Guest writer
F. Vanlalrochana
McRAVEN-A TITI
Admiral William H. McRaven-a chu US Navy-a Four star admiral a ni a. Kum 37 chhung zet Navy SEAL-ah aṭang a. A pension hmaa a hna hnuhnung ber chu Commander, All US Special Forces Operations a ni. Afghanistan-a Bin Laden-a an thah ṭum khan, an hotupa ber a ni nghe nghe. A pension hnuah Chancellor, University of Texas System atan ruat a ni.
May ni 17, 2014 khan Admiral McRaven hian, University of Texas, Austin-ah thu a sawi a. University of Texas thupui, "Helai hmuna kan thil bul ṭante hian khawvelah danglamna a thlen," tih behchhana hmangin Navy Seal training-na hmuna a thil tawn aṭanga nun dan phung 10 a zir chhuahte, a nuna a harsatna tawh apianga puitu lo ni zui ta chungchang a sawi a. Chung nun dan phung 10 te chu tute tan pawh a hman tangkai theih vek a. Khawvel tih danglamna atan pawh a ṭangkai a ni.
Heta a thusawi hi a lar khawp a. A hnuah chuan sawi zau zuiin a buin a ziak ta hial nghe nghe a. MAKE YOUR BED-Little things that can change your life and may be the world, tih bu a ziak a ni. Chumi bu pawh chu New York Times Best seller a ni zui nghe nghe. Bu pan te a ni. McRavena titi aṭang hian thil pahnih chauh i han sawi chhawng teh ang.
McRaven-a chuan a tia lawm,
“Mi dang 150, NAVY SEAL training bul ṭante nen chuan ngil takin kan ding ṭhap a. Instructor, Sipai pheikhawk bun, kekawr bul uk ha, Rangkachak rawng leh a pawla inpawlh Tee Shirt ha chuan, hmun zawl zau lai tak kal tlang chuan a pen thauh thauh a. Trainee zawng zawng hmuh theih tur chuan dar lian pui bulah chuan a va ding ta a.
‘Tlangvalte u,’ a han ti te te a. ‘Vawiin hi in seal training ni hmasa ber tur chu a ni. Thla ruk chhungin United States Sipai training hautak ber chu in hmachhawn chho dawn a ni,’ a han ti a.
Ka han hawikual a. Ka zirlaipui dangte hmelah chuan zam rukna hi ka hmu thei a. Instructor chuan a sawi chhunzawm zel a. ‘In dam chhung huna in lo tawn tawh zawng zawng aia nasa zawk fiahna in hmachhawn dawn a ni,".
A han ngawi det a. A nau chher tur tharte chu a han en a, ‘A tam zawk chuan in paltlang lo ang. Chutiang ngei tur chuan theihtawp ka chhuah bawk ang’ a ti hmuk a. A nui a. ‘Ka theihtawp chhuahin a tawp in thlen lohnan ka bei dawn a ni.’ A sawi uar zual sauh a. ‘Lainatna nei miah loin ka tiduhdah dawn che u a. In ṭhiante bulah ka ti zak che u anga. In theih bakin ka nawr tawm ang che u,’ a ti a.
Dar chu a vuan a. Na tak maiin a hrui chu a pawt a. Dar ri chu a thangkhawk val val a. ‘Nat in duh loh a, hmuhsitna in tawrh peih loh chuan kawng awl sam a awm,’ a ti a. Dar chu a pawt leh vak vak a. A ri bal bal a. ‘Vawi thum he dar hi tiri ula, a tawk mai,’ a ti ta a.
Hrui chu a thlah a. Dar thlunnaah chuan a thlung a fel leh a. ‘Dar hi ti ri ula. In thawh hma angai lo ang. Dar hi tiri ula, thui tak tak in tlan angai lo ang. Tui vawt tak tak in hleuh angai lo ang. Pal tlang tur harsa in pumpelh vek ang. Dar tiri ula, na zawng zawng hi in pumpelh ang.’ Instructor chuan kan lam a rawn hawi a. Heti hian a sawi zui a, ‘Hei erawh hi chu ka hrilh ang che u. In ban san phawt chuan, in dam chhung atan in inchhir tawh ang. Kan thil ban san ṭhin hian engmah a ti awlsam chuang lo" a ti a.
Thlaruk hnuah chuan mi 33 chauh kan bang ta a. A tam zawk chuan kawng awlsam an thlang a, a tawp thleng loin an bansan ta a ni. Kan instructor sawi pawh kha a dik ngei ang, an inchhir ngei ang.
SEAL Training-a ka thil zir zawng zawngah chuan hei hi a pawimawh ber a ni. Ban san/ Tawp san ngai suh.” Hei hi kan sawi tur pahnih kan tih zinga pakhat zawk a ni.
Seal Training-naa Admiral Bill Mcraven-an a zirlai zir chhuah a tih hi a pawimawh khawp mai. Hrehawm kan tawrh peih loh avangin mi tam tak chu kan nih tur ang kan ni lo fo. Bansan mai hi a awlsam ṭhin. Chu chuan min lo chhawk zangkhai chuang lo fo mai. Harsa taka kan beih ve ṭang ṭang thil pawh, engemaw vanga bansan tak mai te kan nei a. Hetiangah hian, a tawp kan thlen lek lek tawh laia bansan hlawl mai ṭumte pawh a awm ṭhin. Thil kan ti ve ta sa sa a nih chuan, a tawp thleng ṭhaka beih tur a ni. Bansanna dar, tlawmna dar, haina dar kan vaw ri mai a nih chuan, keimahni ngeiah nasa takin min nghawng nawn fo ang. Thil dang ti leh dawn pawh ni ila, kan lo tlawmsan tawhna chu min vawnatu leh min pawt hniamtu a ni fo ang. Chuvang chuan, tlawmna dar pawt ri mai loin, a tawp thlengin bei ang che.
Admiral mcRaven-an a thil tawn dang pakhat a sawi leh chu hei hi a ni:
"Zan lama mel li tui hleuh tura tuia kan han luh ṭan chuan, Sam Clemente Thliarkar hual veltu tuipui chu a vawt a, tuifawn a khauh feng fawng viau bawk. Mark Thomas-a chuan ka rual zelin tui a hleuh ve a. Tui hleuh thawmhnaw themhlem te nen chuan chhim lam zawnga min len tlattu tui luang hmachhawn zawng chuan tui kan hleuh ngat ngat a. Tuifinriat chhung kan hleuh luh chhoh lai chuan, kan hleuh ṭanna Lawng Sipai hmunpuia eng pawh chu a hla tial tial a. Darkar khat hnuah chuan vaukam aṭanga mel khat vel kan lo hleuh ta a, kan mal ta hle hian a hriat a. Kan kiangah chuan hleuhtu dang an awm hnai ve a nih pawhin zan thim hnuaiah an hmuh theih tawh hauh lo a ni.
Mark-a mit meng chu a hmai kawr vuah darthlalang kar aṭang chuan ka hmu thei a, a hmel lan dan chuan ka nihna ngei pawh chu a tilang chiang telin ka hria. San Clemente bul vela tuipui chuan Sharks hlirin an khat tih kan hria a. Sharks satliah pawh nilo, Great White Sharks an tih mai, Tuifinriata hringei rapthlak ber ang chi kha a ni. Tui hleuh kan ṭan hma khan, Seal instructor te khan, khami zana kan hlauhawm hmachhawn theih hrang hrang turte min hrilh sa thlap a. Shark hi Leopold Shark te, Mako Shark te, Hammerhead Shark te, Thresher shark te awm mah se kan hlauh ber chu Great White Shark a ni.
Tuifinriat tuiah zanlaia mala awm a, tuichung nungcha kawlhhrawng takin bung hnihah min chhuah thei reng mai tih hriat chu thil nuam tak a ni lo.
Mark-a leh kei erawh chuan SEAL nih kha kan tum ngheh bur avangin khami zana thil thleng thei engpawh mai kha indan tir kan tum lo hrim hrim a ni. Sharks kan hmachhawn a ṭul a nih leh, kan hmachhawn mai ang, chutiang tur chuan kan inpeih a ni. Kan nih tuma kha a zahawmin a chhuanawmah kan ngai a, chu chuan huaisenna min pe a. Huaisenna te hi chu mihringin kan mamawh, thil chhinchhiah tlak tak a ni ve reng reng a. Mihring emaw, eng thil mah hi kan kawng min dal sak thei lo ang. Huaisenna tel lo erawh chuan mi dangin min kawk kawi mai mai dawn a ni. Huaisenna tel lo chuan mihring nuna thlemna hrang hrangte hian min len kawi mai mai dawn a ni.
Huaisenna tel lo chuan mihringte hi mi sual leh nunrawngten an awp bet mai dawn. Huaisenna tel lo chuan eng society mah hi ropui takin a ding chhuak lo ang. Huaisenna kan tlakchham chuan he khawvelah hian mi dangte rahbeh ching an lo ding chhuak thung ang. Huaisenna nen erawh chuan eng pawh mai a nihin a neih theih a. Huaisenna nen chuan sual hi kan doin kan hneh thei a ni.” McRaven-a thil tawn ho hi a ngaihnawm hlawm hle a. Ngaihtuahna a hruai a, zirlai hlu tak tak zir chhuah tur a awm bawk a ni.
Kan nunah hian harsatna kan tawk ṭhin a, kan tawk zel dawn. Kan tum ram thleng tur pawhin, min tibahlah thei thil tam tak kan hmaah a awm ṭhin dawn a ni. Chumi avang ringawta kan tihtur kan ti lo a nih chuan, kan tum ram kan thleng ngai dawn lo a ni. SEAL nih tum em em mai McRaven-a te pawh, sangha hlauhawmin anmahni a seh thei tih hrechung pawhin, an tum em avangin hmalam an pan ṭauh ṭauh mai a ni. Chu chu keini pawhin kan rilru put dan tur a ni ang. Tum fel tak kan neih chuan, McRaven-a te ang hian, huaisenna kan neih phah ang. Keimahni mi mal tumna emaw, khawtlang emaw, kohhran leh ram leh hnam tan emawa tum bik kan neih pawhin, huaisenna kan neih phah ang. Kan rama thil ṭha lo awmte do tur chuan huaisen a ngai a. Thil ṭha lo awmte kan ngaimawh tak zet a, tihbo kan tum tak zet anih phawt chuan, chu kan thil tuma kan inpek tak zet phawt chuan, huaisenna kan nei anga, kan tum tihhlawhtling turin kan bei lo thei lo ang.
Eng thilah pawh tum mumal tak nei ila, chu kan tuma chu zahawm tak ni bawk sela, chu chuan kan nunah danglamna a thlen dawn a ni.