Guest writer
Lalhruaitluanga Ralte
Mission Vengthlang
Sulhnu 150 : Karen-ho hi Juda hnam bo zinga mi an ni thei ang em?
Kar hmasa khan Karen-ho hian baibula Genesis hi an lo hre ve em ni tih kan sawi a, an chanchin kan sawi chhunzawm ang.
Missionary Alonzo Bunker-a kha kan sawi tak ang khan kum 30 chuang zet emaw Karen-ho zingah a khawsa a, Burma ram leh Thailand ram lama mite khawsak phung pawh a zir nasa hle a ni awm e. Bunker-an Karen-ho chanchin leh an hlate a zir hi kan sawi chhunzawm zel ang.
‘Beiseina Hla’ tia Karen putarin a sawi, hman lai ata tawh Y’wa lo kir leh hun tur an nghahhlelhna hla, an lo inhlanchhawn zinga mi chu hei hi a ni.
A hun tiam a lo thlen hunah chuan Y’wa a lo kal leh ang a,
Thingkung thi tawhte an lo nung leh ang a,
An parte chhuahin an lo vul thar leh ang.
Thingkung mawih leh ṭawih tawh te chu an lo nung thar leh ang a,
Y’wa chuan Thau-thee a rawn hruai ang a,
Chu tlangah chuan lawn ila chibai i buk ang u.
Thau-thee hi zah taka pathian an biakna ṭhin tlang serh a ni awm e, tunah hian khawi lai tlang tak hi nge chu kan hre pha tawh lo a ni. Karen hla pakhatah chuan an lal lo kir leh hun tur thlira beiseina nena an lo nghah thu hetiang hian an phuah a.
Mi ṭha leh mi fel te chu tangkaraw khuaah an kal ang a,
Tangkaraw khawpuiah chuan an lut ang.
Mi fel tak te chu khaw tharah an kai ang a,
Khawpui tharah chuan an lut ang.
Thlahtu nu leh pa thu zawmtute chuan,
Rangkachak lal in chu an chen ang.
Karen lal a lo thlen hunah chuan,
Lal ropui pakhat chauh a awm ang.
Karen lal chu a lo thlen hunah chuan,
Mirethei leh mihausa an awm tawh lo’ng.
Kum za tam tak chhung Buddhist puithiamten Buddhism sakhua zawm turin bei hle mah se, an milim siamte leh an zirtirnate chu an pawm duh tlat lo va. Chutianga Y’wa laka an rinawm tlat chhan pawh Bukhos-ten hla an lo phuah tawh chu an inzirtir chhawn zel vang niin an sawi a. Chung zinga an hla pakhat chu hei hi a ni.
Kan tu leh fate u,
Milem te be suh ula, an puithiamte thu awih hek suh u.
An thu in awih chuan,
In sualna a pung ting ang a,
Hlawkna reng in nei lo vang.
Nu leh pa thu awih ṭhatzia leh lei pathian an nihzia pawh an sawi chiang hle.
Tu leh fa duhtakte u,
In nu leh pate thu zawm ula, zah takin an thu ngai rawh u.
In tet lai zawngin na chhe tê in tawrh pawh an phal lo va,
Nu leh pa laka thil sual tih hi sualna verther tak a ni.
Bukhos-ten Pathian laka an mite tihtur leh an ṭhenawmte an en dan tun lor a sawi chu hei hi a ni.
Tu leh fa duhtakte u,
Y’wa chu hmangaih ula,
A hming chu lam nawmnah suh u.
A hming in sawi mai mai chuan,
A kal hlatsan tial tial ang che u.
Tu leh fa duhtakte u,
Inhauvin intibuai suh ula,
Chu ai chuan induhsak tawn zawk rawh u.
Y’wa chuan van aṭangin min thlir reng a,
Kan inhmangaih tawn loh chuan,
Y’wa chu kan hmangaih thei ngai lovang.
Sual ngaidam theitu a nihna leh a mite chu sual sim tur leh thil sual tih bansan tura ngenna hla hi lo ngaithla leh ila.
Tu leh fa duhtakte u,
Kan sual kan sim a,
Thil sual tih kan bansan a,
Kan châknate anga awm lova kan insum a,
Y’wa hnenah kan ṭawngṭai chuan,
Ani chuan min lo khawngaih leh dawn a ni.
Y’wa lo chu min khawngaihtu tumah an awm si lo.
Y’wa chauh hi min chhandamtu a ni si a.
Ṭawngṭai an ngaih pawimawh dan leh Y’wa hnenah chauh ṭawngṭai tura an inzirtirna pawh hi heti hian an sa ṭhin a.
Tu leh fa duhdakte u,
Y’wa hnenah chauh ṭawngṭai ula,
Chhunah pawh zanah pawh,
A hnenah ṭawngṭai reng mai rawh u.
Don Richardson-a sawi dan chuan Karen chanchin leh an sakhaw chanchin zir mite chuan Juda-te Pathian Yahweh leh Karen-ho Y’wa chu a thuhmuna ngaih theihna tam tak a awm niin an hria a. Lei leh van leh a chhunga thil awm zawng zawng siamtu a nihna te, Eden huan leh mipa leh hmeichhia Setanan a thlem thluk avanga Pathianin a kal san tak thu te chu a inang diak diak a. Pathian chauh chu min chhandam thei a nihna leh sual sima a hnena thupha chawi tur kan nihna te chu baibul tlukin an sawi chiang ve tho mai. Amaherawhchu, Abrahama leh Mosia chungchang chu engmah an pi leh puten an lo sawi ngai lo thung a, a tlukpui engmah sawi an nei lo. Kristian hmasa Nestorian-ho emaw a hnua Roman Catholic missionary te emaw hnen aṭanga an dawn ni se khawvel chhandam nana thia tho leha chanchin chu sawi awm tak a ni si a, an sawi bawk si lo. Jerusalem aṭanga Karen ram chu mel 4000 laia hla a ni si a, engtin nge baibula Pathianin mihring a siam dan leh Eden huan chungchang hi an lo hriat?
Ṭhenkhat chuan kum BC 722-a Assuria lalin Israel lalram an hneh a, sala an hruai a, Assuria ram chhunga hmun hrang hranga an dah darh zinga mi kha Karenho hi an ni thei awmin an ring a. Ṭhenkhat chuan Abrahama hma lam daih tawhah khan Pathianin Karen-ho hnenah hian a lo inhriattir tawh a ni ang, an ti bawk a. A enga pawh chu ni se, Karen-ho chanchin hi chhui zui atan a îtawm hle mai. Takam-ho pawhin Kristian sakhua an hriat hma daih khan Karen-ho ang hian mihring hmasa berte chanchin baibul ami ang hi an lo nei, tih pawh kan sawi tawh kha.
Pathian zarah kan dam ang a, kar leh lamah ziah chhunzawm kan tum ang.