Sulhnu 204 : Hlawndawhthanga

Kar hmasa khan Meitei-hote, Khasi rama Pnar-ho leh Karbi-hoten keimi thawnthu an neih thu leh Mizovin kan neih zinga mi Hlawndawhthanga te unau sakeia an chan thu kha kan sawi a, kha kha kan chhunzawm ang.

Hlawhdawnthanga te unau thum chu sakeia an lo chan tak hnu chuan an lo vauah Sakhi a lo huk a, an unau chuan an lim chhuak a, an man ta nghal a. Sakei an nih tak avangin in lama haw nachang hre lovin an awm ta a, an lova sakei hmutu pa pakhat khan an pa hnenah an thlawhlaia sakei pathum a hmuh thu chu a hrilh ta a. Tichuan, an mangang ta a, an unau thum chuan sakeiin a seh ta ni ngeiin an ring a.

Tichuan, mi an pun a, an zawng ta a. Sakei hnu te chu an hmu chiar dup a; mahse, an ruang an hmu si lo va. Ni thum chhung an zawng a, Hlawndawhthanga te unau chu an hmu zo lo. Khuaa mi zawng zawngin an ui a, an nu leh pa ten an chhuan thin tehlul nen, lungngaiin an ṭap an ṭap ta mai a ni. Mak tak maiin ni thum hnuah chuan an hnathawh kawr nen, an pathum chuan an lo haw leh ta tlat mai a. An chhungte chuan mak an ti viau mai a, engtizia nge ni tia an zawh lah chuan, chhan ngaihna pawh an hre mang lo va. Engpawhnise, an lawm ta em em a, an chhung chuan hlim takin an awm leh ta a ni. Chuta chin chu, an duh changin sakeiah an chang thei ta tlat mai a, an khuaah chuan sa a tla fo ta mai a, “Chumi vawk chu sakeiin a la,” tih a awm ta fo mai a, mite chu an mangang sawt ta hle mai a.

An farnu Ngunchiangi kha chuan thil pakhat mak tih deuh tak a nei a, chu chu an khuaa mite vawk sakeiin a seh zin tehlul nen, anni vawk chu engmah a ti ve hauh lo va. Sa a tlak apiang hian a nuṭate chu an vaiin inah an awm ngai hauh lo tih kha a hre tlat bawk a ni. Ngunchiangi chuan chung chu a pa a hrilh a, mak an ti dun ta viau mai a ni. An pahnih chuan Hlawndawhthanga te unau thum awmzia hriat chian tumna an nei ta a. A rukin fehnaah te leh zan an lenna te an enthla ru ta a; a tawpah chuan keimiah an chang ṭhin tih an hre ta a. An khuaa sa tla zawng zawng te kha Hlawndawhthanga te unau tih a ni tih an hre ta a, pawi an ti em em mai a, mahse, tihngaihna a awm si lo.

Nakin deuhvah chuan, mi zawng zawng hriat an lo ni ta a, anmahni pawh inthup reng theih a ni lo tih hriain mihring zinga ata an vak chhuak ta a ni. Khawtin maiah an hrâng a, an hlau em em mai a, pasalṭha pawh an pasalṭha hlei thei lo va, feh te hi an kham ṭhiap ṭhuap fo ta mai a ni.

Hlawndawhthanga chuan a unaute chu fimkhur turin a hrilh fo va, amah tak hi chu a unaute angin a hrâng nasa ve lo va. Ran an seh zin luattuk te hian, a unaute chu a zilh thin a; mahse, an sawt chuang lo va. Rei vak lovah chuan a naute pahnih Laicherhnawma leh Zahrama te chu pasalthain an kap hlum ta mai a; a thinrim chu chuta chinah chuan Hlawndawhthanga pawh a hrângin a kawlh ve ta hle mai a ni.

Khaw pakhatah hian nula tleirawl tê hi a awm a, nuhrawn sual tak mai hi a hrawn a. Chu khua chu Hlawndawhthanga hlauvin feh an kham ṭhup mai a; mahse, nula tleirawl kha chu a nuhrawnin thing phur turin a tir lui tlat a, a hnial ngam si loh avangin a chhuak ta a. Thing phur tak ngial pawhin tumah dang an chhuah ngam loh avangin khua atanga hla lo tê, lungdawh awmna a va thlen chuan tlangval hmelṭha tak mai a va hmu a. Amah chu chak awm tak leh lian tawk tak hi a ni a, lungdawhah chuan a lo ṭhu a ni. Tlangval chuan nula tleirawl chu hmelṭha a ti hle mai a, “Hei engtizia nge, in khuaa mi tumah pawh an vak chhuak na nge? Mitthi an awm em ni?” a lo ti a. Nula tleirawl chuan, “Hlawndawhthanga a hrâng a, tumah chhuak ngam an awm lo a ni,” a ti a. “Engtizia nge nang i lo chhuah ngam si, i hlau ve na nge?” a ti a. Nula chuan, “Hlau ve teh lul mai, mahse, ka nuhrawnin min tirlui tlat a, ka hnial thei si lo va,” a ti a. Tlangval chuan, “A nih tak chu, kal rawh keima’n ka zui ang che, hlau reng reng suh,” a ti a, thing chu an fawm dun ta a. Thing an fawm zawh chuan tlangval chuan, “Tikhan haw ta vang vang la, heti lai aṭang hian ka lo en zui zel ang che. Khi lai tlang i thlen hma khian chuan lo lehhawi hauh suh la, tlâng aṭang erawh khi chuan min han en leh ang che. I thing phurh kha chu sumhmuna keuh lovin tuallaiah keuh la, i nuhrawnin tlaia seng tura a tirh che pawhin seng duh hlek suh ang che,” a ti a. Nula chu lawm takin a haw ta a, tlâng chu a han thleng ta a, dai bul lawk a ni tawh a; tah chuan a han hawi kir a. Hlawndawhthanga kha sakei lian em em maiah a lo chang tawh a, chumi a zuk hmu chu a hlau nasa khawp a, a tlan haw a, in a thlen chuan a thing phurh chu tualah a keuh ta a.

Khua a lo tlai chuan tuala thing kha seng lohin a la awm a, a nuhrawn chuan thing chu seng turin a tir a. Mahse, Hlawndawhthanga hrilh lawk avangin a hnial tlat a, chuvang chuan a nuhrawn thinrim chu seng turin a chhuak a, a ham khawm hman chauh va, Hlawndawhthanga chuan a la lawp a, a seh hlum ta der mai a. Chutaṭanga rei vak lovah chuan nula kha a lo rai a, fapa a hring a, Hlawndawhthanga thlahte bul inṭanna a lo ni ta a ni.

Tin, Hlawndawhthanga chuan Vuichhip tlang huai nula Ṭialtângi a ngaizawng em em mai a, ni tin hian a rim thin a. A kalkawngah chuan khaw pakhat a awm a, chu khuaa ran pakhat chu Ṭialtângi rim tura a kal pah chuan a that ziah mai a, mihring tam fe a suat tawh bawk a. Chuvang chuan chu khuaa mite chuan Ṭialtângi an be ta a, an inthawi ta chiam mai a. An ṭawngṭaina leh dilnate chu a lo hria a, an duh anga tihsak a tum ta a ni. Khuaa mite kha an khaw daia falpui siam turin a hrilh a, an falpui siam chu Hlawndawhthanga veivahna lam kawtchhuahah a ni a. Chutia falpui an siam zawh tawh hnu rei lo deuhvah chuan Ṭialtângi chuan, “Hlawndawhthang, i lo kalna kawtchhuaha falpui an siam kha i hmu thin na nge?”a ti a, ani chuan, ‘Hmu ang chu,” a ti a. Ṭialtângi chuan, ‘‘I hêl ṭhin a ni maw?” a ti a. Hlawndawhthanga chuan, “Hel lo ve,” a ti a. Ṭial- tângi chuan, “A nih leh engtinnge i tih?” a ti a. Ani chuan, “Tlangval chuan le kan zuan kahlen theuh zel mai,” a ti a. Ṭialtângi chuan, “Ka awih lo deuh mang e, i zuan kahlen zo maw? I va chak awm ve” a ti a. Ani chuan, “I awih loh leh mi va en teh reng che,” a ti a.

Tichuan, an kal dun ta a, Ṭialtângi hmuh lai ngei chuan Hlawndawhthanga chuan falpui chu a han zuan khum zak mai a, a han zuan khum let leh nghal mai a. Ṭialtângi chuan, “A hnuaiah khan i lut ngam na nge?” a ti a, ani chuan, “Ngam ang chu, mahse, min delh anga sin,” a ti a. Ṭialtângi chuan, “I lut ngam lo tihna a nih chu, a delh i hlauh chuan,” a ti a. Hlawndawhthanga tlangval huaisen inti chuan a ngaihzawng hmaa ngam lo nih chu a hreh ta a, “A nih en rawh, engahnge ka ngam loh vang,” a ti a, a lut a, a kamna chu a han khawih per ta a, a delh ta nghek mai a. Hlawndawhthanga chu a zangthal hman a, chutia falpui tuma tihkan zawh loh tura an siam chu a nam kâng vû mai a, ‘‘Ṭialtâng, he falpui hi ka tichhe vek mai thei asin,” a ti a, Ṭialtângi chuan, ‘‘Nam kâng vû lo khan han indelhtir chhin teh,” a ti a. Ani chuan a hreh viau mai a; mahse, a ngaihzawng thu chu a hnial hreh si a, a han indelhtir a. Chutia a delh beh tak siah chuan ṭan a siam leh zo ta lo va, a delh hlum ta a ni.

Pathian zarah kan dam ang a, kar leh lamah Hlawndawhthanga chanchin hi chhunzawm kan tum ang.