Lalhruaitluanga Ralte

Guest writer

Lalhruaitluanga Ralte

Mission Vengthlang

Sulhnu 148 : Y’wa zawlnei Karen Bukhos te chu

Kar hmasa khan Karen-ho Pathian chu Y’wa a nih thu leh khualzin pahnih an thlen thu kan sawi a, kha kha kan chhunzawm ang.

Burma ram chhunga Karen khaw sang chuang awmnaah khian Bukhos an tih hi an awm hlawm a, chu chu puithiam an ni a. Ramhuai hnena inthawina hlantu puithiam an ni lo va, thuchah puangtu zawlnei an ni a, zirtirtu danglam bik pawh kan ti thei ang. An zawl chu Y’wa, Pathian dik tak niin an sawi a, Y’wa thu leh thlarau sual Nats an tih te chu an kawng pawh a inan lohzia zirtirtu an ni.

Karen zawlnei, bukhos-te chuan an tu leh fate hnenah an Pathian fakna leh a ropuizia sawina hla an inhlanchhawng ṭhin a, chung hlate chu bukhos-ho lo chuan an hre lo va. Ziakin engmah awm lo mah se, kaa inhlanchhawngin an inzirtir zel a ni. Karen-ho hlate chuan an Pathian dik tak chu an thinlunga a chianzia chu an sawi chhuak thiam hle mai. An hlate hian an Pathian Y’wa laka an rinawmzia leh an kalsan duh lohzia a ti lang a, Buddhism sakhuain kum za tam chim mah se, an tluksan duh loh chhan pawh heng bukhos-te hla inhlanchhawn zel vang hi a ni an tih chu. Karen-ho hla pakhatah chuan an Pathian chu chatuan mi a nih thu heti hian an puang a.

Y’wa chu chatuana mi a ni a, a nunna chu kumkhaw tlaitluana awm a ni,

Teh theih loh khawpa hun reiah pawh a thi lo vang,

Teh theih loh khawpa hun rei hnihnaah pawh a nung reng ang.

Chatuana chawimawi a phu a,

Hun leh kum sang ral mah se, thih ni reng a nei lo vang.

An hla pakhatah chuan Y’wa chu engkim siamtu a nih thu an puang a, mihring tan Pathian chu hmuh chhuah rual a nih loh thu te an lo sawi tawh a ni.

Khawvel hi a tirah tu nge siam?

Y’wa chuan a tirah khawvel hi a siam a ni.

Y’wa chuan engkim hi a ruat a,

Y’wa chu hmuhchhuah rual a ni lo.

An hla dangte hi han en zel ila Lal Davida hla Sam bu ami nen a danglam lo hle awm asin!

Thiltihtheihna tawp lo neitu chu Y’wa chu a ni a,

A thu kan lo awih ṭhin lo va.

Y’wa chuan hmakhawsangah mihringte hi a lo siam a,

Thil awm dan engkim hi a hre vek a,

Atirah mihringte hi Y’wa siam kan ni a,

Hman aṭanga tun thlengin engkim a hria.

Aw! Ka thlahte leh ka tu leh fate u,

Khawvel hi Y’wa kein lei a rahna chu a ni a,

Vanram khi a ṭhutna hmun tak chu a ni.

Engkim hi a hmu a, keini hi a kutchhuak hmuh theih chu kan ni.

Mihring siamtu a nihna an sawi te leh engkim hria a nihzia an sawi nawnte hi Judate sawi dan a ni. Thil an sawi uar duh chu ṭawngkam dang hleka Judaten an sawi nawn ṭhin ang chiah hi zu nia! Sam ziaktuin, “I thute hi ka ke atan te hian khawnvar a ni a, ka kawng atan eng a ni” a tih ang hian Karen bukhos-te chuan “Y’wa chuan hmakhawsangah mihringte a lo siam a, thil awm dan engkim hi a hre vek a”, a tih zawhah, “A tirah mihringte hi Y’wa siam kan ni a, hman aṭanga tun thlengin engkim a hria”, tia a’n sawi nawn leh hi Judate thu uar dan leh ngaih pawimawh ang chiah a ni.

Kan baibula Genesis bung 1, bung 2 leh bung 3-a Pathianin Evi leh Adama a siam thu leh rulin a thlem tak thu te kha heti hian an lo nei ve tlat mai.

Y’wa chuan a tirah khawvel a siam a,

Ei leh in tur te a ruat a,

Fiahna thei pawh a ruat a.

An ei theih leh theih lohte a hriattir vek a.

Mu-kaw-lee (Setan-a) chuan mihring pahnih chu a bum a,

Fiahna thei chu ei turin a thlem thlu a,

Fiahna thei an ei lai chuan Y’wa thu an zawm lo,

An zawm lo ngei a ni Y’wa thu chu,

Chuvangin natna te, tarna te leh thihna te an chungah a lo thleng ta a ni.

Missionary pakhat Alonzo Bunker-a chu kum 1800 chawhnu lamah khan Karen ho zingah kum 30 zet a thawk a. Tlai khat chu Burma ram Toungoo khaw bul maia Karen khuaah Karen zawlnei, zirtirtu, puithiam bukhos te chet dan a mita a hmuh chu heti hian a sawi a:

“Heng Y’w0a puithiamten puithu tak leh zah taka Y’wa chawimawina leh fakna hla an chham te chu sawifiah kilh kelh a har. Lu ṭuak var vo tawh bukhos hla chham chu naupangte chuan an lo ngaithla a, thir nawiin thirhipthei tlang an pan khawm ang mai hian naupangte chuan an zawlnei bukhos thusawi chu ngaihthlak chakin an kil a. Eng emaw chen a thusawi an ngaihthlak zawh chuan ngawih vang vang hun a awm a. Chu ngawih hun lai chuan mau tuah lai han puak ri leh karh ṭhin leh mei alh ri hlap hlap bak thawm engmah a awm lo. Putar lu ṭuak var vau tawh chu a lo ding chhuak leh a, a kutte chu malsawm ṭawngṭaina sawi tur ang hian a phar chhuak a.

“Aw.. chhuan tam tak kal ta ata kan tu leh fate u, tun hmain Y’wa chuan hnam dang zawng aiin Karen-te hi min hmangaih zawk a. Amaherawhchu, kan pi leh pute khan a thu an lo awih loh rah chu kan chungah tlain tunah hian hrehawmin kan la awm mek a ni. Y’wa chuan anchhia min lawh avangin tun dinhmunah hian lehkhabu chu nei lovin kan la tuar ta ngat ngat a nih hi”, tiin a han chham a. Van lam a han thlir vang vang a, a hmel a lo eng a, arsi pe chuai maite chuan beiseina thar pein a han chhunzawm a. “Chutiang chuan tunah hrehawm rih mah ila, Y’wa chuan min khawngaih leh ang a, hnam dang zawng aiin min la duhsak leh dawn a ni. Y’wa chuan min chhandam leh dawn a, a hun tiam kan nghak zel dawn a ni. Mu-kaw-lee thu kan lo ngaihthlak a kan awih avangin he tuarna hi kan chungah a lo thleng a ni si a”, tiin a han chham leh a. Ngaithlatu naupangte chuan an bukhos thu chu a kip a kawiin an awih a, Pathian chungnungbera fate lo ni tawh ṭhin nia an inngaih avangin an lehkhabu hloh chu an hmuh let leh hun leh Pathian chhandam lehna chu an hun laia hmuh inbeiseina nen hlim takin an ṭin ta a ni.

Pathian zarah kan dam ang a, kar leh lamah chhunzawm kan tum ang.