DECEMBER

"If we make it through December
Everything's gonna be all right, I know"

Pa pakhat a awm a, ni tin inhlawhfaa eizawng ṭhin a ni a. A Chhungkua chawmin harsa takin hun a hmang a. A ni tin nun leh hun hman dan chu a hautak ngat ngat hle. Theihtawp chhuaha a hna neih chhun a thawk chung pawhin, an mamawh tawk leina tur pawh a thawk chhuak thei mang lo lek lek ṭhin!

A vanduai hle! Krismas hma lawkin a hna aṭanga ban a ni hlauh mai! Mahni hna neih ve chhun aṭanga ban han nih chu na tak a ni. A fanu chu krismas hlim taka hman tir a tum a, theih tawp a chhuaha, chutianga a hmalam hun a lo thlir lawk nasat teh lul nen chuan, krismas pawh an duh angin an hmang ve thei dawn ta lo. A fanu phei chuan a pain a krismas hmanna tur engmah a tum sak thei lo chu mak a ti hle nghe nghe. Naupang an ni a, an la hrethiam lo a ni. Khawvelah hian harsatna chi hrang hrangin min tlakbuak theiin, min tlak buak ṭhin a. Khawvel vir vêl dan leh thil lo thlengah hian kan thu lo êm êm mai. Pathian chauh lo, kan chunga thuneitu pawh hi an awm nual zel; Kan hna atanga min ban thei te, kan hlawh min hren sak thei te, kan in luah atanga min hnawtchhuak theite. Chutiang chu naupang chuan an la hrethiam pha ve lo a, nu leh pa phur rit te chu an zu hmuhpui pha ve thin lo. A nihna takah chuan, nula leh tlangval leh nupui pasal nei tawh tam tak pawhin an la hrethiam lo fo. Nu leh paa innghat, nu leh pa rilru tihah hi an la tam ṭhin. Nu leh pa te dema, hmaichhana an khum a, “In nep lutuk, min ngaihsak lo,” la ti chheu chhe thei hi taksa pianphung leh kum lama chhawr tlak rual tawh siah hian an la awm fur mai.

December thla chu a ral lek lek tawhnain, harsatna lian tham an tawh belh loh chuan dinhmun tha zawkah an la din theih a la beisei cheu a ni. An dinhmun chhe takah khan beidawng leh rilru na êm êmin awm mah sela, hmalam hun beiseina nena thlir thei khawpin a rilru a la paukhauh tawk a ni. Chu chu beiseinain mihringtea nghawng a neih theih dan a ni. Kaphleia khan, kan hmalam hun hriat lawk lohna hi Pathian malsawmna a ni, tiin a lo sawi tawh a. Kan hmalam hun hi hre lawk ila, beiseina hian awmzia a nei lo anga, mihring nun hi a ho vek ang. Nun beidawng leh rilru lam natna nei kan tam anga, khawvel hi a hrehawm hle ang. Kristian sakhua a ṭhatna pakhat pawh hmalam hun atana beiseina min pe hi a ni.

Pawl tlak thla chu harsatna lian tham tawk loa an hman liam theih chuan, thil ṭha zawk an tawn theih a beisei a ni. Miin, hmalam hun a eng zawnga a thlir tlat a, beiseina hrualhruia a la inthlun beh hram hram chuan, hmalam huna harsatna lo thleng tur hmachhawn ngam turin chakna thar a nei leh ṭhin.

Chutiang dinhmun chu Merle Haggard-a khan a mitin a hmu a. Krismas dawna ei leh bar zawn kawnga harsatna tawkte dinhmun ngaihtuah chungin 1973 khan "If we make it through December" tih hla kha a phuah a. Hemi kum vek hian record in, an ti chhuak bawk a. Vawiin thlenga khawvel huapa hla lar a la ni zui ta zel a ni.

Amah Merle Haggard-a te tak kha, hringnun buaina hian a sawp nasa ṭhin teh e. Tan ina han tan nawk nawk a nei fo! Merle Haggard-a a ni a. Merle Haggard-a nih a ṭhulh duh miau lo a, hmalam a pan thei ṭhin chauh a nih kha. Nun buai, nun buk nei ni mah se, hmalam panin a kal ve ṭauh ṭauh a, harsatna tam tak a hneh chho a ni.

Merle Haggard-a bakah hian Alan Jackson, Marty Robbins, Farron Young, Joey + Rory leh mi dang engemaw zatin an sa hlawm a. Indian thisen kai Colet Selwyn-a pawhin a sa ve bawk. Colet Selwyn-a phei hi chu, a aw hian Jim Reeves-a aw a pawl lek lek a, a thum mawi em em mai. A bass pawh a mawi. George Younce, Tim Duncan te aw ngaihnobeina ang a nei pha ve tlat.

Mihring dinhmun hi a inang lo a. Kumtluana hrehawm ti ngawih ngawih, krismas dawn phei chuan hrehawm ti leh zual an awm ṭhin. Kum han thar a, khawvel ṭha zawk beisei leh chuan tur nei lo tam tak hi kan bul hnai lawkah an awm fo. Kan hre fuh tawk lo a, kan ngaihsak tawk lo fo mai. Hre fuh pawh ni ila, mi tam tak chuan kan chhun pelh vawk vawk ṭhin. Keimahni hi kan indah pawimawh a, kan mamawh leh a bak hmuh dan kan zawng a. Mi dang hi engtin nge an awm le, tih hian kan rilru a tibuai pha meuh lo.

Thianzaho thil tawn kha ka hre chhuak ,hin. Kum tinin krismas dawnin tanpuina an pe a, an chhuak ṭhin a. Miin chutiang an ti,hin tih chu an hriatpui luai luai lem lo. Mi hriat luai luai tura an tih lah a ni ngai hek lo. Mi hriatpui tur khan an sawi chhuak ngai lo a. Miin an hria ang tih kha an hlau hle zawk ṭhin a. Miin ‘Ti ṭha an ti ang’ tih an hlau a, chutianga miin ti ṭha an tih chuan, anmahni pawhin ti ṭha an inti tak tak ang tihte pawh an hlau a ni.

Khaw dai fema ṭanpuina an pek chhungkaw pakhat kha, hriat reng loh theih loh tur a ni. Fit 7 bialah hian an choka, bedroom leh sitting room kha a awm vek hi a ni mai a. An bang kilah chuan, Isua lem hlui tawh tak, in frame thlap kha a intar a. A bulah chuan Laltin a awm bawk a. Chutiang khawpa hmun zîma in chhung thil awmkimna chu a awm tam lo khawp ang. Aizawl milian ho khum zau zawng velah khan, chhungkua an khawsa a ni a. Chumi hmun chu Aizawl khaw dai fem mai a ni. An tan khan krismas te kha a danglam teh chiam awm lo mange.

An fate pahnih zinga pakhat zawk chauh kha a lo awm a. Nu ber a lo awm bawk. Pawisa an han pe a. Mipa naupang khan, lawm em emin a u a au a. Ring takin, phur takin, lawm em emin a ni, a u kha a auh ni. "A û nakkumah sikulah pheikhawk bun tur kan nei ve tawh dawn," tiin lawm em emin a u awmna lam panin a tlan chho a! A nu mittui a tla a. Inthlahrung takin, lehlam hawiin a hru a. Khang an fate khan, Sikulte chu an lo kal ve a, pheikhawk an lo nei lo a lo ni a, ke lawngin an lo sikul mai ṭhin a lo nia! Tunlai huna pheikhawk bun loa sikul kal chu ngaihtuah thiam a har letling tawh hial mai thei. Sikul chu sawi loh, awm mai maina atana pheikhawk nei lo hi an awm thei dawn em ni, tia ngaihtuah hial pawh an awm ang. Hmusitna tawrh hlau thei pawh an ni lo a, hmusitna pawh tuar se an hrethiam meuh angem, an khawsak danah khan, khatiang mi tan khan hmusitna hi a nat belh tawh bik awm lo e. Chutiang chu an ni a. Anni aia rethei pawh an la awm. Thil tam tak hi hmuh ve kher loh chuan, mi tam tak chuan an awih ṭhin lo. Mi vanduaina te, retheihna te, sualna thilte pawh a ni!

Kan ngaihtuah ngai lo mai thei a, ngaihtuah ṭulte pawh kan ti lo pawh a ni thei a, kan hman lo te pawh a lo ni thei bawk a. Kan chheh vêl, kan bul hnaiteah hian, retheihna avangin mi an rum a ni tih hi. Chung mite tân pawh chuan, Lal Isua kha Bethlehemah a lo piang a. Chutiang pawh chu, an ngaihtuah thleng thei lo hial mai thei, an ni chuan!

Chutiang chu, mi tam tak tak tan chuan NuN a ni. Ṭhenkhat chuan december hi ral thuai thuai se, an ti a. Ṭhenkhat tan chuan, kum tluanin engmah a danglam lem lo. An hrehawmna belhchhah leh zualtu a awm dawn em ni tih tur a ni fo zawk. A ho zawnga ngaihtuah chuan, nun hi ho a, a hrehawm zawnga ngaihtuah chuan, nun hi hrehawm tak a ni. Zing ni chhuak, tlai ni tla, leh a tuk leha lo chhuak leh inkarah hian kan nun hi a vir vel mai mai a. Beiseina innghahna tur thlang fuh apiang tân, a tuk khawvar hi a nghahhlelhawm mai a ni.

Khawvelah hian beisei tur an tan hian a awm ve dawn emawni le tih tur khawpa in chhia leh tlu kar atang khân chhungkaw tlemte mai tih hriat tak zai hi a lo ri chhuak a...

"Isu kan hnenah lo cheng rawh,
Zantlai khuarei pawhin,
Lawmin tlai khua min var pui rawh
I hming chawimawi turin"
Tih hi an sa riai riai a.
Khawi hmun pawh hi Isua nên chuan In nuam a chang zêl a nih hi ka ti a!!!
Hrehawm taka thimin min rawn vêl pawhin,
Isua nên chuan muang takin ka chhing thei ang;
Harh hunah pawh ka bo tawh lo’ng tih hriain,
Isua nên chuan in nuam tak a chang zêl ang.