Hmarchhak Chief Minister-te NITI Aayog meeting-ah an tel Gogoi-a'n North Eastern Council tihchangtlun a duh
Planning Commission thlaktu, National Institution for Transforming India (NITI) Aayog governing council meeting hmasa ber chu Pathianni khan New Delhi-ah Prime Minister Narendra Modi kaihhruaina hnuaiah neih a ni a, hmarchhak state Chief Minister te pawh an tel.
Prime Minister Modi chuan state tinte danglamna leh harsatna chinfel nan sorkar laipui leh state tin te'n thawh hona ṭha an neih a pawimawh thu a sawi a, “cooperative federalism” kalphunga kal a ṭul a ni, a ti.
Modi chuan state tinte'n hmasawnna intluktlang tak an neih loh chuan India-in hma a sawn thei lo ang, a ti a, sorkar hmalakna kawnga state tinte'n inelna thianghlim an neih chuan “cooperative, competitive federalism” kalphung ṭha kan nei thei dawn a ni, a ti.
Meeting-ah hian Assam Chief Minister Tarun Gogoi chuan North Eastern Council (NEC) chu thuam chaka, tihchangtlun a duh thu sawiin, sorkar laipui leh hmarchhak bialte thlunzawmtu atana mawhphurhna leh thuneihna pek belh a duh thu a sawi.
Planning Commission thlaktu, National Institution for Transforming India (NITI) Aayog thawhpui atan NEC mawhphurhna leh thuneihna chu chhuhsak a duh loh thu leh NEC kalphung chu tihchangtlun ngai zawka a hriat thu Gogoi chuan a sawi a, sorkar laipui policy, “Act East” atan pawh ṭangkai zawka chhawr theih a beisei thu a sawi.
Gogoi chuan Bangladesh, Myanmar leh Thailand ram te'n hmarchhak bial chu a ngaihven thu sawiin, Assam-in ei leh bar te, tourism leh inkalpawhna kawngpui tihchangtlun tuma hma a lakna pawh an ngaihven hle a, palai an lo tir ṭhin a ni, a ti. Hmarchhak bial inkalpawhna - thlawhtheihna service, lirthei kawngpui leh rel kawngte chu chak zawka tihchangtlun a ṭul thu a sawi bawk.
Assam Chief Minister chuan NITI Aayog leh Council of Chief Ministers hnuaiah NEC leh DoNER chu mawhphurhna leh thuneihna zau zawk pek a rawt a ni.
NITI Aayog meeting-ah hian Arunachal Pradesh Chief Minister Nabam Tuki pawhin hmarchhak biala tana regional council din a rawt bawk.
Tuki chuan, "Hmarchhak state te chu mihring tlemna a nih vang te, leilung hausakna haihchhuah tur a tlem vang te'n state tinte harsatna chu a inang tlangpui a, hmasawnna rahbi thar kan chuangkai ṭan mek hlawm a ni. Hei vang hian hmarchhak bial tan Hill States Council (HSC) emaw Himalayan States Council (HSC) din a ṭul a ni," a ti.
Arunachal Chief Minister chuan NITI Aayog chu special category state te tana hmasawnna fund ruahmansaktu ni zel se a duh thu a sawi bawk.
Assam Chief Minister Gogoi pawhin special category state-a hmarchhak state te dah an ni chu ṭha a tih thu sawiin, a pangngaia kalpui chhunzawm zel a duh thu a sawi a, hmasawnna hna thawhna atana sorkar laipuiin ṭanpuina sum a pek ṭhin dan, 90:10 kalphung chu NITI Aayog hnuaiah pawh tidanglam loa kalpui zel a duh thu a sawi.
Hetihlai hian Assam Chief Minister Gogoi chuan Prime Minister Narendra Modi-a'n plan economy aṭanga market economy kalpui a pawimawh thu a sawi chu sawiselin, state hmasawn tawh Gujarat tan hmasawnna ni mah se Assam chuan a hlawkpui dawn lo, a ti.
"Market economy kalpui a nih chuan Preamble-a democratic socialism kalphung kan kalsan dawn tihna a ni a, he kalphung hi industry lama hmasawn tawh Maharashtra leh Gujarat te chuan an hlawkpui ngei ang. Hei vang hian state hmasawnna tawhte thlen china lo thleng pha turin state hnufual zawkte chawikan a pawimawh a ni," a ti.
"Hmasawnna tura kan ruahmanna chuan mi tinte a huam tur a ni a, chhawmdawl ngai zawkte chu ngaipawimawh ni rawh se," tiin Assam Chief Minister Gogoi chuan a sawi.
Meghalaya Chief Minister Mukul Sangma pawhin meeting-ah hian thu sawiin, Planning Commission chu NITI Aayog-a thlak ni mah se state tinte tana annual plan siam chu kalpui chhunzawm zel a duh thu a sawi.
State hnufual zawkte'n hmasawnna kawngah state hmasawn zawkte an umphak theih nan state hnufual zawkte chu khaichhuah an pawimawh thu a sawi bawk.