A aw b hla

Ch. Pasena fapa C. Biakchhunga, Synod press aṭanga pensawn khan a aw b hla hi a hre bel khawp mai a, kum tina Synod Lay Workers’ Fellowship inhmuhkhawmna, Lay Day an tihah hian he hla hi an saktir fo ṭhin. Kum 2008-a a thih khan Synod Lay Workers’ Fellowship-ah Chairman ka nih lai kha a ni a, amah thlah nan a ruang chungah a aw b hla hi ka sa nghe nghe a ni. Ka zai lai min hmutute leh lo ngaithlatute chuan kan nu hnenah, “Pu Hruaia khan Pu Biakchhunga vuinaah acapella-in a aw b hla a sa asin,” tiin an lo hrilh a ni.

A aw b hla hi a chanchin kan sawi tak C. Biakchhunga pa, Ch. Pasena, “Mizoram zirna pa” tia kan hriat lar tak hian kum 1924-a a phuah a ni. A phuah dan pawh hi a lunglenthlak ang reng a, a ngaihnawm bawk. Kum 1924 khan Aizawla Sir Herbert Lewis-a lo kal khan Ch. Pasena chu zirna sanga zir turin Sap ramah a hruai thla a, London-a Goldsmith College-ah a senso tumsakin a zirtir ta kha a ni a. Mizo zingah Sap ram college-a zir tlaka an ngaih avangin an sawm a, an hruai ta kha a ni a. Kum 1924 June thla chuan Bombay atangin Sap ram panin lawngin an chhuak ta a. Arabian Sea tuifinriat, mit tlin tawka tui champut  mai, khawmual reng reng lan phak lohnaah chuan an kal ta a. Lawnga an kal ruai tuai lai chuan tlai ni tla turte chuan a lung a ti leng a, Mizo tumah biak tur a nei dawn tawh lo va, han titipui tur lah chu a zah em em Sapte an ni bawk si. Chutia khawhar leh lungleng taka lawng bathlara tuipui zau tak chunga an kal lai chuan Sap rama kal a lo remti ta mai pawh a inchhir rum rum ta ve ang. Kum khat chhung emaw lai zu awm bo vang vang tur a ni a, eng ang khawvelah nge a awm dawn pawh a suangtuah thiam lo. Pasenan Sap rama a kal hma hian Mizo pathum an lo zu kal tawh a, chu chu a hriat sa a nih avangin leh Kristian khawvela chetla tur a ni tih a inhriat chian avangin Pasena pawh hian a huphurh dan chu a ziaawm deuh ngei ang.

Kum 1907 khân Serkawna inbengbel Baptist missionary Sâp Upa khan Challiana leh Chuautera kha Sap ramah a hruai a. An cham chhungin zan khat chu London khuaa Exeter Hall, in lian takah chuan missionary-te inkhâwmnaah Sâp Upa leh Challiana chu an tel ve a. Ram hrang hrang aṭanga missionary châwl lawk, mi 4000 chuang an inkhâwm a ni. Sâp Upa chu thusawiah an sâwm a, Mizovin phai Vai an rûn ṭhîn te, Zolûti an man leh amah avânga missionary an lo chhuah dân te a sawi a. A sawi zawh chuan Challiana chu zai tûrin an sâwm a, zak fêin a zai ta a. Inkhâwm bânah nu pakhatin , “Keimah hi alâwm Mizovin sala an man kha, naktûkah kan inah in lo thleng ngei tûr a ni, Zolûti ka nih hi, ” tiin chibai an inbûk a. Zolûti te inah chuan an va riak ta ngei a, an fate nên chhûngkaw pangngai taka khawsa an ni tih an va hmu a ni. Bengkhuaia khua aṭanga a pawnfên leh ṭhi te, hmârâm leh tuibûrte a rawn phawrh a, chungte chu a ro ṭha ber a nih thu chhuang takin a lo hrilh a ni. Challiana chuan Zolûti chu fel a ti hle a, mahni pa thattu ngei Mizote chu huat hluah hluah awm a nih laia Kristian an nih tâk avânga a lâwmzia thu a lo hrilh chu mak a ti hle a ni. 

Hemi hnua Mizo zu kal leh hmasa chu kum 1912-a Dr. Fraser-a dam lo, Sâp rama inenkawl tura a haw khân a ṭhuihruai R. Dâla kha a hruai thla bawk a. Thla 6 a châm chhûngin London-ah Zolûti chu an va tlawh chhuak bawk a ni. Heng Mizo pathum, Sap rama lo zu zin tawhte hi pa namailo tak tak an ni vek a, chutiang zinga a tel ve chu Pasena chuan vannei a inti hle bawk a ni. Kum 1924-a Sir Herbert Lewis-an a fanu Hmeichhe sikula thawk Kittie Lewis-i a rawn tlawh laia an cham chhunga lo buaipuia hruaitu tura an ruat kha Pasena hian a vanneihpui ta a ni. Pasena hian Sâp rama a zir chhûng hian London-a biak in pakhata an inkhâwmnaah thu tlêm an sawitîr a. Inkhâwm banah chuan Zolûti chuan a rawn chibai a, lêngah a sâwm a, a va riak nghe nghe a ni.

Bombay aṭangin Mizoram mai ni lo, India ram kal sana lawng liana Pasena chuang chu a inngaihtuah nasa hle mai. Mizoram sikul zirna tih hmasawn nana training tur a nih avangin  Sikul naupang a aw b  lo zir zel tur te a han suangtuah a, eng tin takin nge an thiam theih ang tih te, sam zawka zirtir dan a awm ang em tih te a ngaihtuah a. Vawi leh khatah a aw b zir awlsam zawk dan tur hla thu a thinlungah a lo lang ta nghal a. Lawng bathlar zaupuiah chuan tlai lam ni tlak suar suarah chuan a aw b hla a phuah ta a, a thinlungah chu hla chu a rawn lan chian em avangin minute 5 chhungin a ziak zo hman vek niin a fapa C. Biakchhunga chuan min hrilh. A aw b hla chu hei hi a ni. 

Sikul  ka luh tirhin mikhual ang ka ni a,
Ka pawl min siam sakin ka hming an han ziak a. 
Mak ti awm fahranin a  ka han ti phawt a,
Lungleng awm tak maiin aw  ka han ti a.
B  ka han sa ta a, chhawn tur van vei vei nen,
Ka kawi bawm min ti ngai, kan tual zawl nuam tak nen.
Ban hma loh phei chuanin ch ka lam ka lam ṭhin.
Ei tak tak si lovin d hmun ka thleng ṭhin.
Phul emaw ka lo ti, e a ni aw zawng lo,
F ka han kai hi chuan  a lo awzia ta zawk.
G ka han kai leh chuan vai rim a nam rum rum.
Aieng awm si lovin ng ka tih tak chu.
Hahchhiau chhuak ang maiin h ka han ti a,
Zungchala kawk zelin i ka han ti chiam a,
Mal rawl teuh ang maiin j ka ti ṭhawl ṭhawl a.
K a kal si lovin thui tak tak ka kal.
Lo zir hmasa te hi l ngawt ka tum ta a,
Lum ti awm tak maiin m ka ti em awm ṭhin.
N lovin ka zir ṭhin, dang nal hnuah phei chuan,
O ka ti o o ṭhin, vawn ka tum vangin.
P ka lam apiangin ka pu pawh ka hre ṭhin.
R ka lam erawh chuan kan sum hmun ka hre ṭhin.
S ka kai leh hi chuan ka saisik seih seih ṭhin.
T ka kai chinah ka titi ta ṭhin.
Vai ral kian hnu pawhin ṭ ka ti leh dek ṭhin.
U kianga ka awmin ka lo uang em em a,
Khuai làm te pawh zirin v ka ti vang vang ṭhin.
Z ka lo thleng ta a, ka chhiar zet zet mai.
I kir leh ang vangkhuaan, nu leh pa unau ṭhenrualte lawman.