Guest writer
Lalhruaitluanga Ralte
Mission Vengthlang
Chhimtuipui panin Thangliana te an tlan chhe zel
Kar hmasa khan Lakher lal hova pasalṭha rammu 400 rual nena an intawng kha inremna siama Phawngpui tlang lawn tura kal zel an phalsak beiseia lo nghak kha an ni a. Mahse chutiang ni lovin, an silai chhuhsak a, nung chunga man an tum tak mai avang khan Thangliana te chu an tlanchhe ta chiam kha a ni a, kha kha kan chhunzawm ang.
Zing ni chhuah hlim aṭanga tlang panga an lawn chho zel chu ni a lo tlangsang zel a, Munro-a chu lukhum tel lo va khawsa thei lo a lo ni a, a sipaiten hnahkhawrin lukhum an siamsak chuan a chhan zo lo va, a lu na chu a tuar hle mai a. Nisa hnuaia an kal zel chuan Munro-a chu an phurrit ni dawna a lan avangin Thanglianan hnahthialin a lukhum chu a thuahsak a. Zawi zawiin hma lam an pan zel a, Chhimtuipui thlen thuai beiseina nen an infuih sauh sauh a.
Darkar nga chhung tlang panga an lawn hnu chuan a chhip an chuang chhuak ta a. Khua an han chuan chu an beisei ang reng a lo ni lo. Chhimtuipui awzawng an la hmu phak lo, an hmaah chuan tlang dang a lo ding leh a, chumi piah zel pawh chu tlang dang zel a la ni! Lui hmel reng hmuh tur a awm lo.
Fuzlah-a chu hmahruaitu a ni a, tlang chhip an thlen chuan a ṭhu hnawk a, mi dang pawh chuan an hmuh chak ber Chhimtuipui an hmuh loh avangin an ṭhu ngui nghuai hlawm a. Thangliana chu an hotupa ber a nih avangin engtia awm zel tur nge tih ngaihtuahin a hmaa ram chu a thlir vang vang a, an dinhmun chu a chau hle tih a hria. Chaw ei tur an nei lo va, chu chu a la tawrh theihin Thangliana chuan a ngai a, an rilṭam tawpah Monro-a uitê chu an hem hmin mai ang, tiin a ngaihtuah a. Chaw aia an mamawh zawk chu tui a ni a, tui tel lo vin an dam rei dawn lo tih an hre tlang a, darkar sawmhnihpali chhungin an kaah tui far khat mah a la lut si lo.
Thangliana chu a va kal hrang deuh a, khawchin thlir pah chuan a suangtuahna mitin Chhimtuipui luan dan chu a chhui a. Chutih lai chuan Toby-a chuan a rawn ko va, an ṭhut khawmna a va thlen chuan chang>l hi a kungin a lo tl<k a, a rah bawr ṭaih nghe nghe a. Changel kung chu an bung thluah a, chhu sawmin a tui chu an fawp dawk dawk a. A rah awm ang ang pawh chu an insem a, tui ti takin an ei bawrh bawrh a. Changel rah chu balhla ang chiahin lang mahse, a mu a tam em avangin a tui lo khawp ang, mahse ṭam nang a nih avangin tui ti takin an ei zo thuai a ni.
Ṭâm hnema changel tui leh a raha an inhnangfak hnu chuan an harh ta deuh a, mahse Thangliana rilruah chuan tui ber mai chu an mamawh a tih avangin an kal lama an zawh Sala lui kha pan leh mai ṭhain a hria a. Lakherho ramchhuak kalna lam chu h>l zelin fimkhur takin Sala lui thlen theih beiseiin khawthlang lam panin tlangah chuan an chhuk a, an let leh ta a ni.
Tlang panga an chhuk leh lai chuan thui an thlen hmain thil tlu ri dup a awm a, Thangliana, a hnung ber kal chuan eng thil nge ni, tia a han zawh chuan, “Ka pu, sakei muhil a ni ang, ka rap lo chauh a lawm maw le” tiin Munro-a sipai chuan a chhang a. Thangliana chuan sakei muhil an rah ṭep chu a ring lo hle. “Fimkhur takin kal zel rawh u, mihring leh sakei aiin min veh rengtu Lakherho chu an hlauhawm zawk,” tiin a hote chu a hrilh a.
Chawhnu herah chuan a hmatawnga kal Munro-a leh a sipai chu an kun a, an ṭhu hniam ta a, Thangliana leh midang zawng pawh chu leiah ngawi rengin an ṭhutung ta vek a. Thangliana chu a va kal hma a, Munro-a te hawina lam chu a va en ve a. Lakher indomi pathum hian an zawh lai mek, kawng ruh ang reng chu an lo veng a. Pakhat chu thing kung lian tak, tlu kar awn du mai chungah a ṭhu a, a mal chungah silai a dah a. A hnuaiah chuan pahnih dang an ṭhu bawk a, santiri chu an ni ngei mai le!
Chutia thil awmzia an hriat ṭheuh hnu chuan an inen hê hâw hlawm a. Thangliana chuan ngawi rengin an kalna lamah let leh turin a zaizir a, tlangah chuan châk lo takin, loh theih loh avang chauhin an inzui chho leh ta a. Thui kal lovin thing buk tak hnuaiah an ṭhu a, chutaṭang chuan Lakherho chu an ngaichang ta a ni.
Eng emaw chen an ṭhut hnu chuan Lakherho ṭawng ri nak nak an hre ta a, an thawm chu a zawi tial tial a, an in lamah an haw ta a ni ang, tia an thawm engmah an hriat tawh loh hnu pawhin an chhuk ngam mai lo. Thim thlengin an tawm a, fimkhur takin an tawmna aṭang chuan an chhuk leh ta a ni.
Lakher ralveng an hmuhnaah chuan an meichhem chu a lo la mit vek lo va, thing ṭang ro fawma chhem nun leh theih maiin an lo kalsan a. Chuta ṭanga hla vak lovah chuan luitê chu an zu pawh ta a, tuihal dang châra awm an nih avangin an hlimzia chu sawiin a siak lo ve. Thangliana chuan lui tuiah chuan a hmai a phum a, thawchham khawpin a in a ni. Chulai lui kamah chuan darkar chanve vel an chawlh hnuah Sala lui lam nia an hriatnaah chuan an inzui chhuak leh ta a ni.
Luitê aṭang chuan an kalna chu chhuk zawng hlir a ni a, a hniam tulh tulh a, thing a lian tulh tulh a. Zan reiah chuan hmun pakhat, thla engin a chhun phak lohna ruam rai, kil tina khâm kovin a hualna hmun an thleng a. Chutah chuan an chawl a, ramsa kawlh laka him nan mei chhem hluah hi a ṭha a ni, an lo tih fo avangin mei chhema riah an tum ta a. Thangliana chuan a kawrhma iptea nawhalh a pai chu a han en a, fung li a lo awm a. Thingṭang nawi an fawm khawm a, hnahthel ro nen. Nawhalh fung thum chu a han nawlh tlauh tlauh pawhin a ṭek lo, daiin a lo tih hnâwn avangin a alh thei lo a ni. Fung khat a la neih chu a han nghak ro leh te te a, fimkhur leh uluk taka a han nawh leh chuan a alh ta a, hnahthel ro an nuai phuai chu a dep a, mei an chhem thei ta a ni.
Zan thimah an mei chhem a rawn en chuan an vel chu an hmu chiang thei ta a. Mei chu chhem thei mah se, ei tur an neih miau loh avangin mei alh en chu an tih theih chhun a ni mai. Toby-a pawhin a bel leh thirkut sei tak chu a sirah a dah mai mai a, rannung mana rawh hmin mai tur a melh ruai a. Ei chi rannung an hmuh loh avangin an mangan tâwp atana an khek uite chu talh mai rawtin Thangliana chuan Munro-a chu a han melh a. Munro-a chuan a nupui ui chuam, a duat em em chu ui zel chi a ni lo tih a hria a, talh turin a pe ta a ni.
Thangliana hian tu nge ui chu talh a, engtin nge an ei tih a sawi lo. Toby-a chu a talhtu a nih ngei a rinawm a, chan sawma bêla chhum lovin thing tûlin an hem hmin a nih a rinawm. Thangliana leh Munro-a chu Sap sipai an ni a, chung an thil tawn chu hrehawm ti hle mah se, phunnawi lem lovin an tuar a. An hote zingah Fuzlah-a chu hmel hlim awm taka awm thei chhun a ni a, a tumruhna chu Sapho pawh chuan an tluk bik lo a ni. A dangte chu heng lai rama mite an ni a, an hrehawm ti hmel leh beidawng hmel a chhe deuh. Toby-a pawh a ṭap fuih fuih ṭhin a, “Ka pian tirh ata ka chalah rawng duma chhinchhiah ka ni a, ka chan tawka khawrel chu chhiatna mai a ni. Ka in leh lo ka hmu leh ngai tawh lo vang a, ka nupui fanauten min hmu ngai tawh dawn lo a ni,” tiin a phun nuah nuah ṭhin.
Zan a rei zel a, an meichhem chu tuah belh zel lovin mei eng chu a chuai a, a de sêt sèt chauh chu enin an mu ta a. Dai tla ri fuap fuap kara ralkhata sai râwl ring tak tak hre chungin an mu ta a ni. Mei eng a awm tawh loh hnu chuan khua chu ai mit thlawn tluk zeta thim a ni a, an chau hlawm bawk nen, ui sa eiin tui an in tawh bawk a, tumah thawm chhuah peih an awm lo. An mu bawrh bawrh mai a ni.
Pathian zarah kan dam ang a, kar lehah chhunzawm kan tum ang.