F. Vanlalrochana

Guest writer

F. Vanlalrochana

KOHHRAN UPA PATHUM

Rev. Saiaithanga chuan, Kohhran enkawl dan (Pastoralia) tih buah chuan, kohhran upa chungchang chu heti hian a ziaka, “Kohhran Upate hi kohhran rawngbawl tura Pathianin a mite aw-ka hmangaa koh an nia, thlarau lam thil a nih avangin an dinhmun leh an hna pawh harsa tak a ni. Miten mi dang an tehna aia sangin an teh a, tlin zo awm a har a ni. 

Thu rél huphurhawm pui pui hi an rél tir a ni a; eng eng emaw peihawm lo pui pui hi an tih tur a ni a,a mawh an phur a, miten an phut bik a, a dikah pawh a dik lovah pawh rél an phur thin a ni. Chung zawng zawng chu an hna hian a ken reng a ni. Anmahni avangin kohhran a tha thei a, a chhe thei; anmahni avangin kohhran chhunga mite an chak chhuak thei a, anmahni avangin an sawp thei; Pathian lam leh mihring lama an mawhphurh a nasa a ni. Chung zawng zawng chu Pathian tan an phur a, anmahni tan hmuh tur a  awm lo. 

Amaherawhchu, Pathian koh an nih avangin, chu hmun harsaa din leh hna harsa chu thawh duhna nlru Pathianin a pe a, tih loh aiin tih an duh a, an tih loh chuan, an nun a khawhar a, lawm takin an ti zel a ni. Pathianin a koh leh a thuamte chuan an ti lo thei lo”, tiin. Hetiang rawngbawlna chanvo pawimawh chelhtu pathum chanchin hi ngaihnawm tih em em mai ka nei a. Tawitetein ka’n sawi dawn a ni.

CHAWNGA, KHATLA

Aizawl khatla venga i kal thin chuan, Chawnga Road-a i kal angai fo ang. Upa Chawnga hming chawia sak a ni a. Upa Chawnga kha Khatla kohhran dintu leh Khatla Kohhran pa a tling.

A duham loh dan te, a tum ruh dante, leh khawtlang tana a inhmanna pawh sawi tur a tam. A thil phal em em a. A vanduai thei ang reng bawk a. A in te a kang fo mai a. "Mai ching rawh u, a tha duh lutuk," te a ti mai mai thin. Kohhran upa a nihna zawnah, kohhran tana a inpekna kaihhnawih thu tawite kan sawi mai chauh dawn a ni.

1961 khan Khatla vengah hian chhungkaw 20 vel an awm a. Inkhawm hran an rel ta a. Pu K. Lawm­zuala hnenah "Nang secretary ni la, kei chaiman ka ni anga," a ti a. Dec 18, 1961 khan Upa Chawnga in hnuaiah an inkhawm hrang a. Chu chu Khatla kohhran bul tanna a ni a. Khatla kohhran kha, a lo in dan tak tak hnu, kohhran puitling a lo nih pawhin an kohhran upa hmasa ber a ni zui ta a ni. 

Naupang inkhawmpuiah te hian, kawr thar neih a awih lo thin a. "Dinhmun a in ang lo," a ti tlat thin a. Inkhawmpui dawnah hian uar takin "Upa Chawnga'n kawr thar neih a phal lo," tiin an puang thin a. Tumahin kawr thar an nei ngai lo. Krismas hnatlanga naupangin changel an lak pawhin, Upa Chawnga hian an haw tlai emaw, an haw hma emaw pawhin a lo nghak fan fan a. A lo dawngsawng thin a ni. Kohhranin, chhungtin te’n krismas tui tin hnih theuh chhun tur an tih pawhin Upa chawnga hmuh lai ngei a chhun kher an duh thin a. Biak In sak hnatlangah pawh, Upa Chawnga hmuh laia rawra chhun kher kha nula leh tlangval te chuan an duh thin a ni.

Thusawi thiam a ni lo a. Kohhran upa a nih chhung khan, tum sawm pawh hi thu a sawi meuh awm lo e an ti. Kohhran mite tlawh leh kan erawh a peih em em a. Mi awm thar apiang a tlawh a. An khawsak dan a zawt a. Khawi atanga lo pem nge an nih a zawt kher thin a. Khatla kohhrana lawi turin a sawm nghal zel a, an tlangnel phah em em thin. Zan lama ruah sur leh thlipui na taka a thawh hian, zingah hma takah a tho a. Veng chhung hmun hrang hrangah thing tlu, lei min leh in chhia a awm em tih hi ngaihven hmasatu a ni ziah. A hun pumin kohhran upa hna kha a thawk a ni ber mai. 

Kuhva heh em em thin a ni a. Kohhran upaa thlan tlin a lo nih takah khan, "Kohhran upa tan a mawi lo e," tiin a nghei zui hmak thei.
A fate zinga mi Zoliana Royte chu Central KṬP OB te niin, Kohhran upaah thlan a ni a, synod level thlengin nihna a chelh chho a ni.
Kum 80 zet mai damin, Upa Chawnga hian 1990 khan Lalpa hnenahna chawl hahdam ta a ni.

LALAWIA, RUANTLANG

Ruantlang-a kan awm lai khan, Ruantlang kohhran upa, Upa Lalawia khan kohhran kha a ti zahawm em emin kan hre thin.

A fate zinga mi Vanlalzapi kha ram pum huap zaithiam lar a ni a. 1979 Bungkawn KṬP general Conference kha a lar chhuahna a ni. A fapa C. Lalrivunga kha zaipawl conductor thin a ni a. Rivunga leh Hlimlawmpuia solfa vai dan kha kan zir nasa thei hle. Kohhran hmangaihtu a ni a. Ruan­tlang kohhran biak in te kha a humhalh tha em em mai a. Naupang pawh kha kan inhlei ngam ngailo a ni.  Kum 1981 khan hmarphei tlangdunga kohhran pakhat chanchin duhawmlo tak mai chu a lo hre ve a. A vei hle mai a. A theihtawpa fianrialah te a tawngtaipui chung pawhin a thinlungah a reh thei lo a. Kal ngei tul tihna a nei ta a. Ruantlang KTP hruaitu Tv. SC Lalsangliana chu zaia rawngbawl turin a hruai a. SC Lalsangliana hi a hnuah chuan kohhran upa a ni ta nghe nghe. A fanu Vanlalzapi Aizawl atangin a chah bawk a. 

He a kohhran vei em em hi a lo chau nangiang reng a. An buaina bul pawh politics vang a lo ni a. Kumkhat dawn chu nilai zan pawh an lo inkhawm thei tawh lo a. A va thlen chuan thla khat crusade an nei a. Kohhran boruak pawh a lo tha leh ta a ni. Upa Lalawia kohhran hmangaih dan thukzia hi kan hrethiam mai awm e. 

Khawvel lak ata a inserh hrang em em mai kha a ropui a ni. TV a en ngai lo a. Radio tak ngial pawh a ngaithla duh lo. "Thil tha ang taka langah hian thil tha lo a lo in zep thin," a ti tlat. A ngaihdan hi kalkhat viau angin lang mah se, Pathian tana a in serh hranna hi a ropui em em a ni. 

A hun hnuhnung lamah pawh, kohhran in tin a tlawh kual a. "In lo dam maw?," a ti nitin thin a ni. 
Kohhran huang chhunga a chanvo leh kohhran tana a thiltihte zawng zawng chu sawi vek tawh lo mai ila.
Kohhran thlir a, Pathian ropui tak hmu a, chumi avanga rinawm taka rawng a bawl avanga, "Upa Lalawia chuan kohhran bak ngaihtuah a nei lo," an lo tih hial chuan March ni 20, 2007 kum 81 mi niin Van kohhran a zawm ta a ni. 

KL VANNGAIA, SERKAWN

Rev. Zairema khan a thianpa Rev. HS Luaia kha kum 100 a lo tlin tumin, Baptist kohhran hotute lehkha a thawnnaah chuan, "Baptist Kohhran hian Pastor Sawiluaia leh KL Vanngaia nei lo ula chu, Mihring lam ngaihtuahnaah chuan eng in ang lo mai ang a tih tur a ni a," tih hi a ziak a. Pastor Sawiluaia chu rawngbawltu ropui tak a ni a, kan hre hlawm. KL Vanngaia hi, kohhran ban pawimawh leh rawngbawltu ropui tak a lo nih zia pawh Pastor Zairema thukhawchang hian a tarlang chiang awm e.

KL Vanngaia kha lehkhathiam thei tak, infiam lam pawh thei tak a ni a. A thlalak ka hmuh hoah hi chuan a hmel pawh a tha hle. A tupa KL Biakthanpuia hi chuan a chhun lo hle a ni. Thlawhna Sipaiah te a tan zak zak hnuin BCM-ah hun pumin a thawk a. A pension hnu pawha rawihnawn a ni a. Baptist kohhran hmunpuiah hotu a ni thin. Finance Secretary te niin, sum a vawng pah bawk. Hun rei tak Kohhran Beng Editor a ni bawk. Kohhranin hun harsa a tawh a pianga hmahruaitu leh thil khirhkhan sutu zingah a tel zel a. Hun harsa leh khirha kohhran tana ding tlat thin, mi rinawm leh dik tak a ni. 

Serkawn kohhran upa a ni a. Kum 1998 khan rawngbawlna lama a sulhnu ropui tak avangin minister a tana ordained a ni a. Upa KL Vanngaia kha Rev. KL Vanngaia a lo nita a ni. Tiang dinhmuna dah tur khawpa rawngbawltu ropui hi kan ngah lo hle a ni.
June ni 10, 2005 zan dar 8:00 khan rawngbawltu atana Kotu ropui tak hnena chawl turin Vanram ropuiah a lut ta a ni.

KHARNA: Bible thuin han ti tawp ila, anni ka sawi tak pathumte chu, hemi kan kharna tur Bible thua han teh pawhin, an tling zan mai. An awm laiin, miin han chhiar ri sela, inthlahrun ruk riauna tur anmahniah a awm lo ang.
"Chutiang bawkin kohhranho rawngbawltute chu mi zahawm an ni tur a ni; kamtam te, uain heh te, hlepna bawlhhlawha duham mi te an ni tur a ni lo; chhia leh tha hriatna thiangin rinna thuruk chu pawm mi an ni zawk tur a ni" (1 Tim 3:8-9)