Guest writer
F. Vanlalrochana
BOB MARLEY-a TITI
Lalhruaitluanga Chawngte hian, MZP Chanchinbu a enkawl laiin, Bob Marley-a chanchin hi a tichhuak a. A ziaktu kha, Vanlalfaka (s/o Upa Liansailova, Mission Vengthlang) ni tainka hria. Bob Marley-a chanchin ka hriat hmasakna ber phei chu a ni lo na a, a ngaihnawm viau mai.
Music kan han tui chho a, Reggea te pawh kan ngaihthlak ve fo phah a. Bob Marley hi a buaipuitu hmasa, a tilartu pawimawh a nih kha! A thih khan kum 31 chauh a la ni leh nghal. Kum 30 mi chauh a nih khan, cancer natnain a tlak buak a, a leh maiah a thi zui ta a ni. A pianna bul lawka biak inah an phum a, a ṭingṭang pawh an phum tel nghal bawk a ni. Kum 31 chauh a dam nain, fa erawh 11 lai a nei hman; a chi a ṭha khawp mai.
An hunlaia rimawi tum thiam tam tak kha an damrei lo em em mai. Kum 30 bawr leh a hnuai lama thi kha an tam em em a ni. Dam reina hi lei kum chhiarah erawh a nih lohzia an ti chiang ṭhin. “Kan dam rei leh rei loh te hi kum te,thla te hian a hril ber lo, kan thu leh kan thiltihin a hril ber zawk a ni,” tiin Kaphleia khan a essay,Thlirtu-ah khan a ziak a nih kha.
Bob Marley-a chanchin te, a rimawi lam te erawh sawi ka tum lem lo a, hmangaihna leh inlaichinna chungchanga a titi ka sawi chhawng mai dawn chauh a ni. Bob Marley-a khan a tia lawm,
“Kan dam chhung hian ṭum khat chiah, kan khawvel vir bingbileh tir dawrh theitu hi kan tawng niin ka hria. Thlarau dang leh thil nung dang reng reng hnena i la sawi ngai loh thil te i sawi siam siam a, a ni pawhin ngaihnawm ti em emin a lo ngaithla dauh dauh a, a lo hriat belh ve zel chak bawk a.
Hmalam hun atana beiseina te in inṭawm a, duhthusam a tak ram chang ngai reng reng lo te, nih ve ngei in tum in nih ngai reng reng tak loh te leh hringnuna beidawnna leh lunghnurna dang reng rengte chu in tawng tlang vek ṭhin.
Thil duhawm tak i tawnin,hrilh hlan I nghak hlel em em a, nangmah ang chiahin a lo lawm ve dawn tih i hria a ni. I natin a ṭahpui hreh lo che a, I chet chhiatin a nui bawk bawk ang a. I rilru tina zawngin a khawsa ngai lo a, tling lo leh tlak lo riaua i inhriatna turin engmah a ti ngai lo ang a, chutih a hnekin, a chawi sang ang che a, i hlutna leh i mawina te a kawhhmuh fo zawk ang che.
Rilru tihahtu te, itsikna te, inelna te a kianga i awm chuan a bo vek ang a. Nangmah kha nangmah i ni thei ang a, a chhan chu, i nihna ang angin a hmangaih si che a. Mi tam tak tana thil ho tak anga lang, thu ziak tawite te, hla te, ke a kal dun mai maite chu, i thinlungah ro hlu ber a lo chang ang a, I hlimpui kumkhua tawh ang.
I naupan lai te chu i mitthlaah a lo lang nawn fo ang a, a fiahin a chiang em em ang a, i naupang ṭha leh ta niin I inhria ang. Rawng te chu a lo mawiin, a lo tak bik ang a, ni danga nui tlem takte kha i lo nui fo tawh ang. Ni lenga hnaa i buai em em chung pawhin, phone-a ṭum hnih emaw in han inbiak te kha, ni hrehawm tak hahdam taka hman tluan tir theitu che a lo ni tawh ang. A ni kiangah chuan inbiak char char, titi char char kher a ngai lo ang a, i bula a lo awm ve ringawt pawh chu I lawmin I thlamuang em em ang.
Ni danga i tuipui ngai loh thilte chu i buaipui em em tawh ang, I tana mi hlu tak tana thil pawimawh tak a nih tlat avangin. Ani chu i vei reng ṭhin a, i tih apiangah i ngaihtuah chhuak ṭhin a. Thil ho te leh mawl te mai pawhin amah a hriat chhuah tir ṭhin che a, van dumpawl i hmuh mai te,thlifim a lo thawt te leh kawlkila thlipui lo thawk tur inmun mup mupah te chuan amah i hriat chhuahna thil a tel zel ang. I thinlung chu a la keh sawm vek thei a ni tih hre chungin i hawng zau a, thinlung inhawng avang chuan,hmangaihna leh hlimna i ngaihtuah phak baka sangte chu i tawn phahta a ni.
Na thei, lungngai thei, nat inhuam,tawrh inhuam i nihnaah chauh chuan i thinlung chuan lawmna tak tak a chang tih i hmu thei a, a chian em avangin i ngaih a ṭha lo hial zawk ang. Ṭhian dik tak leh thinlung khat i ṭawmpui mi i tawng a, ani chu a tawp thlengin i tan a rinawm dawn tih i hriatnaah chuan thlamuanna i hmu a. I nun thlak danglamtu i tawn takah chuan, hringnun hrim hrim hi i hriatthiam ṭhin dan ang aiin a lo danglam ta daih a, a hlimawm a, dam man te pawh a awm sawtin i lo hre tawh ang. I beiseina leh him nia I inhriatna pawh, chung zawng zawng chu mihring nunah a bet tlat a ni tih i lo hriatthiam tawh vang a ni.”
Bob Marley-a hian a sawi thiam khawp mai. Hmangaihna hi chu a hlu a, a ngaihawm a, a ngaihnawm a. Hmangaihna avangin miin engkim an huam a, Lalṭhutthleng te mai maite chu engahmah an ngai lo a, an nunna hial pawh an hlan ṭhin. Hmangaihna tih avangin nuih reng na a ni lo a, mittui tlakna te, lunghnurnate, nat ngawih ngawihna te, pachang pawt kun lap lap thei thilte miin a tawng ṭhin. Chutiang tawng miah lo mi nih aichuan,hmangaihna zara chutiang tawngtu nih chu vawi khat chauh leia kan nun chhung hian a thlan nahawm reng reng a ni.
USA a, Oklahoma State-a mi,Norman khawpa,Vince Gill-a pawhin, hmangaihna hi hlain a lo chawi a,
Hmangaihna hi zawng, hrinfa leng ten an hrethiam thei nem maw,
Hlimna vawr tawp thlen chein, natna thuk ber a siam ang chia,
Hmangaihna chuan, lung no na tin min hruai kai anga,
Hmangaihnain a rawn zawn chhuah che chuan,
Sawi tur reng i hre dawn nem maw,”
a lo ti hial a ni. Notting Hill movie-a Ronan Keating-a hla sakah pawh, “Engmah I sawi loh hian, I sawi ṭha ber zawk e,” a lo ti ral ral a nih kha.
Hmangaihna chungchang ka ngaihtuah fo a. Lemziak mawi tak mai ka mitthla a. Chumi lemziak thawnthu chu hetiang hian ka rilruah a awm a,
“Beisei loh takin mi lo duh hlauh mai la, han in ngaizawng ta ila, ka lawm ngawt ang. Lo len chang pawhin, ka en reng peih chein ka ring!
Tlai ni tlak dawn te hian mi rawn call la, Pitar leh putar kut inkaia kal Iai i hmuh thute, Ui pa dum lianpui kawngsira ngawi renga bawk I hmuh thute mi rawn hrilh mai mai la.
Tun ang thlasik hun lai te hian zanah lo leng ila, pawnah thla eng hnuaiah thu mai mai ila. Jacket lum leh phui tak ha ila, thlifim vawt var maiin min han chhem heuh heuh se. Biang kit e chu chhem vawt var mai se la. Arsi phe neuh neuh se. Arsi hming te chu inhriatsiak la. Mobile Phone-ah Jim reeves a zai tir ila. A hla thu te sawi dun ila.
Urlawk ni tlaiin keimahin lo va bazar ila, I awh deuh thil hrilh lawk lem lo chein lo lei ila, zana lo len pahin lo keng ila. I beisei miah loh thil i awh em em si ka pek avang che chuan, mak ti si, lawm bak siin min han en la. Han nui var var la, ‘I va han hlu tak,’ min han ti la.
Painting Exhibition-ah te kal ila, realistic painting chu a hmuh nawm ber a ni, te ti ila. Lemziak pho chhuah te chu, lei chak deuh siin, lei loin haw leh ila, Exhibition hall-ah chuan thla la ringawt ila.
Ka sawi ve apiang chu ngaihnawm ti la, ka tih apiang chu min chhuang em em la, thil ho te pawh ka chhanna hre chak tlat la.
In Inah rawn leng dawn ila, Inthlahrung takin in kawngkhar han kik ila, ka kut dinglamah chuan rose par sen keng ila, phur em emin kawngka rawn hawng la, mi hmuh chuan, han nui la. Chu mi lem chu min ziah sak tu awm se, Ka pindan bang thlang lamah hian tar ila. Khawvelin min hnu chhawn lai pawhin belh tur ka nei a ni tih ka inhre chhuak leh ṭhin ang,” Ni e, hemi lem hi ziak thiam awm sela, lian tak maiin ziak sela, bangah tar ila, miin hmangaihna chungchang min zawh apiangin, chu lemziak chu kawhhmuh mai ila, “Hei hi en mai rawh u,” ti mai zel ila.
I wanna love you
And treat you right
I wanna love you
Every day and every night
We'll be together
With a roof right over our heads
We'll share the shelter
Of my single bed
We'll share the same room
Is this love
Is this love
Is this love
Is this love that I'm feeling?