Assam tuilian avangin samak 13 thi tawh

Assam state-a tuilian vangin ramsa eng emaw zat an thi tawh a, Kaziranga Natio-nal Park-a samak thi pawh 13 an tling tawh.

Assam Forest Department chuan tuilian avanga ramsa dinhmun hlauhawm taka dingte chhanchhuah hna an thawk mek a, ramsa thi mai tur an chhanchhuah tawh zingah hian sazuk 92 zet an tel.

Tuilian hian Kaziranga National Park ram chhung hmun tam zawk chu a chim tawh a, an puiten an thihsan ramsa note eng emaw zat chhanchhuah an ni tawh bawk. Kaziranga-ah hian samak ki pakhat nei hi 2,400 vel an awm nia hriat a ni a, an chenna hmun sq. km. 450 zet chu tuilian hian a chim tawh avangin an dinhmun a ngaihtuahawm hle.

District Forest Officer Suvasish Das chuan sazuk 166 lai chu tuiah an tlakhlum tawh thu sawiin, eng emaw zat chu chhanchhuah an ni a ti a, ramsa chhanchhuah te hi rehabilitation centre-ah enkawl zel an nih thu a sawi. Das chuan chuan ramsa tam tak tuiah tla hlum tawh mah se kum 2012-a tuilian avanga ramsa thi aia a la tlem zawk thu sawiin, ramsa thi an pun belh zel loh nan state sorkar leh sorkar laipui chuan nasa takin hma a la a ni, a ti.

Centre for Wildlife Rehabilitation and Conservation (CWRC) leh Wildlife Trust of India (WTI) bakah Assam Forest Department (AFD) te chuan ramsa te nunna chhan nan theihtawp chhuahin hma an la mek a, mipuite chu an hmalakna thlawp tura an ngen bakah, an theih ang anga ṭanpui turin an ngen. Tuilian vanga ramsa eng emaw zat ten himna zawnga an chenna an chhuahsan avangin mipuite chu fimkhur tura chah an ni. Hei hi remchangah hmanga sapeltute an chet mai venthawn thilah venhimna pawh khauh zawka kalpui a ni bawk.

CWRC-a chhanchhuah hna thawktu Mobile Veterinary Service (MVS) te chuan tunhnai ni sarih chhungin ramsa thi mai thei dinhmuna ding tawh 107 lai an chhanchhuak tawh niin Wildlife Trust of India chuan a tarlang.

Khawvel puma samak awm zawng zawng hmun thuma ṭhena hmun hnih chu Assam-ah hian an awm nia ngaih a ni. He mi chungchang hi NDTV chuan tarlangin, UNESCO World Heritage Site list-a chuang phak Kaziranga National Park dinhmun chu a ngaihtuahawm hle a ni, a ti. Tarlan dan chuan park huam chhunga ram 80% zet chu tuilian hian a chim tawh a ni.

Divisional Forest Officer chuan tun ṭum hi kum 1998 hnu lama Kaziranga National Park-in tuilian avanga harsatna a tawh lehna nasa ber a ni a ti. Kumin-ah ringawt pawh tuilian vang niloin sapeltute chetna avangin samak eng emaw zat chuan nunna an chan tawh a, hei hian sorkar lu pawh a tihai hle a ni. Samak ki te hi to tak taka hralh
ṭhin niin, Nagaland border kaltlangin ram pawnah thawn chhuah ṭhin a ni. Pakhat hi nuai cheng nuai 80 vela hralh ṭhin a nih avangin, sapeltute bakah park-a hnathawk te ngei pawh an inhnamhnawih fo a ni. State Forest Minister chuan Kaziranga National Park a tlawh ṭumin, park director chu he thilah hian a inhnamhnawih tih sawiin, suspend a nih thu a lo sawi tawh bawk.

Chief Minister Sarbananda Sonowal chuan, "State sorkar chuan Kaziranga chauh nilo hmun dang danga samak te himna tur hian hma a la reng a, a la zel dawn bawk, Forest minister-in nasa taka hma a lak mek avangin dinhmun
ṭha zawkah kan chuangkai thuai dawn a ni" a ti. Kaziranga National Park-ah hian ramsa chi hrang 35 zet an awm a, a larna leh a hmingthanpui em em ni bawk samak ki pakhat nei chu he park-ah hian 2400 vel an awm bakah, sazuk 20,000, sakei 100, sai 1,000, lawi 1500 leh ramsa chi hrang hrang 1000 vel zet an awm bawk a ni.

Assam tuilian hi a nasa hle a, district 23-a mihring nuai 20 vel zet chuan tuilian hi an tuar mek a ni.
Thawhṭanni khan tuilian avanga thi pahnih an awm belh leh a, heng mite nen hian tuilian vanga nunna chan hi mi 31 an tling tawh a ni. Tuilian avang hian Assam Assembly Budget Session neih mek pawh titawp lai lawk a ngai hial a, Minister leh MLA te chu an mahni bial chhunga mipuite harsatna tawh mek sutkian a nih theih nana hma la tura ngen an ni. CM Sonowal chuan tuilenna hmun hrang hrangte hi fangin, mipuite chu a tawrhpui tak zet tih sawiin, chhawmdawlna awm theite chu ngaihtuah sak zel an nih tur thu a lo sawi tawh a ni.