Rawh:

Kan ram hmangaihna thinlung thawrawng tak- vantlang hriat tura phun vak vak, social media lama mi dang sawi chhiat leh chiam ṭhin leh sawrkar pawngpaw kawh maia, eng mah ti loa thut mai maina aṭang hian min chhanchhuak la, Ram hmangaihna dik tak awmzia hi min zirtir ang che. Khua leh tui ṭha chuan ram leh hnam zahawmna vawng him turin a bei ang a, hlemhletnaah fihlimin, mi mal ang pawhin a ṭha zawnga danglamna a thlen ang tih hi min hriat fiahtir ang che. He i ram min pek hi, kan hmangaih tak tak a nih chuan, chu kan hmangaihna chu kan hnathawhnaah te, rinawmna hmanga kan lan chhuahtir a, kan kianga mite hnena kan ngilneihna kan hmuhtir a, Mizoram hmasawnna atan theihtawp kan chhuah theih nan min pui ang che. Kan mi mal duhamna dah ṭha a, kan hnam tana theihtawp chhuah thei turin kan rilru min thlak danglam sak ang che.

Tlipna: Beiseina Thar Nen Kan Ram Hi En Rawh

Lalpa, Mizoram hian hun kal tawhah khan tawrhna leh fiahna tam tak a lo hmachhawnin a lo pal tlang tawh ṭhin a, khawtlang nunah harsatna lo thlengin, tla hniamin lang ṭhin mah ila, I laka kan beiseina eng erawh a chuai ngai lo. Kan sualna te kan sima, lungrual tak leh thinlung taka nang kan pan leh chuan, kan tawngṭaina ngaithlain, he kan ram mawi leh nuam, tlang mawi tak tak leh tui thianghlim tak tak luanna ram hi diknaa par vul thar tir leh turin min ṭanpui ngei ang tih kan hria. He kan ram aia hmun hlu hi khawvelah a awm lo a, duhthlanna kawng peng ṭhuama kan din lai hian nangin I chatuan eng chuan kan kawng min hruai ang che.

"Lalpa, I kut chuan min hruai la, kan tihdik lohte theihnghilhin, kan sualna te mi tlen faisak ang che. Kan ram ropui leh mawi tak, kan hmangaih Mizoram hi I Thlarau THIANGHLIM leh I van engin chen chilhin malsawm ang che. "

A ni, Lalpa, Mizoram hi malsawm ang che. Amen.