Meghalaya assembly budget pharh

Meghalaya Chief Minister Mukul Sangma chuan Thawhṭanni khan kum 2016-2017 Assembly budget a pharh.

Kum kalta 2015-2016 chhunga state sorkar sum indaihlohna chu cheng vaibelchhe 1,090 a ni a, hei hi Gross State Domestic Product (GDP) aṭanga za zela 3.6 a ni tih Sangma chuan a sawi.

Budget phartu, CM chuan thil man a to dawn tih sawiin zu, cigarettes, diesel, oil, limestone leh petrol man te a sang dawn a ni. Zu aṭanga Value Added Tax (VAT) lak ṭhin za zela 20 chu 30-ah tih san a nih dawn bakah, zu thawn chhuah leh lakluh aṭanga sorkarin chhiah a lak chu tih san a ni dawn bawk.

Petrol aṭanga sorkarin chhiah a lak ṭhin za zela 20 aṭangin 22-ah tih san a ni dawn a, Chinailunga metric tonne khat zel aṭanga chhiah lak ṭhin za zela 40 chu 60-ah tih san a ni bawk. Sangma chuan, "State-in sum a thawh chhuah chu leilung hausakna lakchhuah leh thawnchhuah kawngah kum danga aia a hniam avangin leh, sorkar laipui-ah chhiah engemaw zat chhun luh a nih avangin a tlem a ni" a ti. Chief minister chuan, state sum hman ral erawh a pung tih a sawi a, Special Force atan leh district thar pali tan infrastructure din mek a nih avangin sum hman hi a tam phah a ni.

Meghalaya state-in kum 2016-2017 chhunga chhiah aṭanga sum hmuh tura a beisei chu vaibelchhe 9,013 a ni tih a sawi bawk. Tuna state revenue expenditure chu vaibelchhhe 8,594 a ni a, capital expenditure erawh vaibelchhe 1,913 a ni thung. Kum kal meka state sum hman ral zawng zawng chu cheng vaibelchhe 10,103 a ni.

Chief Minster chcuan Community and Rural Development hnuaiah State’s flagship programme Integrated Basin Development and Livelihood Programme din a ni a, hemi atan hian cheng vaibelchhe 811.85 ruahman a nih thu a sawi. Sorkar kum thar-ah chuan Special Rural and Urban Works Programme hnuaiah Assembly constituency pakhat tana vaibelchhe khat dah ṭhin chu, vaibelchhe hnih-ah tih pun a rawt bawk. Kum 2016-17 chhunga education deparment chu ngaihpawimawh niin sum ruahman pawh vaibelchhe 677 a ni a, hei bakah hian health atan 470 ruahman a ni bawk. Sangma chuan, sorkarin Shillong-a Reid Chest Hospital bulah medical college din mek tih sawiin, Government Medical College pawh Tura-ah din mek a nih thu a sawi.

Budget pharh takah hian kawngpui siam nan leh lei dawhna turin vaibelchhe 471.80 ruahman a ni, hetih lai hian agriculture leh horticulture atan vaibelchhe 279.15 dah a ni. Power department hmalakna tur atan sum vaibelchhe 158.70 dah a ni bawk. Heng bakah hian Social Welfare- vaibelchhe 274, Water Supply and Sanitation- vaibelchhe 253, Urban Development- vaibelchhe 107.30, Food Civil Supplies and Consumer Affairs- vaibelchhe 85, District Council Affairs -vaibelchhe 100, Judiciary -vaibelchhe 14 leh Transport - vaibelchhe 34.35 te ruahman a ni.

Thil eng emaw zawta chhiah lak tihsan a nih chungchang sawifiahin, hei hi India ram hmun dangah pawh a thleng ve tho tih sorkar thuchhuak chuan a tarlang. Zu man bikah chhiah lak tihsan ni mah se Assam state ai chuan a la tlawm dawn tho tih an sawi bawk. Sorkar kum tharah hian ruahmnan dan chuan sorkar sum hman ral tur chu vaibelchhe 551-in kum kal ta aiin a tam dawn a, pension hlawh atana sum dah pawh vaibelchhe 491 lai a ni. Hetih lai hian sorkar kum tharah chuan state sum indaih lohna hi a tlak hniam an beisei tih CM chuan a sawi.

Chief Minister chuan National Green Tribunal (NGT) in an state chhunga lungalhthei laichhuah chu a khuahkhirh tih sawiin, sorkar laipuia chhiah an chhun pawh tun sorkar kum kal mek-ah hian vaibelchhe 4,291 a nih thu a sawi a, hei hi sorkar kum thar kum 2016-17-ah chuan vaibelchhe 3,668.82-ah tih hniam a ni, kum hmasa aia a tlemna chu vaibelchhe 622.18 a ni a ti.

Budget pharh taka thil langsarte

ϖ Zu atanga chhiah lak za-a 20 aṭangin 30-ah tihsan a ni.

ϖ Petrol litre khat zela pawisa 56 lak chu tihtawp a ni a, za-a 20 chhiah lak chu za-a 22-ah tihpun a ni.

ϖ Chinailung metric ton khata chhiah za-a 40 lak thin chu 60-ah tihsan a ni.

ϖ Police station thar 115 din belh

ϖ Out-post pathum dinhmun tha zawka dah

ϖ Civil Sub Division pali siam belh

ϖ Community & Rural Development (C&RD) Block thar pali din

ϖ MLA constuency tih hmasawnna tur sum vaibelchhe khat chu vaibelchhe hnih-a tih pun te a ni.