Guest writer
F. Vanlalrochana
A HLAWHA HLAWH CHHUAH
Ei siam thiam lar, Gordon Ramsay-a hi US Dollar maktaduai 188 vel lai neia hausa a ni a. Millionaire han ni lawih mah sela, a fate chuan a pawisa, a hausakna te chu an rochun dawn loh thu a sawi. Nun dan an thiam lo ang tih a hlau a ni.
An chhungkuaa thlawhnaa an thlawh ho pawhin, a nupui nen chuan First Class-ah an thut laiin, a fate chu Economy class-ah a thut tir a ni. A fate chuan, First class-a chuan chu, "An la phu lo a ni," tiin a sawi. "Thlawhna pilot hlat lo taka ka thut theihna chhan chu ka thawhrim rah a ni. Rim taka thawha, a hlawha kan hlawh chhuah hian, kan thil neih leh thil tawnte kan ngai hlu zual a ni," tiin a sawi a.
Fanu pathum leh fapa pakhat a nei a. A fanu upa berin college a han kai khan, kar khatah Pocket Money atan dollar 167 chiah a pa hian a pai thin a ni. A fate chuan, ‘He khawvela thil thate hi an duh a nih chuan, rim taka thawkin an hlawh chhuak tur a ni,’ tiin a sawi bawk. Ramsay-a bakah hian Warren Buffet, Bill Gates, George Lucas, Sting leh Mark Zuckerberg-a te chuan, an faten an hausakna an rochun loh tur thu an lo sawi tawh bawk a ni.
Mizote hi chuan, kan faten harsatna an tawk ang tih hlau niawm fahran hian, engkim hi tihsak kan tum a ni ber a. An in tur hnutchhiah kan tum a, an hna hmuh sak kan tum a, an nupui pasal kan zawn sak fo a, an fate pawh enkawl sak vek kan tum emaw tih tur hi a ni. An tan khawvel hmachhawnna hun hi kan siam sak ngai lo. Leng lo se kan ti a, Inah kan kawm leh peih lo a. Phone leh computer te kan pe mai thin em?! Phone leh computer en tir loh leh khawih tir loh tawp chu a theih loh a, an atchilh erawh chuan, a pawi viau tawh thin. He khawvel hmachhawn tur hian chhuan tharte hi kan kaihruai ngai em? Nge, engkim tih sak vek kan tum. A hlawha hlawh chhuah ngei hlutna hre loin kan inkaihhruai a, fate lahin nu leh pa te thawhchhuah sa chenin kan chapo fo em?!
PL Liandinga'n a lehkhabu pakhat Nun Kawng Sialtu Thuhmahruaiah chuan, "Ro tur kan buaipui lutukna lamah a ro luahtu ber tur te ro luah tlak loin kan siam zul ang tih ka hlau," tiin a ziak a, a pawmawmin a dik thui hle.
Kan hnam mamawh ber chu, mitinin mahnia khawvel hmachhawn ngamna te, a hlawha hlawh chhuah ngei hausakna leh dinhmun hriatna te hi a ni. Chhuan lo la awm leh turte pawh chumi zirtirna pek chu kan tih makmawh a ni.
Gordon Ramsey-a chuan, a fate chu a rosum an rochun dawn loh thu a sawi sain, mahnia khawvel hmachhawn thei turin a enkawl nghal a. Ramsey-a duhthusam ang rilru pu sa fapa pakhat a awm a, chumi lam chu i han hawi teh ang.
Chhungkaw hausa leh awm thei pangngai tak, damdawi zuara sumdawng Sanghvi chhungkaw fapa duat Dilip Sanghvi-a chuan, B.Com a zawh hnuin hun engemaw chen a pa sumdawnna a pui a. A pa sumdawnna chu a rochun tur a ni nghe nghe.
Dilip Sangvhi-a erawh chuan, a pa sumdawnna chhunzawm a, a pa hausakna rin zui chu a duh lo tawp mai a. 1982 khan, a pa pawisa Rs 10,000 pukin ama pualin sumdawnna bul a tan a. A hnu phei chuan, factory te dinin a sumdawnna chu tih tak takin a bei chho ta a ni.
Kum 2017 a lo nih meuh chuan, India rama mi hausa berte zinga mi a lo ni ta a. Amah chu Dilip Sanghvi, Sun Pharmaceuticals neitu hi a ni.
Duh se chu, beih hah vak ngai loin, a pa sumdawnna a rochung ang a, hahdam taka awm thei tur khan, a pa sumdawnna rochun a, a pa hausakna a inchhek arbawm a duh lo a, a pa sum chu a puka pukin ama pualin Company a din a, a hlawhtlinpui thei a ni.
Mi tam tak chu, Nu leh Pate thawhchhuah sain ka in la changkang a, khawvel ka chen e kan ti a ni ber. Mizo zingah hian, thawhrim zui ngai loa damchhung daih leh an fate pawh hah loa an awmna tura hausakna nei hi, dik taka an ti a nih chuan an awm tam lo tawp ang. Sawrkar hnathawk hi an eiru a nih loh chuan, a hlawh tam lam pawh hahdam pangngai taka an awmna khawp a ni ve tawk. Han chen tham nei hi kan awm tak tak lo.
Chutiang a nih mek lai chuan, tunlai thalaite chu, hausak ren rual loh chen ang hrim hian kan khawsa a. Khawthlang celebrity kan hmuh hote chu lo awm khaw lo deuh pawh nise, an neih chena awm khaw lo an ni. Chutiang ho lah chu, an daih rei bik lo. Mi lar leh hausa tak, “a tlachhia,” tih tur hi kan hre fo thin ang.
Sumdawng fate an awm khaw lo a, an chhungte thawhchhuah sa an chen a nih chuan, an demawm a, a a hle a ni. Eiru faten an pate eiruk an chen a nih chuan, an tenawmin an ngeiawm hle a ni. Tumkhat chu, nula pakhat pasal nei tur hi, “A pasal hi chumi neitute tupa chu a nia” an tih chuan, nula pakhat chuan, a bula mi hnenah chuan, “A ho e, ‘a pasal tur chu, 'Chumi neitu chu a nia’, tih pawh ni hlei lo” a lo ti a. An sawi bera te pawh chu, tunah chuan an tla chhe der mai.
Kan chhungte, kan pa te, kan nute’n sumdawnna leh sum lakluhna tha an lo nei a nih pawhin, chapo pui tur a ni lo a, mi dangte hmuhsitnan pawh hman loh tur a ni a. Awmkhawlohna atan pui hauh loh tur a ni. Keimahni ngeiin rim taka kan beih a, kan thawh zui ve loh chuan, damchhung daih tak tak a lo awm lo a, damchhunga chen tham a awm hek lo, mahni ngeiin rim taka kan thawh a, kan tih ve a ngai a ni.
Dilip Sanghvi ang hian, pate neiha innghat loin, mahni kea din ve tum ila, amah angin kan lalut tamin, kan hlawh tam ve kher lo ang; Amaherawh chu, kan zahawm lo bik hauh lo ang.
A chunga kan sawi takte nena rilru put hmang bulthut inang, a lanchhuah dan dang deuh mi pakhat chanchinah han pakai leh lawk ila.
January ni 27, 2017 khan India rama University zahawm tak pakhat Bangalore University chuan, Convocation an nei a. Khami an convocation-ah khan, Bangalore (Bengaluru) khaw pa Cricketer ropui, Rahul Dravid-a chu Honorary Doctorate degree hlan an tum a.
Hemi an Doctorate Degree hlan tumna hi, Rahul Dravid-a chuan a lo hnar. “Ka dawng dawn a nih pawhin, Doctoral Research te tih ve tak tak a, Sports lama hawia academic research beih a, a hlawha hlawh chhuah ka tum zawk e,” tiin a hnar a ni. University pawh hian, thuchhuah siamin, Rahul Dravid chuan, inngaitlawm leh thuhnuairawlh takin, Doctorate degree hlan an tumna chu a hnar thu an sawi a ni.
Degree sangpui pui nei a, mahni degree phu thiamna pawh paw chhuak zo lo a awm theih a, an awm fo tawh awm e. Hmun danga an thiamna degree neih ang neite pawl pha lo deuh pawh kan hmelhriat leh kan mi hmuh zin deuh zingah pawh an awmin a rinawm.
Chutiang chu a nih mek lai chuan, Doctorate degree khawi atang emaw dawng nawlh nawlh mai hi an awm reng mai bawk a. Engnge a dawnna chhan ber pawh hriat loh leh, an dawnna university ber pawh chu rinhlelhawm tak mai te hi a ni fo bawk a.
Degree-ah hian, a leia lei emaw, mahni hlawhchhuah leh mahni chim chin aia sang daih mai degree neih chak tlatna te, mahni thiamna phu bak aia lan ropuina tura Degree ropui zawnna te pawh a awm thei hial ang.
Kan hnam hian, mi thiam dik tak, mi thiam ril leh thuk tak a mamawh a. Nun kawng hrang hranga kan mamawh chhanna min pe thei tur mi thiam chi hrang hrang kan neih a tul em em tawh. Chutiang chu an van hmel fu hian a lang fo mai. Zirna sang zawk bei a, an hun te hmangtute zingah pawh, an thiamna tur chin chin niawma kan ngaih han pha lo hi an awm thin. A then chuan, thiam hle mah se, kan hnam tan an thiamna hi an han hmang ui emaw tihtur a ni fo. Mipui nawlpui tana hriatna leh khawvel thlirna kawnga an thanna tur leh hmalam an panna turin an hriatna leh thiamna te an thet ui emawni tihturin an awm fo bawk.
Mi lehkhathiam tak mai, mi smart, ril leh thuk tak te che vel hi chu a hmuhnawm a. An thuziak chhiar a nuam a, a bengvarthlak. An titi a ngaihnawm a, anmahni hi entertainment an ni ve hrim hrim a ni. Chutiang mite chuan, eng thla emawni pawh la se, a la hmuhnawm bik cheu a ni. Chutiang mi chu, Rahul Dravid-a anga a beih a bei a, mahni thiamna hlawhchhuak mi, degree te incheinana hmang lo mi hi an ni thin.
Taima takin, kan degree neihte mila thuk leh ril turin, mahni thiamna hi kan hlawhchhuak tur a ni. Photoshop siam dan tih bu ziaktu khan, a lehkhabu kawm kha, Photoshop hmang vekin mi dangin an design sak a, an design sak man chu a chawi nghe nghe an ti. A lehkhabu ziah chu eng ang chiaha rintlak nge ni ang tih a ngaihtuah tham hle ang. Mi thiam tak tak ni turin inzir ila, kan degree te kan hlawhchhuah hnuah pawh, inzir leh inchhiar i bansan lo ang u.
Society-ah miin a thawh loh hlawh lak a hreh loh a, thawh loh hlawh laa hausa te society-in a ngaimawh lo mai pawh ni loin, an sum a lo pawm sak a, a chawimawi titih tawh chuan, hnam ngaihtuahawm tak, insiam that ngai, hmalam pan ngai, tihdan thlak ngai a ni tawh a ni. Chutiang chuan, hnam a hi a dam lo a nih tih anmahni ngeiin an hre lo emaw, an pawm duh lo a nih chuan, khawvela hnam ral ta tam takte ang bawkin, anmahni leh anmahni ngei an invui liam mek a ni tih an pawm a ngai ang.
Hausakna a ni emaw, thiamna a ni emaw, rim taka thawh a, mahni ngeiina a hlawha kan hlawh chhuah hi a lo hlu ber a, a lo tlo ber a, a lo ngaihsanawm ber a ni. Mizo hnam hian chu chu i hre thar leh ang u.