Guest writer
Lalhruaitluanga Ralte
Mission Vengthlang
Sulhnu 161 ; Captain John Zama Road
Loch-a chanchin kan ziah lai a ni na a, Tamrapatra award dawngtu Darthawma Road kan sawi lai khan Mizoram pawna chawimawi nana Mizo hminga kawng an phuah hmasak ber leh kan hriat chhun chu Darthawma Road hi a ni mai awm mang e, tih nen khan. Mizo hminga ram pawna kawng hming an phuah dang kan hriat belh a, chu chu Captain John Zama Road tih a ni a, a dik ngei tihchian nan a thlalak kan zawng a, kan hmuh mai theih loh avangin thil dang kan ziak ta kha a ni a. Kar hnih chuang kan zawn hnuah min zawnpuitu Sainik Director Pu Lalnuntluangan a rawn hmu ta a, min rawn hrilh vat a, ka lawm em em a ni.
Dr. J.V. Hlunan Capt John Zama Road awm thu min hrilh a, hrechiang turin Lt. Col. Z.S. Zuala ka be zui ta a. Pu Z.S. Zuala chuan Col. John Zama chauh ni lo, Sub. Khupkhogin pawh India leh Pakistan indo laia a chet ṭhat avangin an chawimawi ve tho thu min lo hrilh a. Col. John Zama chenna min hrilh bawk a, Col. Zama chu Dawrpuia an inah ka va kawm ta a. A nupui pi Mary nen kan pathum chuan an hman lai chanchinte sawiin kan titi zui ta a ni. Pu Zama hi vawi hnih lai stroke a lo neih tawh avangin a chak tawk tawh lo va, a thil hriatna pawh a tibuai tawh tih ka va hmu a. Colonel a nih chhoh dan pawh a sawi chiang hlei thei tawh lo a ni, amaherawhchu, sipai tih takah discipline ṭha tak nen, hlim takin a nupui Pi Mary nen an nunhluite kan sawiho thei a, lawmawm ka ti hle a ni.
Col. Zama ka kawm zawh chuan chuan Sainik Welfare and Resettlement office-ah kalin an Director, Surg. Lt. Cdr (Retd) Lalnuntluanga nen kan inkawm leh a. Pu Tluanga chuan Sainik office-ah hian Darthawma thlalak leh Mizo sipai Indian National Army zawmtute thlalak an neihte min entir a. Mizo sipai ṭang mek te chanchinte ka zawt a, Col. John Zama Road chungchang a hriat dan te ka zawt bawk a. Pu Tluanga chuan Col. John Zama Road siam a nih thu, amah Pu Zama ngeiin a hrilh thu leh a thlalakte pawh a pek thute min lo hrilh a ni.
Hetiang hi thil awm dan chu a lo ni a: Kum 1971-a India leh Pakistan indo kum 50-na, Golden Jubilee chu kum 2021 khan Kapurthala Cantonement-ah a lawmna an siam a. Chutah chuan Col. John Zama chawimawi nana Cantonement chhunga kawng thlur sung zinga pakhat chu Capt. John Zama Road tiin an phuah ta a ni. Mizo zingah ram pawna huaisen chawimawina dawnga kawngpui hming an puttir pahnihna a ni a, Meerut-a Swami Vivekanand Subharti University-in zalenna sualtu pasalṭha Darthawma chawimawi nan an university-a kawng pakhat kha Darthawma Road tiin kum 2016 khan an lo phuah tawh a nih kha.
Hetianga chawimawina a dawn chhan hi Col. John Zama sawi dan chuan kum 1971-a India leh Pakistan indonaa a tel ve vang a ni a. Kum 1971 khan sipai-ah a lut ṭan ve a, Commission officer-a a han luh hlim chuan Second Lieutenant a ni a. J&K-ah training-in an kal a, an training zawh rual chuan November thlaah India leh Pakistan an indo ta mai a. Anniho kha 4th Assam Regiment an ni a, February 1971 aṭangin Kapurthala Cantonement, Punjab-a awm an nih avangin chutia indo lo chhuak ta chu kal turin tirh an ni ta a. Tichuan Rajasthan-ah an kal a, India ramri leh Pakistan ramri inkar velah an che ta a. (Hei hi No mans land kan tih ang kha a ni em, tia ka zawh chuan, ni mai e, tiin min chhang). Pakistan sipaite awmna ramri outpost chu 2nd Lt. John Zama hian va beih a rawt ta a, amah chauh kha an zinga officer awm a ni bawk a, a naute chuan an zui ta a. Pakistan sipai ṭanhmun chu an va la a, an tum an va hlen chu an lawm hle. John Zama hi hetih lai hian kum 24 mi a ni. He indonaa huaisen taka Pakistan outpost va beih a rawt avang leh a hova an va lak avanga huaisen chawimawina Sena Medal (SM) a dawng nghe nghe a ni.
He indona hian a awh rei lo hle a, John Zama nupui Pi Mary chuan tun hmain, ‘Kha mi ṭuma in indona kha kha a va daih reih lo ve, eng vanga rei lotea tawp ta mai nge?’ tiin a pasal hi a lo zawt tawh a. John Zama chuan, “Ram rethei pahnih indo kha kan ni a, kan neihin indo rei a tlin lo a ni” tia a lo chhan tawh thu Pi Mary hian a sawi. Kum 1971-a India leh Pakistan indo kha a rei lo em lah tak a, East Pakistan kha a tlawm ta thuai kha a ni a, John Zama te awmna lam ramria indona lam pawh a tawp zui ve nghal mai chhan pawh hi a ni. Kha indona khan ni 13 chhung chauh a awh a, Bangladesh indan tum vanga indo hi chhuak a ni a, khatih lai khan East pakistan tih a nih kha. Hneh taka India a chak avang leh Pakistan chu dawl zawra a zawr ṭum a nih avangin India ram tan chuan kha indona kha sawi chhuah nuam tak a ni reng awm e.
Col. John Zama sawi mak ka tih tak mai chu, kha Pakistan nena an indo lai khan Captain nihna pek a ni a, an indo zawh hnuah Lt.-ah an dah let leh thu min hrilh kha a ni. Hei hi an tih ṭhin dan pawh a lo ni awm e. Lt. Col. Z.S. Zuala pawhin hetianga indo laia nihna sang zawk an pek hi indo zawh hnu, office lama an let leh chuan an dahhniam leh mai ṭhin thu min hrilh a ni.
He indonaa John Zama huaisen leh chet ṭhat avang hian an hotuten an lo chhinchhiah reng a, kum 1971 indo kum 50-na Kapurthala-a an lawm khan amah chawimawi nan Capt. John Zama Road tiin an hung chhunga kawng pakhat chu an phuah ta a ni. Kapurthala Cantonement hi Jalandar bul lawka awm, a khaw thlang lamah a ni a, ke pawhin darkar 4 vel kal chauh a ni. Assam Regiment-a battalion hrang hrang inluhchhuahna pakhat a ni awm e.