F. Vanlalrochana

Guest writer

F. Vanlalrochana

BTS ZIRLAI

Korean Boy-band hlawhtling em em mai, BTS an tih mai te hi a la ngaithla miah lo pawhin an pawl hming hrim hrim chu kan hre fur awm e. Assam leh Mizoram Police inkah hnuah phei chuan kan hre chiang lehzual tawh hlein a rinawm. Mizo ṭhalaite chauhin an lawm lo a, khawvel hmun hrang hrangah lawm an hlawh a. Khawchhak lam miten khawthlang lam kan run letna chi khat a ni ve a, post-colonial mi ngaihtuahna aṭang phei chuan kawng lehlamah chuan an ṭanawm viau a ni.

BTS hi Bangtan Sonyeondan tihna a ni a, Bangtan Boys an ti ṭhin bawk a. Member hi pasarih an ni a.

1. Rap Monster (RM, Hming tak: Kim Namjoon)
2. Jin (Hming tak: Kim Seokjin)
3. Suga (Hming tak: Min Yoongi)
4. J-Hope (Hming tak: Jung Hoseok)
5. Jimin (Hming tak: Park Jimin)
6. V (Hming tak: Kim Taehyung)
7. Jungkook (Hming tak: Jeon Jungkook)

Kum 2010 khan an indinin, an inlar (debut) tak chu an indin ṭan aṭanga kum thum hnuah chauh a ni. An album tihchhuah hmasak ber chu 2 kool 4 skool tih a ni a, hla pasarih a awm.

BTS hlawhtlinna thuruk:
An hlawhtling em em mai a, an hlawhtlin chhan lian tak mai chu an thawhhona a ṭha, an ṭangrual thiam - an ‘teamwork’ a ṭha em em tihna a nih chu! An hlawhtlin dan hi a awlsam zawng leh hriatthiam awl zawnga kan sawi dawn chuan, kum tin cheng tluklehdingawn 4.65 hi Korean economy tan an huilut a ni.

An hlawhtlin chhan hi kawng tam takin sawi tur a awm. Tlem a zawng han sawi dawn ila a ṭha awm e:

1. Tum mumal an nei: BTS-te hian tum mumal tak leh chiang tak an nei a, chulam hawi chuan, an kal ṭauh ṭauh mai a ni. Hei hi kan hriat reng a ṭulin ka hria. Mizo ṭhalaite pawhin, inhlawmkhawm ila, ṭang ho ila, tum mumal leh awmze nei tak duangin, chumi tihhlawhtlin tum chuan theihtawp chhuah ila, kan hlawhtlin loh chhan tur a awm bik lo a ni.

2. An thawkrim: An thawhrimna hi entawn tlak tak a ni. An zai dan leh lam dante chu a hma aia nalh leh mawi leh thiam nal lehzual turin an zir ho ṭauh ṭauh a. Ni khatah darkar tam tak an tiho ṭhin. An indin hnu kum thumah chauh an rawn inlar (debut) tih kha kan sawi tawh ang. Khang kum thum chhung khan ni khatah darkar 12-15 rim takin an zai leh lam leh an band tana ṭul dang zir leh inbuatsaihin an thawk a ni. Mizo ṭhalaite hian talent chu kan nei ṭha. Hlawhtling tura nitin rim taka thawk a, hun rei tak thawkrim mar pat tur hian kan ṭang rei peih tawk lo fo a, a pawi hle a ni. BTS-te hi kan ngaisang ta sa sa, hemi kawngahte hian entawn ngei a ṭul a ni, i ti bur mai teh ang.

3. Kalphung mumal awmsa zawh tur an nei: BTS member-te hian, K-Pop kalphung mumal taka lo awm luah tawh sa hi an vanneih pui ve bawk. Kan sawi tawh angin, khawvel mithmuha an inlar hmain, kum tam tak inzirin hun an hmang a ni. Mizo ṭhalaite dinchhuahna tur kawng ngaihtuah hi a ṭul a, chu chu kan hnam hnuk innghahna a ni. An din chhuahna tur chuan, din chhuah theihna hmun leh hun leh remchang kan siam sak tur a ni. K-Pop Music tualzawl (industry) a lo awm sa hi an vanneih pui a nih hi, BTS te pawhin.

Mizoram Football Association-in mumal zawka football inawpna an han kalpui a, infrastructure mumal tak awm chhoin, MPL te kan neih hnu hian, Mizo ṭhalaite tan Football-a remchang ṭha leh dinchhuahna hun ṭha lo inher ta hi entirna ṭha tak a ni awm e. Mamawh dang tam tak kan la nei. Music huangah te, lehkha zirna kawngah te, entreprenuership mualzawl ṭha zawk te, Agriculture, Horticulture leh adt. a tam mai. He­tiangah hian bulṭanna tur leh chhun­zawm zelna tur ruhrel ṭha siam sak thei ila, Mizoram hi Assam vaiin kawng ‘block’-ah min vau mai mai ngam hauh lo ang le.

4. Kaihhruaitu ṭha an nei: Anmahni enkawltute hi Big Hit Entertainment an ni a, an CEO Bang Si-Hyuk hian BTS te an hi zalenna thui tak pein, ama ngaihdan aiin member-te zalenna dah pawimawhin, an ngaihtuahna a sen tir thiam a. Hetianga a enkawl thiamna hi an hlawhtlin chhan lian tak nia sawi a ni bawk. Mizo ṭhalaite hi, zalenna thui tak pein, mahni tuizawng um leh ngaihtuahna hmang theiin siam ila, kaihhruai an la ngaih tho avangin, an tlu tur leh an peng tur leh thutlukna dik lo an siam palhna turah veng ila, an talent an par chhuah pui theih nan khungbet lutuk lo ta ila. Thil mawi tak kan hmu theiin ka ring tlat.

Mizo ṭhalaite hian kaihhruaitu ṭha aiin, demtu duhthawh tak tak an ngah. Kaihhruaitu ṭha an mamawh tih kan hriat a ngai.

5. An inpawh: BTS member-te hi an inpawh ṭha em em a ni. An fan-te nen an inpawh ṭha bawk. Hei hi a chhinchhiah tlak hle bawkin ka hria. Inpawh lo leh inkawm ngeih lo chuan huhoa hlawhtlin a har.

6. Ngaihtuahna hmun khat neiin an inlung rual: Thil ngaihtuah dan phung inzul tak nei theiin an awm a, chu chuan, nihphung inangtlang a pe a, an inhrethiam tawn a, an inthurual phah. Mi dangte nena inhrethiam tawn a, inpawh tawn a, ngaihtuahna inṭawm tlang thiam thei tura khawsak hi Mizo ṭhalaite pawhin kan zir a ngai. Chu chu kan din­chhuahna tura pawimawh lutuk a ni.

7. Mawhphurna mumal neiin, an hlen ṭhin: BTS member tinte hian mawhphurhna leh tirtur bik fel tak an nei hrang vek a, an tihtur chu hlen ngei an tum ṭhap ṭhin. Anmahni mawhpurhna zawna harsatna an neih pawh sawihoin, chingfel turin an ṭangrual ṭhin a ni.

8. An inngaisang tawnin an in chawimawi tawn: Member tinte hian an ṭhiante thawhrimna, an tha thawh leh anmahni zawn ṭheuha an hlawhtlinna inhriatthiam sak tawnin, an inpawm sak tawn a, an in lawmpui tawnin, an infuih tawn ṭhin, hei hi entawn ve ngei ang u. Kan zingah tu emaw a han hlawhtling a, kan ṭhiante dinhmun ṭha an han chang a, mak taka sawi zui ching hi kan awm fo. Mizo ṭhalaite mai ni lo, Mizo hrim hrim hi, mi dangte hlutna te hrethiam a, inlawmpui tawn a, in fuih phur tlang tur kan ni.

9. Lehkhabu an chhiar nasa: BTS te hian lehkhabu an chhiar nasa. Chu chuan, an khawthlir a dan a siam sak a ni. Ṭhalai tam tak rilru an hneh theihna pawh hi a ni ve. RM-a hian, Think like Enstein tih te, Highly Sensitive People tih te, The unbearable lightness of Being te, Norweigian Wood etc a chhiar a. Jin-a hian, The Alchemist tih te a chhiar a, Jungkook-a hian, The Little Prince, I decided to Live as me tih te a chhiar ṭhin. Mi dang ho chhiar zawng zawng nena kan tarlan dawn chuan a thui dawn lutuk a, duhtawk ila. Korean ṭawng lehkhabu pawh an chhiar nasa. Lehkha an chhiar nasa a ni tih tihlanna atan an lehkhabu chhiar ṭhenkhat kan han tarlang a ni e. Mizo ṭhalaite pawh hian, taima takin, nasa leh zual zawkin lehkha i chhiar ang u.

Heng kan sawi takte hi zau zawka sawi theih a ni. An hla thu ziah dan te, an inbuatsaih dan te, an fan-te an buaipui dan te leh an sumdawn thiam dan zawng zawng te hi sawi tur a tam mai. Mipui nawlpui tana chhiar nuam leh ngaihtuah nuam tawk vel turin, tawite tein ka han khaikhawm ta zawk a ni.

BTS Army: Anmahni ngaisangtute hi BTS Army tia sawi an ni a, anmahni (fans) pawhin an insawi dan pawh a ni. BTS army te hi an la naupang a, khawvel an dap a, an thil pawm dan a zau a, mi hnehtheihna pawh an ngahin, social media an hmang ṭangkai em em mai. BTS leh anmahni enkawltute hian, Black Lives Matter movement ṭanpuina atan US dollar maktaduai khat an thawh a. Hei hi chi inthliarna hrim hrim an dozia tihlanna atana an tih a ni. BTS Army te hian, darkar 24 chhungin, BTS te thawhzat ang hi khawnkhawmin, Black Lives Matter Movement ṭanpuina atan an pe ve leh nghal thei a ni. Thingphun kawngah te an ṭang a, nunna chhanhim kawngah te hmalain, UNICEF-ah pawh cheng tam tak an chhung lut a ni.

BTS leh ‘Korean’ na: BTS te hian S. Korea hi an tilarin, an chawimawi em em mai a. Korea ram tlawha khualzin 13 zela 1 hi BTS te avanga Korea tlawh an ni a. Korea culture tilar leh ti vultu pawimawh taka chhiar an ni. S. Korea president hnen aṭangin chawimawina an dawng hial.

BTS kan sawi a, kan ngaihsanna, kan buaipuinnaah hian, an hnam an chawimawina te hi hmuh hmaih lo ila. An ‘Korean’ tlatna hi a ngaihsanawm a, kan rilru kaihhruaitu pawh ni se a ṭha ang. Anmahni ngaihsan avanga ‘korean’ ve daih loin, ‘Mizo’ ve tlat ang u. Chu chu tunah pawh kan zawm ṭanin ka hria. Mizo ṭhalaite hi BTS leh K-Pop band leh zaithiamte ngaisang chungin, kan Mizoin hnam tan ṭhahnem kan ngai thiam chho hlein ka hria. Assam CM Himanta Biswa pawhin a ngaihtuahna a buai nak nak mai a ni. Hma sawn deuh deuh ila. Mizo history leh culture te hriat belh zelin, ngaisang deuh deuh bawk ang u.

BTS-te hi UN General Assembly thlenga thusawi pha an ni a, pui ve tak chu an ni. Engtikah nge Mizo ṭhalaite hian UN general Assembly-ah thu kan sawi ve ang le? Chu chu a har deuh kan ti a nih pawhin, Mizoram pawnah Mizo hnam aiawha ding thei a, Mizona dinchhuahpui a, khawvel huapa sum leh pai pawha hlawhtling emaw, India ram pum huap tala hlawhtling a, kan tihdan leh kan incheina an thlir uluk hun hi a thleng ve thei ang em? Kan thiamna leh kan larna hian, kan tan mai ni lo, Mizoram tan sum a lalut ve thei ang em? Mizo ṭhalaite hian khawvel huapa langsar thei tur khawpa theihna kan nei vein ka hria. ‘In nei lo,’ tia min dah hniam tumtu chu kan hnam hi a hmusitah ka ngai bawk ang. Tleirawl ik ek, Greta Thunberg-i pawh thu pakhat a tlangpui a, khawvel a nghawr thei a. BTS ten anmahni tuina leh thiam zawnga theihtawp chhuahin an bei a, khawvel an dap thei. Mizo ṭhalaite hian an thei ve lo ang, tumahin ti suh se.

Ka la en lo: BTS zai emaw, lam emaw hi ka la en hauh lo thung a. En chakna leh tumna em em pawh ka nei lo. Hriat loh theih loh khawpin an lar a, kan lo hre ve em em ringawt mai a ni. Heti khawpa lar ta chu, tiin, an zai ngaithla a, an lam en zawng ni loin, an chanchin zir chiang zawngin ka ngaihven a. Hetiang thu hi ka han ziak ta a nih hi.

Mizo ṭhalaite hian Rock band-te kan atchilh a, tunhma deuhin hmeichhe lam ṭhalai deuhin Boy band an atchilh hle a. Tunah K-Pop. ṭhenkhatin Korean zai miin an ngaisang an lo ngai mawh em em mai hi ka hrethiam chiah lo ṭhin. Sawi tawh angin, sap ho zai leh lam mah kan lo ngaisang ṭhin a. Sap ho ngei zawk pawhin, BTS hi an ngaisang ngang mai. Korean nih tum tak tak hial, tunlaia mipa leh hmeichhia nihna inthlak thila mipa nihna neia piang, hmeichhia ka ni tia pawm an phut leh khawvelin a pawm ta zel ang deuha Korean ni sa (ethnic) renga piang anga a pawm phut tlat mai hi sap ho zingah pawh an awm a. A nuihzatthlak ang reng. A inang lo deuh hlek. S. Korean Citizen nih tum chuan a theih dan a awm mai a, pianpui Korean anga a inhriat tak tlat avangin, mi hi Korean ni renga piang (ethinic Korean) an ni thei hauh lo thung. Ka han sawi chhan tak zawk chu, khawvel hmun dang dangah pawh an ngaihsanzia ka sawi tumna mai a ni. Ka sawi sap ho ang em em erawh hi chu a dik hauh lo. Mizo takin BTS hi ngaihsan mai tur a ni.

Kan taimakna tibuai lo se, kan lehkha zir, kan hnathawh, kan nun dan phung pangngai, kan chhungte leh ṭhiante nena kan inlaichinna tichhe lo zawngin, an zai ngaithla a, en a, anmahni kaihhnawih thil lei tur awmte lo lei te chu a pawi reng reng lo. BTS an ni emaw, eng pawh, tu pawh, kan nihna hloh ṭhak khawpa ngaihsan neih hi chu a ṭha lo a. Inven tur a ni. Anmahni aṭanga zir theih leh zir tur awmte zir hram hram tum thei ila, a ṭha lehzual bawk awm e.