Meghalaya CM-in 2015-16 budget a pharh

Finance portfolio chang­tu, Meghalaya Chief Minister Mukul Sang­ma chuan Nilaini khan kum 2015-16 state budget a pharh.

Financial year (FY) 2015-16 chhunga state sum lakluh tur hi cheng vaibelchhe 8,434 a ni a, senso-ah cheng vaibel­chhe 9,253 dah a ni bawk. Hei vang hian Meghalaya chuan FY 2015-16 chhungin deficit budget-ah cheng vaibelchhe 819 a neih phah dawn a ni. Deficit budget hi kum khat chhunga Meghalaya sum lakluh zawng zawng belhkhawm, gross state domestic product (GSDP) aṭangin 2.8% a ni.

Chief Minister Mukul chuan state sum lakluh tur chu kum hmasaa vaibelchhe 11,156 aiin a tlem zawk thu a sawi a, hei hi National Green Tribunal-in lungalhthei laihchhuah a khap vang a ni, a ti. Lung­alhthei laihchhuah khap vang hian Meghalaya chuan kum khatah cheng vaibelchhe 600 a hloh thu a sawi bawk.

Chief Minister chuan FY 2015-16 atana tax leh non-tax revenue chu cheng vaibelchhe 1,347 a nih thu sawiin, hei hi kum hmasaa vaibelchhe 1,885 aia a tlem thu a tarlang bawk.

Mukul chuan state re­ve­nue tlakhniam avang­a inkhaichhoh nan pet­rol, diesel, zuk leh hmuam bakah product danga chhiah an lak aṭanga ngaih­hnathiamna an siam chu hlih a nih tur thu a sawi bawk.

Diesel litre khat zela chhiah a lak aṭanga pawisa 50 ngaihnathiamna siam chu a hlip a, petrol litre khata Rs 1.13 ngaihnathiamna a siam chu a hlip bawk. Diesel aṭanga chhiah a lak tur hi a pumpuiah 12.5% aṭangin 13.5% ah a tipung a ni.

Vaihlo leh a kaih­hnawih thil aṭanga chhiah a lak 20% chu 27%-ah a tipung bawk a, cement product aṭanga chhiah a lak chu metric tonne khat zelah Rs 20-in a tipung bawk.

Chief Minister chuan chhiah an tihpun aṭangin sorkarin kum khatah revenue vaibelchhe 30.91 a lakluh theih phah dawn a ni, a ti a, Meghalaya Value Added Tax Act tlawh­chhana VAT 13.5% aṭanga 14.5%-a an tihpun chuan kum khatah revenue vaibelchhe 25 a lakluh theih phah dawn a ni, a ti.

Meghalaya Chief Minister chuan 13th Finance Commission hnuaiah cheng vaibelchhe 9,842 an hmuh thu sawiin, 14th FC hnuaiah vaibelchhe 27,270 hmuh an beisei thu a sawi bawk. 13th FC aṭanga 14th FC aṭanga sum an hmuh tur punna hi 177 % a ni.