Lalhruaitluanga Ralte

Guest writer

Lalhruaitluanga Ralte

Mission Vengthlang

Sulhnu 96 Lakher pasalṭha rual hlauvin Thangliana te an tlan chhia

Kar hmasa khan Lakher lal hova rammu 400 rual nena Thangliana te inhmachhawn thu kan sawi a, Thangliana te paruk chu an hual vek tawh tih Fuzlah-an a hrilh a nih kha, kha kha kan chhunzawm ang.

Lakher pasalṭha rual chuan Sap pahnih leh sipaite chu an rawn hual a, a tira rammu hmahruai pathum, Thangliana te lo dangtute kha chu hmuh turin an inlar tawh lo. Lakher rammu zinga lo thleng thar upa tawh lam, khabe hmul ṭuak vau tawh chuan Munro-a sipai pakhat silai chu a rawn endik a, phih thlaksak a tum ta a. Lakherho tum chu hai rual ni ta hek lo, Thangliana chuan Munro-a hnenah, “Hetia ngawi renga an chet kan nghah ngawt chuan nakinah bei lêt tur kan awm hauh lo vang. Kan hnungtawlh vat a ngai a nih tak hi,” a ti sap a, Lakherho chu a melh kual reng a. An silai te kauvin, kap mai thei tura inring chungin an hnungtawlh ta a. Tlang chung zawl lai aṭanga ngaw chhunga an hnungtawlh luh hret hret lai chuan Lakherho chu zawlah an lo chhuak ṭuam ṭuam a, Thangliana te tawlh bo mek chu thlir chungin an silaite chu kap turin an lek chhuak a. Silaia intin tawn reng an ni naa, silai puak miah lo chuan ngaw chhungah an tawlh lut thei ta a ni.

Fuzlah-a chuan, “Ka pu, min hual turin an tlan a ni aw,” tiin hman­hmawh turin a pute chu a tur a. An sirah chuan Lakherho tlan ri an hre nghal a. An intam hleih bakah ram chin an inhriat hleih em avangin eng hunah pawh silaimu tawng thut thei an ni tih an inhre chiang a, ṭawng pawh ṭawng lo vin an kal hmawk hmawk hlawm a ni. Eng emaw chen an let leh hnu chuan ramhnuai chu a lo pik lehzual ta a, an rawn nangching ang tih hlauvin tlan tak meuhin an tlanchhe ta a ni. Thangliana chu damkawr a nih avangin chutia theihpatawpa an tlan lai chuan a ke hliam dam ṭan chauh chu a rawn na leh a, dim a ngaih avangin a tikhawr hle mai a, a ṭhiante ruala tlan zel theih a inring lo hman hial a. Tlan chung zelin an lo kalna kawng ṭum an va pawh chuan an kulihoten an puakphurh lai an tlan chhiatsan an va hmu ta a. Thangliana violin leh lehkhabu te, Munro-a damdawi bur te leh an thawmhnawte chu a lo darh nuai a. Chungte chu lak duh viau mahse an tlanchhiatna lamah hnawk a chang mai mai dawna an hriat avangin a engamah chu an la lo. Fuzlah-a erawh chuan Thangliana mut kawr chu tlan pahin a ban hrâm a, a kawngah a suih mawlh mawlh a.

Chutia an tlanchhiat bawrh bawrh lai chuan an hma lamah silai ri an hre ta a. Lakherho khan an tlanchhia an umnaah Thangliana te chu tlan pelin an kulite an va nangching a lo ni a. Chutia silai ri an hriat takah chuan Thangliana chuan ding rih turin a ti a, a ke hliam nâ chuan a tur ngut ngut tawh avangin chawlh a duh a ni. Hmanhmawh takin ro a rel a, an tlanna kawng zela tlanchhe lo va, an kalna kawng ding lama pen hran daih a rawt a, hnim pik karah chuan an peng ta a ni. Hlam 50 emaw vel an kal leh hnu chuan ruam rai, khuar zau deuh, hnim ṭo phui tlatna hmun, a hnuaia vah luh theih si hi an thleng a, bawkvakin hnim pik chhungah chuan an lut ta a. Chutia hnim hnuaia an bawkvak chu ramsa kah hliam a inchan a, chulai hmunah chuan an rawn luhchilh zel a nih chuan a kaw tawpa ṭan lo khawh ve a tum a ni.

Ralah chuan a khat tawkin silai a ri leh phauh ṭhin a, reiloteah an piah deuh maiah chuan Thangliana te zawnga vak vel inau thawm an hre ta a. Anniho chu hnim pik hnuaiah chuan a an thaw dep dep a, thawm chhe tê pawh an chhuah palh ang tih hlau reng rengin an tawm kar hlawm a. Silaimu nge an tawn ang fei, an tawng thuai ang nakin deuhah tih chu an rilruah a awm ṭheuh mai a. Lakher pasalṭha rual chuan an hnu chhui an harsat lo vang tih pawh an hre si a.

Rei loteah chuan an chhak lawkah chuan Lakherho kal vel thawm an hre ta a. Monro-an ui tê hi a hruai zel a, a nupui ta a ni a. Sap rama a nupui haw hlanin a kalna apianga hruai zel a lo intiam tawh avangin bak lênga an tlanchhiat lai pawh chuan a keng zel a. Hnim buk hnuaia thaw dep depa an tawm lai chuan Lakherho thawmah ui tê chu inhrosain a rum ve chhar chhar a. Thawm chhuahin a bauh chhuak ang tih hlauin Thangliana chuan a khukri chem hriam tak chu phawiin a nghawng han zai hrawih hi a tum a. Munro-a chuan a kawrchung chhungah a thun bo tak avangin a la nung hrâm a ni.

Eng emaw chen chu thawk pawh thaw ṭha ngam mang lo va an tawm hnu chuan Lakherho inau thawm a reh a, silai ri pawh an hre ta lo va. Thangliana chuan, “Rei tak chhung kan tawmna ṭanga chhuah chu ka remti lo va, tlai a lo ni a, zan a lo ni leh a, kan nunna chu kan la chang hram hram a ni. Pathian zarah thi lovin kan chhuak a ni,” tiin a ziak.

Zanah chuan sai thawm an hre ta thung a, an nawn chu tawtawrawta hmangin an khek ruai ruai a, chaw zawngin an tluangah an kal tlut tlut a. Ral khatah sakei hram an hre bawk a, chung thawm chu an hlau lo, an tan rimawi a ni zawk. Zanah chuan thla a lo chhuak êng ta phung mai a, thla êng hnuaiah chuan an lawng dahna lam panin zawi zawiin an chhuak ta a ni.

Ramhnuai chu a pik chhah tulh tulh emaw tih mai tur hi a ni a, zawi zawiin hma lam an pan zel a. Vawi khat lai phei chu an kawng ṭum zawh chu a lo tawp tawp mai a, an beidawng hman hle a. Mahse, kal zel loh chu tih tur awm hek lo, beiseina nen an hmaa pik chu an tawn zel ringawt mai a ni. Hlingin a chhun thi niau nuau a, kangṭhaiin a kang vual tep tup bawk a. A changin hrui hnawkah an âwk tâng chawt chawt a, zan thim thama kal an nih avangin an hmaa pik an tawn tur chu enge a nih hriat theih ni hek lo, an pawngpaw tawn hmiah hmiah mai a ni. Ṭum khat chu Monro-a lukhum chu thingṭangin a pir bo daih mai a, zan thimthamah chuan an han zawng sa teh a, an hmu zo lo.

Chutiang chuan zan lai thlengin kawng awm lo va an kal an kal hnu chuan kâwn an chuang chhuak hlawl mai a, an hmaah chuan tlang sang ve tak hi a ding lûr a, thawk lain an chawl ta vang vang a. Thosi thlen phak lohna tur tawk vel nia an rin chin thlengin chu tlangah chuan an lawn a, an hah tawngkhawng tawh chu an muhil ta bawrh bawrh a. Thangliana a muthilh hmaa a thil hriat chhun chu Fuzlah-an a mut kawr a lo ken saka a khuh lai chiah chu a ni. Lung lukhamin a mu a, a ṭhiante chu eng ang taka mu nge an nih pawh a thlithlai peih lo, an him tlang tih a hriat bak chu.

Varṭianah a harh zawk a, a mutna chu khawi lai nge a hre mai lo va. A ke nâ leh a taksa pum sil em em mai chuan a dinhmun dik tak a rawn hriattir a, a ṭhu chhuak hlawl mai a. A rilru kaptu leh hrehawm a tih ber chu an hrehawm tuar leh thih hlauhawma an awm chu a ni lo, a tum ram thleng zo lo va a hlawhchham chu a ni. Zingah chuan an intiharh a, tui taka mumang bo ṭhak khawpa muhil bawrh bawrh an nih avangin Thangliana tih loh chu an pangngai leh tawh hlawm a. Thangliana bawp chu a sil nat avang leh a rih lûk avangin kal lum chu a ṭhat zawk a ring a, a rin ang ngeiin an kal deuh hnu chuan a zia zui ve ta mai bawk a.

Munro-a chuan a lukhum hloh chu a ui thu leh nisa a huphurh thu a sawi zauh avangin a sipaiten hnimhnahin lukhum an khawr a, chu chu a khum ta a. An han kal leh chu an ril a ṭam hle tawh a, ei tur an nei si lo. An tui pawh a hal hle tawh a, tui in tur an hmu bawk si lo. An riahna tlang chu lawn chhoh zel a, a letliam chu Chhimtuipui a nih beiseiin tlang pangah chuan an lawn ta zel a. Ngaw an kal pel a, mau lian pui pui din phui tlat mai hmun an va thleng a, chung mau chu sat kaw chawpin an kal zel a. Hmasak chu a hahthlak avangin a sat êng turin an in hmasak chhawk zel a ni. Mau hmun sah kuak nan chuan Thangliana khukri zel kha an hmang a, Khukri chem hian mau a lo duh awm hle mai.

Pathian zarah kan dam ang a, kar lehah chhunzawm kan tum ang.