Guest writer
Lalhruaitluanga Ralte
Mission Vengthlang
Sulhnu 210: Ṭhelret Rahsi R. Dalan sawrkar Babu hna bansanin Fraser-a ṭawnglettuah a ṭang
Kum 1908-a lo lut Rev. Dr. Peter Fraser-a kha kum 5 chhung Mizoramah missionary daktawr hna thawkin a awm chhung khan dam lo a enkawl nasa hle hman a. Lloyd-a sawi dan chuan kum 1909 chhung ngawt pawh khan Mizoram dung leh vangah dam lo 25,000 zet a enkawl hman a, khatih lai khan Mizoramah mihring 90,000 chauh an la awm a, Mizo te kha an lo va dam lo nasa em. Chutih rual chuan dam lo enkawla Fraser-a lo thawh nasat tur zia kha a hriat theih bawk a ni, tiin a ziak a (History of The Churh in Mizoram, phek 125). Dr. Faser-a clinic, damdawi in te tak tê, a bang leh chung rangva chu tuna Synod Moderator bangla bula awm a ni a, P.C. Girls sikul nena an inkar lai hi a ni a. Kum 1909 aṭangin a ṭawng let tur leh a rawngbawlna pui turin khatih laia mithiam R. Dala kha a ruai a, thlatin Rs. 20 a hlawhtir a ni.
R. Dala kha mi fel tak a nih avang leh thiamna lamah pawh kum 1903 June 25-a Lower Primary Exam hmasa bera pass zingah a tel a. Sawrkar Treasury office-ah Potdar (Cashier) hna a thawk a, kum thum dawn a thawh hnuah kum 1906-ah khatih laia Bawrhsap H.W.G Cole-a khan duhsakin Tezpur-ah Forestry hna a training tir a, thla 6 emaw a zir hnuah a zo va. Mizorama Thelret Rahsi hmasa berah ṭangin khawtinah zinin thelret chin dan zirtirin Zoram pumpui enkawltu a ni ta a ni. Kum 1906 khan R. Dala chu harhtharna changin a lo piangthar ta a, Pathian thuah a tui em em a, mite hnena chhandamna chanchinṭha hril kha a thupui ber a ni nghal a, ṭawngṭai a peih a, Aizawla Tlangnuam tlang sang lai takah khian tlaitin ṭawngṭai turin a kal ṭhin. Kristian hla buah hian a kutchhuak 5 a awm a, chung zinga a hla siam chu no. 192-na Gethsemani thlansa kha tih hi a ni.
Kan sawi tak ang khian kum 1908-a Dr. Fraser-a lo chhuak khan Mizo zinga a rawngbawlna pui turin Sapṭawng thiam a mamawh a, khatih laia officer babu lian R. Dala kha Daktawr Sap chuan a ṭawng lehsak tur leh Mizo ṭawng zirtirtu atan a ngen a. R. Dala chuan Daktawr Sap ngen angin a clinic-ah te puiin a zinna apiangah zuiin an kutke ber a ni ta a. Dr. Fraser-a chu Pathian thua tui tak a ni a, R. Dala lah a pianthar aṭangin chhandamna chanchinṭha thehdarh chu thupui bera nei a lo ni bawk nen, engkimah an inkawm ngeihin an in lungrual ta hle a. Bible chang lar deuh deuh te an la chhuak a, Johana lehkha thawn te R. Dala chuan Mizo ṭawngin a letling a, Dr. Frasera khawl rawn chhuahpui, hand press an tih chuan an chhu a, an sem darh a, clinic-a rawn in entirte hnenah an lo sem ṭhin. Kum 1909-ah a hun puma Pathian tana rawngbawl a duh tak zawk avangin R. Dala chuan sawrkar hna chu bansanin Dr. Fraser-a clinic-ah ṭawnglettuah Rs.20 chauh hlawhin a thawk ta a ni. A ban dawn hian a banna lehkha a hmuh veleh Bawrhsap Cole-a chuan a ko va, a hau hrep niin kan pi leh pute chuan an sawi. “Dala, i â ta em ni, sawrkarah babu lal tak i ni a, i hlawh zahve pawh hlawh pha lovin Missionary pakhat hnuaiah hian i thawk zawk ang maw? I chhungte ngaihtuah la, hun lo kal zel tura i hmingthanna tur te, i ropuina tute ngaihtuah ta che. Mizoram pumpui enkawltu i ni a, ṭhelret hmang hian Mizote hausakna tur, ram hausakna tur i thawk a ni a, chu chu kalsanin mi pakhat hnuaiah i hunpum hman i tum a maw? Inngaihtuah chiang la, i banna hi ka pawm rih lo vang. Ngun takin inngaihtuah ang che, tiin a lo kawm niin an sawi. R. Dala hian Kawlsap thusawi zawng zawng chu ngun takin a ngaithla a, amah duhsak em emtu a nih a hai lo. Zah pawh a zah a, a thuawih lo nih pawh a hreh em em a. A thinlungin Pathian rawngbawl kha a thlan zawk tawh avangin Kawlsap chu zah hle mah se, a ban tum chu sut leh thei a nih lohzia a hrilh ta a, thlamuang takin Fraser-a hnuaiah chuan a thawk ta a ni.
Pathian zarah kan dam ang a, kar leh lamah chhunzawm kan tum ang.