Lalhruaitluanga Ralte

Guest writer

Lalhruaitluanga Ralte

Mission Vengthlang

Sulhnu 197: Angel Zai

Kar hmasa khan Pastor Vanchhunga chanchin ngaihnawm tak kan sawi kha a ni a, tun ṭumah chuan Melveng leh Tanhril lama an hlim zainaah Angel Zai an hriat thu kan sawi ang a, kan thu lakna chu Rev. Lalnghinglova lehkhabu, Zoram Nghahchhan a ni leh ang. Khawvel hmun hrang hrangah hian Angel Zai hi sawi tur an lo awm a, tun hnai lawk lawk thleng khan Angel Zaipuiten an chanchin an sawi hi chhiar tur a awm a ni. Keini sawi tur hi chu Mizorama chanchinṭha khua a var tirh laia mite a ni e.

Melvengah: Tanhril leh Luangmual inrina lai hi Ramrikawn an ti a, chumi hmar lam hreta Electric hmunpui NEEPCO awmna laiah hian tunhma chuan khua a ding ve a, chu chu Melveng an ti a. Hetih laia Melvenga awmte hi Saitlaw khua aṭanga pem chho an ni ber a, Tanhril velah mau a tam avangin an ṭam a, Melveng khuate chu Khamrang thlang Saitlawah a chhuk a, chutaṭanga chuan an lo pem chho leh a ni. In tam pawh an ni lo va, an kohhran hruaitute chu mihlim Pu Lama teho an ni a, Tanhrila Naupang sande sikul hotupa an tih mai Thangsavunga, Rev. Lalnghinglova pa te leh Pu Lama te hi inkawm rual an ni a, Pu Lama hi a upa hret zawk a ni.

Melveng khuaa Angel Zai an hriat hi kum 1924 kha a ni a, Pu Lama ina an hlim zaikhawm chu an tui hle mai a, ‘A ral mek lei ninawm hi’ tih hla chu vawi 80 lai an sa nawn an ti. Chutia hlim taka an zai tui lai chuan tengeng, hman laia hmeichhe naupangin kereka an bun ri chhiai chhiai ang hi an hria a, chumi hnuah chuan Angel Zai chu an hre ta a ni. Chu aw an hriat chu aw mawi tak, mi dang aw aia danglam tak mai a ni a, ‘Aw Pathian Nangman Chanchinṭha min pe’ tih hla an sak laiin a rawn sakpui ta a ni.

An zingah chuan Saitlaw khaw khual Kunga an tih chu a awm ve a, a ringhlel tlat mai a. “Tu emaw hmeichhe aw ṭha tak in awm a ni, hmeichhia zawng zawng kha chhuak vek rawh u,” tiin hmeichhia zawng zawng chu a hnukchhuak vek a, pawnah a awmtir a. Saitawna leh Kapa chauh kha a zaitir a, Angel aw kha a tel ve zel a, a mawi em em mai si a. Khum hnuai te, in hnuai lam te an han en a, meichher nen an dap hle a, tumah an hmu si lo. An zaikhawm chu biak inah an insawn ta a, biak inah pawh chuan a zai ve ta zel si a, chutah zawng tu man an ringhlel ta lo a ni.

Melvenga an hlim hi an hlim lam nasa khawp a, an zuang zawk zawk a, a ṭhen an khur a, an harh lawk ṭhin lo va. Pa pakhat Chhinga an tih phei chu a harh har khawp a, zan inkhawm bana an zaikhawm chu a harh ta lo va, a tlu a, an mut reng mai a. A ṭhenin an veng a, khawvar dawnah a lo harh ta a, “Haleluia, Amen” a rawn ti chhuak chu an lawm hle mai. A sawi dan chuan ṭawngṭai rualna van lama chhote pawh a mawizia hmuin a insawi a, vanram an fanpui ni berin a inhria.

Tanhrilah: Tanhril hlimpui hmasa an tih kha kum 1926 a ni a, mi pawh an la tlem a, Pu Chawngkhuma ina an zai chu aw danglam tak an hria a. Aw ṭha tak, lung tileng zet mai hi a lo tel ve a. Hriatfiah tumin kawng tinrengin an bei a, achangin pu Hrangruma leh Aichhunga chauh an zaitir a, achangin Hrangruma chauh an zaitir pawhin aw ṭha danglam tak kha a tel ve zel si a. Angel zai ni berin an hria a. Pu Taichhuaha (Thangsavunga), Rev. Lalnghinglova pa chuan Pu Mena, Zosap siniar ber kha a lo hrilh a. “Well, ka lo kal ang,” a ti a. Tanhrilah chuan a zuk kal ta a, “Angel zai ri in hria em?” tiin mi tute emaw a zawt kual a. “Hria e” an lo ti zel a. Pu Mangrova a han zawt ve chu, “Ka hre lo,” a lo ti a. Pu Mena chuan, “Hei hian a hriat ve si loh?” a han ti chu Pu Taichhuaha chuan, “Beng nei chuan hre rawh se, tih alawm. Ani hi a beng a ngawng alawm,” a han ti chu Pu Mena chuan, “A ni maw,” a ti ta a ni.

He Angel zai ri an hriat hi kum 1926 August ni 19-a an hriat ṭan kha a ni a, hun eng emaw ti chhung a chamchilh a ni. Pu Mena (Rev. E.L. Mendus) chuan Angel Zai hriatrengna tur siam turin a rawn a, ‘Bethel’ tih mawi taka ziak chu biak inah an tar ta a ni. He Angel Zai hi Tanhril hlimpui kum 1935 laia mi kha niin mi ṭhenkhatin an ngai a, mahse, kum 1926 laia mi, mi pawh an la tlem laia mi kha a ni zawk (Phek 149-150). Pu Mena hi kum 1922 aṭanga kum 1944 chhunga Zosap kha a ni a, Sikulpui Headmaster a nih laia tuna Mission Vengthlanga Contact Sports Center ni ta, tun hmaa Football leh Hockey leh Sports chi hrang hrang khelna hmun atana lai zotu kha Pu Mena hi a ni.

Tanhril khuaa mi Pu Thanzauva sawi dan chuan Mualṭhuama a awm laiin naupang nikhaw hre tham tak an ni tawh a. Hmunpuia an va kal chu an zaikhawmnaah Angel Zai riin a rawn pawlh chu an hre ve a. Zanah an zaikhawmnaah a ni a, aw danglam tak, zai thiam tak, aw ṭha leh mi aia aw danglam tak a ni. Chutia an zai laia aw danglam tak lo tel ve chu an hre ṭheuh a, fiah tumin an vir vel ruai a. A chang leh luhka hnuai lam te an zuk bih a, kawmchhak lam te, kawmchar lamah te an zawng a. Tumah an hmuh tak loh avangin Angel Zai a ni, an ti ta ber a ni.

Upa Suakchhunga, Kulikawn upain a sawi dan chuan Angel zai hawn chhoh tumin Hmunpui khua atangin Suakhnuna leh hmeichhe pahnih Dapkhanah an zuk kal a. Angel Zai an hriat chuan an lawm hle a, an haw chho chu hlimpui lai khan a rawn nang bawk nen, an zaikhawmah chuan Angel Zai chu a tel ve ta zel a ni.

Pathian zarah kan dam ang a, kar lehah khaw dang hmun danga Angel Zai chanchin ngaihnawm dangin chhunzawm kan tum ang.