Guest writer
F. Vanlalrochana
SSC HNUAIAH HNA LAM HAWI NI
Vawiin chu kan hawi zawng han thlak ila han ti ila, kar tin hian Thawhlehni hi chuan kan hawi zawng hi kan thlak ṭhin chu a ni mai a. Presbyterian Kohhranin tun Pathianni lo awm tur (21.05.2023)a Puitling Sunday School-a kan zir tur, New Atheism chungchang te rilruah a han awm thut thut nain, SSC hnuaia hna chungchang hi kan ngaihtuah tlan atan ka han chhawp chhuak leh ta zawk a ni.
Mizote hian a bikin Mizoram aṭanga IAS-a tling kan neih hleih theih tak loh avangin sawrkar leh a society ang pawhin IAS nih tum turin kan infuih nasa a. Kohhran pawhin hma a la a. Presbyterian Kohhran phei chuan Zirlai Viltu Committee te neiin, Resource Centre-te an nei a. Kohhran dang pawhin kawng hrang hrangin hma an la a. Thil ṭha tak a ni. Chutih rual erawh chuan, a competition hi a hautak nasa a, a hautak nachhan pakhat chu hna ruak a tlem ṭhin a ni. UPSC hian exam hrang hrang a buatsaih a. Combined Civil Services a buatsaih bikah 2017-18 ah khan mi nuai kuain form an fill up a, mi nuai 4 in Prelims an exam a. Main exam ziak turin mi 13336 an tling a. Interview turin mi 2658 an tling leh a. A post a thawk turin mi 1000 an la leh a ni. Mi nuai kua form fill up aṭanga a tawp thleng chu mi 1000 chauh a ni. 2021 mi nuai 11-in form an fill up a, prelims exam chu mi nuai 5 an ni a, Mains exam thei tura tling chu mi 10,000 an ni a. A tawpa hna hmu chu mi 761 chauh an ni. Mihring kan tam telh telh a, hna lak tur zat a tam belh chiam chuang si lo a, chutah kan zirna kalphung(Education System)-in a lo zir lo a, IAS nih tumin bul kan ṭan tlai ṭhin bawk si a. A harsa lehzual ta a ni.
IAS chu kan awm a nih pawhin kan awm pheuh pheuh dawn. Hei chu hnial rual a ni rih lo. Mizoram chhunga hna zawng zawngin min daih dawn lo bawk a. Hna ṭha leh hnam tana hna kan thawh ve theihna tur hna hi SSC hnuaiah te hian a awm tam a. Helam hi inkawh hmuh nasa lehzual ta ila, kan hnam pumpui hian a sawtpui viau dawnin ka hria. IAS-ah chuan kum khatah 1000 hi an lak ṭhin hi a ni tlangpui ta a. SSC hnuaiah chuan Combined Graduate Level exam-ah ringawt pawh hian hna ruak a tam ṭhin hle. 2023-ah pawh hian Combined Graduate Level-a an lak tur hi hna 36,001 a ni.
SSC chu Staff Selection Commission tihna a ni a. Parliament din, Service Selection Commission report 47-na (1967-68) rawtna anga din a ni a. 1999 khan a kalphung tur an siam ṭha a. Combined Graduate Level Examination hi an buatsaih ṭhin a. Central sawrkar hnuaia Ministry leh Department hrang hranga thawk tur an la ṭhin a ni.
Combined Graduate Level Examah hian Group B leh C thawk tur an la a. Graduate chin a ngai a. Kum khata diltu pawh hi mi maktaduai 1.5 zet te an ni ṭhin a ni.
Combined Graduate Level Exam kal dan chu tawitein lo sawi ila
Tier I
Tier I chuan hengte hi a huam:
General Intelligence
and Reasoning
General Awareness
Quantitative Aptitude
English Comprehension
Tier II
1. SECTION-1
Mathematics Ability
Reasoning & General Intelligence
Duration : 1 hour
2. SECTION-II
English Language &
Comprehension
General Awareness
Duration : 1 hour
3. SECTION-III
Computer Knowledge
Data Entry Speed Test
Duration : 15 minutes ve ve.
Combined Graduate Level hnuaiah hian heng hnate hi a awm a ni: 1. Assistant Audit Officer, Indian Audit & Accounts Department hnuaiah an thawk a, Group B Gazetted Non-Ministerial a ni.
2. Assistant Accounts Officer, Indian Audit & Accounts Department hnuaiah an thawk a, Group B Gazetted Non- Ministerial a ni.
3. Assistant Section Officer, anni hi heng department/ Minsitry Central Secretariat Service, Intelligence Bureau, Ministry of Railway, Ministry of External Affairs, AFHQ te hnuaiah hian an awm a, Group B an ni.
4. Assistant, Ministry, Department leh Organization hrang hrang hnuaiah an awm a, Group B an ni.
5. Inspector of Income Tax hi Central Board of Direct Taxes hnuaiah an awm a, Group C an ni.
6. Inspector (Central Excise) hi Central Board of Indirect Taxes and Customs hnuaiah awmin, Group B an ni.
7. Assistant Enforcement Officer hi Directorate of Enforcement, Department of Revenue hnuaiah awmin, Group B an ni.
8. Sub Inspector hi Central Bureau of Investigation hnuaiah awmin, Group B an ni.
9. Inspector hi Central Bureau of Narcotics hnuaiah awmin, Group B an ni.
10. Junior Statistical Officer hi M/o Statistics & Programme Implementation hnuaiah awmin, Group B an ni.
11. Statistical Investigator Grade-II hi Registrar General of India hnuaiah awmin, Group B an ni.
12. Auditor hi C&AG, CGDA hnuaiah awmin, Group C an ni.
13. Accountant/ Junior Accountant hi Ministry, Department hrang hrang hnuaiah awmin, Group C an ni.
14. Senior Secretariat Assistant/ Upper Division Clerks Central Govt officer leh ministry hrang hrang, CSCS Cadre awm lohnaah zawng awmin, Group C an ni.
15. Tax Assistant hi Central Board of Direct Taxes leh Central Board of Indirect Taxes and Customs hnuaiah awmin, Group C an ni.
16. Upper Division Clerks hi Sawrkar department hrang hrang hnuaiah awmin, Group C an ni.
Combined Graduate
exam bakah hian...
1. SSC Combined Higher Secondary Level Exam (SSC CHSL)
2. Junior Engineer
3. Hindi Translator
4. SSC GD Constable
5. SSC Multitasking
6. Scientific Assistant Post
7. Selection Post
8. Central Police Organization
a thawk tur la turin exam an buatsaih ṭhin. Hemi awmzia chu, SSC hnuaiah hian, BA leh a chung lam mai tan bakah, Pawl sawm, pawl sawmpahnih tan hna a awm tihna a nih chu. Heng hnate hi, theihtawp chhuaha kan zir chuan kan tlin lohna chhan tur hi a awm lo a. India ram hmun hrang hrangah sawrkar hna ṭha tak thawka kan inzar pharh theihna a ni a. Chu chu kan hnam tan pawh a la hlu deuh deuh dawn a ni.
2022-a Combined Graduate Level exam-ah khan, Aizawl centre aṭanga Tier-I paltlang thei 158 an awm a, an zinga 144 chu Mizo an ni nghe nghe a. Tier-II exam hmachhawn zat tak hre lo mah ila, 100 velin an exam turah ngai ta ila, an zing aṭang chuan 4 (mizo - 2) chiah a tawp thleng thei kan nei a ni. Mizo hnahthlak hi Aizawl Centre aṭangin 2, Shillong Centre aṭangin 7, Manipure state-a centre pathum aṭangin 64 an tling. Hemi lam ngaihven tak mai, Eleazer Tetea Hmar chuan, “Tun ṭumah pawh awareness dawng tam ngat se chuan tling an awm nual ang. Pattern a rawn danglam deuh bawk nen, mahni thiam ang pawh ziak ṭha hman lo kha an awm nual,” Tiin a sawi. Kan dinhmun chu a hriat hle mai. Hma sawn nasa thei kan nihzia pawh a lang bawk a ni.
Kan la benghawn tawk lohna lanna pakhat chu, Mizorama Coaching Centre hoah pawh SSC Coaching pe hi chu tlemte an ni. SSC Coaching pe hi ka hriat ve chinah,
1. SM Ngaihte Residential
2. Eleos Study Centre
3. CMS Coaching Academy hian exam dang nen combined in an pe.
A ngaihventute tana a ṭangkai takin, Mizorama Coaching Centre awm ho, hriat chin chin han tar lang ila:-
1. JP Career Point
2. MS Academy
3. ZoCareer Solution
4. Hope Study Centre
5. CMS Coaching Academy
6. Chase Academy
7. Hopfar Coaching Centre
8. ZET
9. ECE
10. Eleos Study Centre
11. Ngaihte Residential
Coaching Centre
12. Equity
13. Victory Path
14. ES & CS
15. FSM Coaching
16. Sport Coaching Centre
17. Spectrum Coaching Centre.
18. Aizawl Physics
Coaching Centre
19. Zawlbuk zirna run
SSC CGL lo inziak tling a, thawk mek Tv. V. Lalchhandama, Bengaluru-a awm mek hnenah exam tumte tana pawimawh a tih min hrilh turin ka ngen a, a mi chhanna ang angin kan dah chhuak ang e,
“1. Syllabus chanve chauh zir tur vawi khatah. Cutoff 50% aiin a san loh vangin.
2. Speed san a ngai. Maths Practice hnem tur. Exam naah chawh rei ngai anga lang chu skip hmiah hmiah tur. 100 question in 2 hrs a nia. Minute khat aia tam question ah a sen theihloh.
3. Risk loh tur. Hei hi mi an tlin loh chhan lian ber a ni. Most important tip.
4. Exam form fillup vat vat tur. Normalization-ah advantage a awm.”
Kan sawi tawh angin, SSC hnuaiah hian pawl 10 pass tan te, pawl 12 pass tan te leh BA leh a chin chunglam pass chin tan hna a awm a. Hna ruak hi a tam thei em em mai a. He lam hi bawh tawh ila. Hna zawnna tura ṭangkai tur hi kan sikulah te, inchhung khurah te, khawtlangah, kohhranah te inhrilhin, kawng inkawhhmuh tam ila. Infuih a ṭha, kan infuih vak a, kawng erawh kan inkawhhmuh leh mumal lo a, chu chu kan buaina pakhat pawh a ni telin a lang.
Tun hnaiah sawrkar hotu lu pakhatin, hna an interview-naah hna zawnga interview hmachhawnten an hriat awm tak an hriat loh nasat thu a sawi a. Hei hi kan mutan chu a ni. Central levela kan nihn tur ang kan nih lohna te hi kan hriat tur kan hriat loh vang a ni. Kan thiam tur kan thiam loh vang a ni. SSC CGL Exam-ah pawh Mathematics te, English te, reasoning te, computer te thiam a ngai a. General Awareness tih hnuaiah hian History, Geography, Science, Polity, Current Affairs leh adt. a awm a, lehkhabu leh chanchinbu chhiar peih hi a ṭul a ni. A dang lehah chuan taimak a ni. India ramah kan inzar pharh hian, Mizo hnam tan a ṭha a. Chhungkaw tan a ṭha bawk. Kan hnathawhna hmunah kan trawn hriat tam tak Mizo khawtlangah kan hawn let a, chu chuan a hnam anga kan hriatna a tihzauh belh a, a ṭha zawngin kan hnam kan ṭhan phah zel a. A ṭha zawngin chhungkua a ṭhan phah zel bawk a ni. Chuvangin, SSC lam te pawh hi i awn ila, a tam thei ang ber lut turin i infuih ang u.