F. Vanlalrochana

Guest writer

F. Vanlalrochana

RAWNGBAWLTU ROPUI REV. DR. RK NGHAKLIANA

Kan naupan zual deuh lai khan, “Isua neih ka duh zawk” tih te, “Khawngaihna mak” tihte lettu, Dr RK Nghakliana chuan, Durtlanga daktawr hna bansanin missionary-ah a inpe an tih hi ka hre ṭhin a. A chanchin ka ngaihven fo nain hriat chhunzawm tur ka nei zui ṭhin lo a. A passport size thlalaka kha ka hmu tawh a, pa hmelṭha leh zahawm tak mai a niin ka hria a. Tun hnuah hian, a nau Upa Dr LN Tluanga thuziak leh Pu Rk Lianzuala thuziak aṭang te leh Presbyterian Pastor Pension te chanchin tihbu aṭangtein a chanchin ka han hriat belh leh a, chuta ṭang chuan, a ngaihnawm ka tih zual ka ziak chhuak a. Hman zana Rev. Dr. Lalchungnunga te ina kan len tumin, Pu Nghaka chanchin hi a buin siam a ni a, a chhuak ṭep tawh tih thu a sawi a. A bu chhuah hmain, a hma hruai atan lo thai ve ila a tha awm e ka ti a. A bu lo chhuah hunah lei a man hla dan tur kan hrethiam thei mai awm e.

A hming pum chu Lalnghakliana a ni nain, a hnu lamah chuan RK Nghakliana a inti ta a.

Mi rilru nghet, mahni inring tawk leh luhlul tak mai a ni a. Rimawi leh infiamna lam pawh a ti thei hle. 1949-ah Matric-a pass a. St. Antho­ny’s College-ah I.Sc a zir chhun­zawm a. 1951-ah a pass a. Presby­terian Kohhranin Vellore-a MBBS zir a, thawk zui nghal tur a zawng a. Chumi atan chuan in pein, Christian Medical College, Vellore-ah a zir chhunzawm a. A zir chhung zawng hian Mizoramah haw miah loin a awm a. 1957 khan MBBS a zir chhuak ta a ni.

MBBS a zir kum hnihnaah hian John Moody-a rawngbawlna kaltlangin Piantharna a chang a. Doctor hna chu a thawh tur niin a hre ta lo a, Synod Hotute hnenah, Chawlhsana Missionary-a chhuah a dil a. Pi Puii chuan, “Nghak-an a zir zawm dawn loh chuan, thawk tur an awm lo ang. Damdawi In khar mai a ngai ang” a tih avangin a zirna chawlhsan an remti ta lo a, a zir zo ṭhak a. Kum 12 chhung Doctor dang an awm ve leh hma chu durtlng damdawi Inah a thawk zui a. Doctor dang an rawn awm ve hnu, 1969-ah doctor hna bansanin Missionary turin a chhuak ta chauh a ni. A nghak rein, a dawh thei hle mai. A entawn tlak tak zet.

1957 khan Durtlang damdawi inah daktawr hna a zawm a, Mizo daktawr zinga Durtlanga thawk hmasa ber a ni. A zirna chawlhsana Missionary-a chhuah a dilna phalsak a nih loh thu a hriat kha a lungawi lo hle a, Synod hotute pawh a dem lek lek a. A ṭawngṭai hnu chuan, a rilrua Pathian thu lo thleng chu, Luka 2:5, “An thu zawmin a awm a,” tih kha a ni. Amah Dr. RK Nghakliana ṭawngkam ngei hi han la chhuak ila, “A hma lawkin, Lal Isua khan ‘Ka pa ina ka awm tur hi in hre lo em ni?’ Tiin a nu leh pa a chhanga; mahse, thuawih takin, Pathian Fapa meuh ni mah se, a hun a thlen hma chuan, an thu hnuaiah a intu lut hmiah mai a, an thuneihna pawmin an thu a zawm a ni. Lal Isua hnung hi ka zui ve tur tih Pathianin min hriattirin ka hria,” a ti a ni. Hetah ngawt pawh hian zirtur tam tak kan nei awm e. Tunlai mite hi chu engkawngah pawh hian kan hmanhmawh ṭhin a, kan hun a thlen hun tur kan nghak thei lo ṭhin a, kan chesual ṭhin.

Kum 13 chhung Missionary evangelist hna a thawk a. 1985-a an nupaa Scotland-a rawngbawla an kal laiin, a cancer a ni tih hriat chhuah a ni a, a hnu reiloteah kum 56 mi chauh niin a thi zuita mai a ni. A uiawm hle a ni.

Tuna kan Kristian Hlabu hman mekah hian a hla lehlin 10 a awm a. Chungte chu No 161-na “Ka nunah danglamna mak tak mai a thleng ta,” 165-na “I sual ritphurh tihbona i duh em?, 184-na “Engtin nge ni ka chhandamtu,” 261-na “Isua neih ka duh zawk”, 292-na “Chhandamtu nung rawng ka bawl,” 337-na “Nunna hrui thlung r’u, Tuifawn hlauhawmah,” 415-na “Hriatchianna hlu ber, Isua ka ta,” 432-na “Khawngaihna mak, mawi leh duhawm,” 450-na “Lalpa, I thu ni zel rawh se,” leh 494-na, “Isua hnenah ka him a” tihte a ni. A hla lehlin thenkhat, Kristian Hlabu-a chuang ve chiah lo ho pawh hi hla lar tak tak a ni hlawm. ‘Isua ka tan engkim a ni,’ ‘Sual thuk taka pil tawh hnu,’ ‘Rorelna ni ropui,’ ‘Chawngzawng pawh a hawisan lo,’ ‘Ka phur Isuan min chhawk a,’ ‘I Chantur chu ka thian I dawn tawh em?’ tihte a ni. Hla lama a sulhnu min hnutchhiahte hi a ṭhain a mawi hlawm em em mai.

Dr RK Nghakliana rawngbawlna kha han sawi zui leh lawk ila. 1969-1971 inkarah Singapore-ah Discipleship Training Centre-ah a zir a. Hemi kar lakah hian, Shillong leh Zoram pawn hmun hrang hrangah rawngbawlin hun a hmang bawk a. Singapore aṭanga let hnuin Synod Mission Board tirhin, BMMF International-ah a thawk zui a, Lucknow leh Delhi-ah te awm ṭhin a ni.

1979-a Bungkawn Kohhran Biak Ina KṬP Silver Jubili lawmna leh General Conference hman ṭumah khan speaker atan hman a ni a. A thupui chu, “Kal ula” tih a ni a. Hemi ṭuma hian a rawngbawlna nghawng chhuah missionary tam tak an awm niin an sawi. 1984 harhna lai khan Dawrpui Biak In-ah campaign speaker atan hman a ni leh bawk.

A Pianthar danah khan han kir leh lawk ila. A ngaihnawm phian mai a. Vellore-ah chuan, College zirlai leh zirtirtute chu ṭawngṭai leh Bible zir hoin an lo inhmu khawm ṭhin a, Dr. John Moody-a hoin an ti ṭhin a. RK Nghakliana pawh chu a tel chho ve ta a. Hetianga an inhmuhkhawmna aṭang hian, “Misual, Pathian pawm tlak loh” a nih zia a inhre chhuak ta a. John Moody-a hnenah chuan, “Kei misual hi engtin nge Pathian thianghlim nen kan inzawm theih ang?” tiin a zawt ta a. Moody-a chuan, Isua kraws zarah Pathian nen kan inzawm dan chu a hrilhfiah a. Amah pawh chu, chiang ta kuar hian a inhria a. Chutah chuan, ngaihṭhatna tak tak a la nei chiah lo deuh a. Amaha Rinhlelhna awm chu, a la tlafai chiah lo deuh a ni.

Moody-a bawk chu a pan leh a, Nghakliana hnenah chuan, “A nih leh arsite khi inrem felin Liana chuan Isua a rin avangin Chatuan Nunna a nei tawh tiin inziak sela I ring angem?” a ti a. “Chutiangah meuh chuan ka ringhlel tawh lo ang,” tiin a chhang a. Moody-a chuan, Johana bung 5:24 leh Matthaia 24:35 a chhiar tir a. “Arsi remkhawm a inziak vana lo lang i ring dawn a nih chuan, arsi chu ral tur a ni a. Pathian thu ral lo tura inziak hi ring la, pawm la, thlamuanpui mai ta che,” a ti ta a. Nghakliana chu, thlamuang taka awmin lawmnain a lo khat ta a ni. A hnu lamah pawh Mizorama a haw chhoh pawhin miin titi dang an sawi chuan, a ngawi tlat a, Pathian thu an sawi erawh chuan hlim takin a titi ṭhin a ni. Hei pawh hi zirlai ropui tak niin ka hria.

Agape camping Centre, Durtlanga mi khi Rev. Dr. Nghakliana’n, ama ram a thlawn liau liau-a a pek a ni. Pathian ram tana a thahnemngiahna hi ropuiin a chhinchhiah tlak hlawm hle a ni.

Pu RK Lianzuala khan a hnuaia mi ang hian, 21 March 2015-a FB status-ah ‘Tumkau ni sabengtung” tih a ziak a. Chutah chuan, Dr RK Nghakliana leh midang chanchin a ziak lang a ni. “Heng kan mi huai chhuanawmte hian engkim chàn huamin Lalpa rawngbawl an thlang a, engkim neitu-in a vûr thung. .... Dr. RK Nghakliana khan zunthlum leh thisen sang nena Lalpa rawngbawl tura a pên chhuah hnuah, Glasgow khawpuiah a sermon hnuhnung lam a sawi a nih kha.... An chanchin hi Mizoram rawngbawlna chanchinah hian a dum fiah bikin, Bold letter-a ziah a ni tawh ang. Mihring mihrinna-ah kan ngaisang a ni ngawt lo, Tumkau Ni-a sabengtung ang khan, an chunga chuang, Isua avangin kan fak a, "Amah a lan hun apiangah ropuiin an lang ve" a ni chauh zawk. Kan Pastor rual te, kan Evangelist hote hi en ila, an huat thu suhah, hman ni lawka tuihâwk luan kawra mu ve mai te, lehkha zir laia ngawng ve fe-te pawh an ni ang, mahse tunah chuan ar bawp an khel séng lo a nih hlawm hi! An zawng lo, an ûm lo, an phût lo, sabengtung an nih vang a ni."

Rev. Dr. RK Nghakliana hun hnuhnung lamah hian, Hranghlui zaithiam, Upa T. Lalengzauva hian, zaia rawng bawlin a pui ṭhin a. An pahnih rawngbawl dun hi ka thil hmuh chak berte zinga mi a ni.