Guest writer
Lalhruaitluanga Ralte
Mission Vengthlang
Orchid Ballroom leh Iggy the Eskimo
Kar hmasa khan Thangphunga tuchhuan Laldawngliani thih thu leh amah thlahna thuziak te kan sawi tawh a, tun ṭum chu Laldawngliani chu Iggy the Eskimo tia koh a nih tak dan te leh thil dang pawh sawi kan tum dawn a ni.
Kum 1961 khan Evelyn Laldawngliani Joyce chu kum 14 mi a nih laiin an in chhuahsanin a tlan bo tih kan sawi tawh a, khawi lamah nge a ṭuan tak tih hi chhui fe a ngai a. Chhungkaw khawsa thei takin Brighton khuaah an awm a, an khua hi England chhim, tuipui kama awm a ni. East Sussex county chhunga mi a ni a, London aṭangin mel 47-a hla, tuipui kam intawllenna hmun beach nuam tak nei a ni. Football tuimite chuan Brighton & Hove Albion football club hi kan hria a, kuminah pawh Premier league-ah an khelh mek hi.
Laldawngliani chuan khatih laia ṭhalaite rilru angin mahni kea din thuai theih nan Art sikulah rei vak lo chu a kal a, hetah hian zaithiam leh musician eng emaw zat a kawm chho va. A ṭhian chhar tharte nun dan leh khawsakzia chuan a hneh a ni ang chu, mahni intodelh leh zalen taka awm châkna chuan an in chhuahsanin a rawl chhuahtir a ni ber mai.
Art sikul han tih hian khatih laia art lar ber an tihte chu Pop art leh art dang te a ni a, thlalak zirna hi fine art anga a lo zîk chhuah hun lai a ni bawk. Pop art tih hi popular art tihna a ni a, ṭhalaite duhzawng leh ngaihhlut zawng, mi tam berin an pawmpui, ei zawnna tlaka thiamna chherchhuahna kha a ni ber mai. Lemziak lam tui mi tan thui tak kal theih hun lai a ni a, rimawi leh zai lama ei zawn tum tan duhthusam khawvel a ni. Thlalak lama ei zawn tum tan pawh intahhriam theihna hun ṭha a nih laiin fashion designer tan lah, rei lo tea mi hriat hlawha lar thuai theihna hun a ni. Heng kan sawi takte leh a dang tam tak, miin eizawn nana hman tuma art sikula an kal duh chhan hi, Sap-ho kalphung leh khawtlang dana inkhuahkhirhna fet tak an neih mek chu elsên nan a ni deuh ber mai. A tawi zawnga sawi chuan nu leh paten an fate tana ṭha an tih leh an faten an tana ṭha an tih kha, ar insual anga an insual awrh awrh lai a ni ber mai. Chutianga boruak inthlak danglam lai tak chu Laldawngliani aka Evelyn Rose aka Iggy the Eskimo aka Iggy the Inuit lo pian chhuah hun lai chu a ni.
An in a chhuahsan hnu rei loteah Ig tih leh Iggy tih hming a pu thuai a, London khawpuia intihhlimna hmunah a khawsa ṭhin tih kan hmu ta a ni. Sap leh Mizo inthlah pawlh a nih avangin a hmelṭha danglam riau a ni. A chanchin an ziahnaah chuan a tlan bo hnu hian a ṭhiante zingah a khawsa ve naw naw a, chung a ṭhiante pawh chu mahni chhungkaw chhuahsan an ni vek mai a. Chutiang Mizorama tleirawl leh rawltharte awm dan tur nia kan hriat aṭanga kan thlir chuan ‘awm lo leh mak’ a nih laiin Sapho zingah chuan thil kalphung pangngai tak a ni thung. Kum hnih khat a vei hnu chuan a hmei a pain, ṭhian a chhar hnem viau tawh a, hel rilru pu an nih hlawm avangin Iggy pawh mipa leh sex, zu leh ruihhlo khawvelah a lut ta a ni. Hel rilru pu, kan han ti tak naa, eng lak aṭang berin nge an hel tih zawhna chu heng ṭhalaite hian an chhang thiam ber kher lo. An nihphung pangngai kha an ning a ni ber mai. ‘Iggy hmel ṭhatna leh mahni duhzawng tlang taka ti lang ngamtu a nihna chuan mi lawm a hlawh a, ei tur leh chenpui tur a haihchham lo’, tiin an ziak a ni.
Chutih laia London khawpuia Purley vengah khuan intihhlimna hmun lar tak Orchid Ballroom an tih chu a awm a, chu ballroom chu a ṭhiante nen zantina an inkawmna hmun a ni. Kum 1963 aṭanga kum 1967 chhung kha chuan Iggy hmu duh tan chuan Orchid Ballroom-ah zawn mai tur a ni, an ti. Orchid Ballroom hi kum 1960 aṭanga 1970 inkarah kha chuan London-a ṭhalaite lâmna hmun hmingthang ber a ni awm e. Rock band ding tir leh mimal, zai lama eizawn tum te chuan he ballroom-a zai hi an suangtuah ber a ni ve ṭhin. Rock band la tuai deuhte chuan producer ṭha an zawng a, recording tihsak theitu zawn leh Orchid Ballroom-a zai chu an duhthusam a ni.
Disc Jockey pakhat Jeff Dexter-a, khatih laia Orchid Ballroom-a lam hla chi hrang hrang play ṭhintu chuan Iggy hi a la hre chiang khawp mai. Kum 1963-ah Iggy nen an inhre ṭan a, hmelṭha a tih avangin lam hla chi hrang hrang a play kual lai vel pawhin Iggy chu a en bik ṭhin a ni. Iggy pawhin chu chu hriain ballroom DJ lar tak chu a va kawm ṭhin a, lâmho duhzawng tak hla, play atana ṭha a tihte pawh Jeff-a hi a lo rawlruk ṭhin a ni awm e. Jeff-a chuan Iggy chanchin heti hian a sawi a, “Iggy kha London chhim lama nula hmelṭha leh hlim thei tak rual zinga mi kha a ni na a, London nulate ang kha a ni lo va, amah ang kha tumah an awm lo, a danglam tlat a ni.” tiin.
Jeff-a nen hian kum 1963 chhovah khan hun engemaw ti chhung an chengdun a, Jeff-a chungchang chu heti hian a sawi a. “Orchid Ballroom kha khatih laia zai leh lamna hmun lar ber a ni a, lâm nuam ti mi ka ni a, lâmna inchhung boruak lah kha duhthusam a ni. Jeff-a khan kei leh ka ṭhiante pahnih kha, ‘English version of the Supremes’ ni tura min siam kha a tum a, mahse, chu chu a thleng ta lo”. tiin Iggy chuan amah an kawmnaah a sawi a.
Supremes hi American hmeichhe band lar em em mai, kum 1960 aṭanga 1970 inkara hit nei ngah ber an ni a. US Billboard chart-ah no. 1 hit 12 an nei a, USA-a hmeichhe band hlawhtling ber an tih kha an ni. Atira band member-te chu Florence Ballard-i te, Mary Wilson-i te, Diana Ross-i leh Betty McGowan-i te an ni a, Detroit khaw chhuak an ni. Kum 1967-ah Diana Ross and the Supremes tiin an hming an thlak a, kum 18 zet an din hnuah kum 1977 khan an tawp ta. Jeff Dexter-a chuan Supremes anga lar hi English hmeichhe band siam tumin Iggy leh a ṭhiante chu a fuihin a buaipui a, mahse, a hlawhtling ta lo a nih chu.
Iggy chuan mi hriat a hlawh chho zel a, hmelṭha si, mize tlang hraih mai a nihna chuan mipate a hip a ni ber mai. Thlahpawlh a nih avangin a chanchin hriat chakin miin an zawt chamchi a, a hmel danglam bikna chuan, ‘mysterious girl’ tih a hlawh a. Thlalatu leh modelling agency te khan an hêl chawt hlawm a ni. Himalaya tlang aṭanga lo chawr chhuak a nih thu chu a sawi zauh zauh a, a nu Mizo a nih thu chu a sawi chhuak duh ngai lo. Kum 1952-a chanchinbu aṭanga indin chho, a hnu zelah film leh music lam khawih zui ta, New Musical Express (NME) hian kum 1966 velah khan an interview a. Chuta thlalatu pakhatin Iggy ṭobul a zawh ṭumin, ‘Eskimo’, tiin fiamthuin a chhang a. Chu a fiamthu chu fiamthu mai a ni tih hre reng chungin Iggy the Eskimo tih chuan mi a hip dawn tih an hria a, an koh larna ber chu a ni ta a. A hnu zelah chuan Eskimo-ho chenna, Arctic circle leh Alaska a mite chuan anmahni koh nana Eskimo tih chu an duh ta lo va, ‘sa hel ei mi’ tihna a lo ni bawk a. ‘Inuit’ an intih tak avangin Iggy The Inuit tiin Laldawngliani chu an ko lâr ta zawk a ni. An ṭawngin Inuit chu ‘mipui’ tihna a ni. Mizote pawh tun hmaa kan pi leh pute khawsakzia avangin head hunter tia min koh pawh kha kan duh vak loh hi. Lu la tur ngawr ngawrin râl kan inrunin kan do lo, kan tih ve deuh tlat tak hi. Mizoramah pawh tunhmaa ‘Tuikuk’ kan tih ṭhinte chuan ‘Bru’ an inti ta a, ‘Lakher’ kan tih ṭhinte pawhin ‘Mara’ an inti ta a, kan pawmpui ta ang hi a ni.
Pathian zarah kan dam ang a, Iggy chanchin hi kar lehah chhunzawm kan tum dawn nia.