F. Vanlalrochana

Guest writer

F. Vanlalrochana

KOHNA

College kan han kai a, University te kan han rap pha ve a. Hna te kan han zawng chho a. Public Service commission interview te kan han hmachhawn ṭum a awm ta fo a. Kan interview ṭum khat chu, zawhna hrang hrang min zawt a. Keima mimal lam thil te pawh min zawt kai.

"I pa Pastor a ni si a.
Engnga ti nge pastor i nih ve loh?"
"Kohna ka dawng lo alawm"
"Kohna chu engnge?"
"Ka hre lo. Hria ila hetah ka ṭhu lo
ang. ATC lamah ka ṭhu zawk ang."

An nui ta a, chumi hna atan chuan min la zui ta nghe nghe a ni.

Kohna tih thu hian ka ngaihtuahna a luah reng ṭhin. Hun puma thawk tura kohna bik dawng lo mah ila, ringtute chu engemaw tur atana koh chu kan ni reng reng mai!

Rev. R. Lianbuanga pawh khan, pawl 8 a zir laiin, a pa Pastor Liandova hnenah hun puma rawng bawl a duhthu a hrilh a. Pastor Liandova chuan, “Chu, hun puma rawngbawl turin i inpe tihna em ni? Chutiang thutlukna nghet tak i han siam dan chu, Pathian kohna i hmu a ni ang maw?," a lo tih chuan, Lianbuanga khan, "Ka pa, Kohna i tih chu engnge a awmzia? Nang pawh hun puma rawngbawltu i ni mek a, kohna i hmu em ni?," tiin a zawt let a. Pastor Liandova chuan, phur zetin, "Hmu dawn lawm ni, pastor rawngbawl hna hi Lalpa kohna hmu lo tan chuan, pawngpaw bawh ngawt chi a ni lo," a ti ta a. Hetiang deuh chiah hi ka pa khan min hrilh. "Min kotu kohnaah hian chiang hle lo ila chu, mihring lamah chuan bansan vang vang chakna a awm tam ṭhin. Kohna chiang tak hmu lo chuan, hun puma rawngbawl tura kal reng reng loh tur," a ti a ni.

MPSC hotute khan, "Kohna chu engnge?" tih min zawh khan, kohna ka dawn loh avangin ka hrilhfiah thei lo a. Hrilhfiah thei ni ila chu, an hmaah ka ṭhut loh tur thu kha ka hrilh thung a. Pawl 8 zirlai Lianbuanga khan, "Chu ka pa, kohna i tih chu, chiang takin mi han hrilhfiah teh" a tih erawh chuan, kohna chiang taka dawngtu Rev. Liandova chuan, a fapa chu heti hian a hrilhfiah ta a.

"Kohna hi chi thum angin a hrilhfiah theih ang chu:-

1. A hmasa ber leh a huam zau ber chu, Pathianin mihringte ama mite ni tura a kohna hi a ni. He kohna hi mi tin, mihring lo piang chhuak tawh phawt chuan kan dawng vek a, Chhandamna huang chhunga lut tura kohna hi a ni.

2. Tin, tuna kohna i dawn, nang­maha thawk mek hi chu, kohna bik a ni a. Puithiam hna tia kan sawi ṭhin, nemngheh rawngbawlna hi a ni. Hei hi zirtir 12 ten an dawn kha tehkhin theih a ni ang.

3. A pathumna chu talent kan neih ang ṭheuha Lalpa kan zui ngamna hi a ni. Talent kan neih mek tipung tura Lalpa kohna kan dawnna lai hi a ni ti ila i hrethiam thei ang. Hei hian, mi tin, Kristian tawh phawt chu, an mawhphurhna hlen chhuak tur te, huaisen tur te, tuar ngam zel tur tea kohna a huam a ni," tiin. Hetiang hian an ni pafa chu an inzirtir a. Pastor Liandova'n a fapa Lianbuanga kohna chungchanga a titipui tum hian, he thu hi a hrilh tel bawk a, "Pathian mal­sawmna i dawng zel ang a, rethei tak chuan i awm lo ang, chutia ka tih avang chuan nuam sa taka awm beisei tur a ni lo ang," tih hi. A pawimawh viau a ni.

Lianbuanga hi chuan Pathian thu chu a zir ta ngei a. Thiamna lamah, BD, M.Th a ni. M.Th hi USA aṭanga zir zo a ni. Synod Moderator, Executive Secretary, Central KṬP moderator te a ni chho hial. Papua New Guinea hmunah Missionary-in an chhungin an kal a. Hlim taka a thawh laiin, Synod Executive Secretary ni tura koh haw a ni. A hriat tirh chuan, a lawm vak lo nghe nghe, mi ṭhenkhatten, nasa taka kohhrana dinhmun sang an beisei a, an beih ṭhin laiin!

Bible-ah hian Pathian kohna chhangtu hrang hrang kan hmu a.

1. Kohna hmu a, hria a, lawm taka chhuak tawp mai Abrahama kan hmu a. Ani phei chuan, a kalna tur chin leh a awm zel dan tur pawh a hre lo. A ar kawh chhuah ve tawp mai a ni. Hun rei tak a tei rawlai hial a nih kha.

2. Pathian kohna hria a, hnial hram hram, Mosia, Isaia, Jeremia leh adt. kan hmu leh bawk. Mosia phei chuan, Pathian a hnial nasa lutuk a. Pathian pawh Mosia chungah a lawm lo a, nasa taka inchhuahchhalin, Pathian zawkin 'Mihring ka hi tu siam nge?,' te a ti khawl mai a ni.

3. Pathianin a koh chhuah luih, ringtute tiduhdahtu, a hnua Pathian ram dinnghehna tura mi thawh hlawk tawpthang, Tirhkoh Paula kan hmu bawk.

4. Naupan lai aṭanga mi ṭha, Koh­hran ban ni zui ta Timothea kan hmu a.

5. Kohna dawnga tlawm san leh pen san, koh chhan anga awm lo, Lal Saula, Juda Iskariota, Dema leh adt. kan hmu leh bawk.

Anniho khi, Kohna dawngtu vek an ni a, an chhan dan a zirin an nun a nghawng ṭhin a ni.

Ringtute hi engemaw atana koh vek chu kan ni. Puithiam hna emaw, Chanchin Ṭha lam rawngbawlna thawktu emaw, hun puma thawk tura koh bik kan ni lo a nih pawhin, A thuhretu atan, a hming ti mawitu atana koh chu kan ni reng reng mai. Khawi hmunah pawh awm ila, keimahnia Lalpa leh a ram ropuizia lanna hmanrua tur kan ni.

U2 hotupa ber Bono-a hi Kristian ṭha tak a ni a, kal chhuaka rawngbawlna neih lamah te hian a tui em em ṭhin a. Hman deuh khan Ethiopia-a fahrah enkawlna hmunah pawh a nupui nen rawngbawlin an awm reng tawh a ni. Fahrah buchip zualte chu an nupain chaw an hrai a, an bual fai a, an thawmhnaw an su a, chutiang chuan an buaipui a ni. A lian deuh tawhho tan Bono-a chuan hla phuah sakin a zai ṭhin a, eitur thianghlim ei a ṭulzia te leh kut silfai ṭhatna lam inzirtirna hla te phuah sakin a sak sak bawk ṭhin. Chutiang mi chu Bono-a hi a ni. Khawvel pum huap zaithiam lar leh mi ropui a ni a, mahni ringawt inngaihtuah leh lansarh khel ringawt, mahni mihring mihrinnaa nuam tih zawng ringawt uma hmanhlel a ni lo.

Bono-a te nupa chu Ethiopia aṭanga Ireland-a an kir leh hnuah a ṭawngṭai dan ki chu a dang ta a. Amah hian tihian a sawi a, “Pathian laka thinrim leh lungawi lo lek lek hian ka ṭawngṭai ta a,” a ti. "Lalpa, heng Africa-a naupangte hi i hmangaih lo em ni? Tihsual pakhat mah an nei lo asin, mahse, AIDS avangin rei loteah nu leh pa nei lo maktaduaih 15 zet mai Africa khawmualpuiah an awm thuai dawn a ni si a," ti tein a ṭawngṭai a. Pathian chu a chhuahchhal a ni ber mai. Bono ṭawngṭai dan hian Pathian a hnaihzia leh an inpawl thuk ṭhinzia a tilang chiang hle awm e.

A hnu lamah chuan Pathian chhan­na fim tak chu a rilruah a lo lang ta. Pathian chuan a ngaihsakin a ngaihven tehmeuh mai. Africa-a rawngbawl tura a kal duhna thinlung kha engtia lo nei ngawt nge a nih hrim hrim? Pathian hnenah a zawhna zawh chu ama hnenah Pathianin a hauh hrepna ang maiin a rawn thleng let leh ta a. "Nangmah kha che ta che. Nang­mah khan hnathawk ta che," tiin.

Khawvel pum huapa AIDS dona tura beihpui thlak kawnga hmalatu lian ber nih chu a tirah chuan a tui lo kher mai. "Rock star ka ni a, social worker ka ni lo," a ti ngal ngal ṭhin! A thinlungah erawh chu chu a kohna dawn a ni tih a chian em avangin a hnial zo ta bik lo a ni.

A hnu kum lo kal chho zelah chuan ram hruaitu hrang hrang Bill Clinton, Senator Storm Thurmond, Tony Blair, Koffi Annan leh George Bush-a te chuan an office kawngka bulah musician pakhat a dum veka inthuam, sun glass vuaha anmahni hmuh tuma lo chang ṭhin hi an hmu chho ta a. Economy lam harsatna-in khawvel a tih buai chhohna karah pawh chung ram hruaitute chu AIDS do nana US dollar tluklehdingawn 15 zet theh chhuak turin a hmin thei ta hial a ni.

America sawrkar puihna in United States chu bus-in a fang chhuak hial bawk a. Kohhran lian ber berah te leh Christian College-ah te thu a sawi a, AIDS do nan hian Kristiante chu tha thawh thei ber turah a ngai a ni. Pathian rawngbawtu dangte pawh sawmin Pathianin he khawvela tih hlawhtlina duhte tih hlawhtlin a nihna tura thawk turin a sawm a. Mi tam takin a sawmna chu pawmin an thawk zui ve ta bawk.

Chutiang chu a ni, kohna ṭhenkhat chu! Kan ramah thil ṭha lo kan hmu a, mi tihah kan dah fo. Sawrkar chet hun kan nghak a, kan phun ṭhin. Thil ṭha lo leh dik lo hmuhthiamna kha Pathian pek che a ni a, mi tiha dah mai loa thawk chhuak tura Pathianin a kohna che pawh a ni mai thei asin.

Billy Graham-a khan, ama chan­chin a ziak a, 'Just As i am' tih bu a ni a. Chutah chuan, heti hian a sawi:

"Ka nun kal ta ka thlir kir a, lawmna tur ka ngah ang bawkin inchhirna pawh ka ngah. Ti nawn leh dawn ila chu, ka ṭawng tlem tawh zawk ang a, ka inzirin ka inchhiar nasa sauh sauh thung ang. Ka inchhungah, ka nupui fanaute kiangah ka hun tam zawk ka hmang bawk ang. Bible zirchiangin hun thawl ka insiam nasa zawk ang a, ka ṭawngṭai tam zawk bawk ang. Ka Kristian puite nena inpawlhona hunah ka tel tam zawk ang a, min fuih a, min tichak a, a ṭula min hau mai thei turte bulah ka hun ka hmang tam lehzual ang.

Ka inchhir miah lohna thung erawh chu, kum tam tak kal taa Lalpa kohna chhanga a thuchah puang tura ka inpe kha a ni," tiin a sawi. Billy Grahama ten an nun an han thlir letin, induhkhawplohna an nei nain, Kohna chhanga an dam chhung hun an hmang zo erawh chu an inchhir lo mai a ni lo; an lawm zawk a ni.

Ringtute hi engemaw kawng zawng taka koh chu kan ni reng reng mai. Lalpa min mamawhna zawnah ṭheuh a hman theihin awm ila kan inchhir ngai lo ang. Kohhran kaltlanga a rawngbawl tur te, ram thima chanchinṭha hriltur te, khawtlang rawngbawlna lama inhmang tur te, chanhaite pui tur te, hnehchhiah tuarte beihpui tur te, ram rawngbawlna lama kalturte pawhin a ni thei vek ang. Pathianin kan talent kan hman theihna zel turah min ko fo ang. Kan ngaihthah lui mai mai thei thung.

Thingtlang tlangval mawlmang ve tak ka pa khan, a tleirawl chhuaha kohna a dawn kha, a lo ngaihthah hman a. Matric a pass hnuin, sipaiah ṭan a tum a. A tling vek tawh tihin, pa rorum ve tak kha, hlim harhnain a nuai a. Tawng hriat loh nen a bei a. Jeptha'n "Lalpa lamah ka ka ka lo ang tawh si a," a tih hmang khan, Aizawl Theological College-ah Pathianin a hruai lut a. A thih thlengin Pastor rawngbawl hna chu a chelh ta a ni.

Kohna tih ka ngaihtuah chang apiang hian he'ng thil hrang hrang hi ka ngaihtuahnaah a awm ṭhin. Ka han sawi leh a nih chu.

Lalpa i rawng bawla min koh hi,
Hriaiin sual chaklohna phuar vel hi
Hlau leh khurin beiseinain,
Ṭawmkai lo leh bawlhhlawh
puih ngai,
I chakna ring ka lo kal e.