Manipur : Kristian-te'n krismas engtin tak hmang ang maw?
Manipur chuan tualchhung buaina nasa tak a tawng mek a, Kristiante ni pawimawh Krismas a hnaih tawh avangin mi tam tak rilru a buai hlein a rinawm.
Manipur tualchhung buaina hian nghawng a nei lian hle a, Kristian te Biak-In thlenga suasam a ni. Biak-In suasam a ni hi mi tam tak chuan an dem thu an sawi a, Krismas a hnaih tawh avangin Kristian-te hunpui tibuai zawnga chetna thleng chu an dem thu an sawi. Biak-In beih a nih avang hian mi eng emaw zatin hliam an tuar a, bungrua eng emaw zat tihchhiat a ni bawk. Manipur-ah hian Kristian an tam ber a, tualchhung buaina chinfel ala nih si loh avangin, hei hian Kristian-te hunpui a chawkbuai ang tih an hlau hle. Hmun
ṭhenkhatah curfew puan a nih avangin boruak a ralmuang lo hle tih a hriat theih a, lirthei hal leh, venhim hna thawktute lambun an nih avangin mipui an chiai hle a ni.
Hetiang boruak vel avang hian Goodwill Mission for Peaceful Co-existence leh an thurualpui pawl 17 zet te chuan Nilaini khan Ema Keithel, Imphal-ah meeting an nei. Goodwill Mission chuan, state pumah remna leh muanna a awm theih nana campaign kalpui an tum thu sawiin, pawl hrang hrangte chu an hmalakna thlawp tura an duh thu an sawi. Goodwill Mission hruaitu Ningthoucha Lancha chuan, sorkarin remna zawnga hma a lakna thlawp turin pawl hrang hrangte an ngen tih sawiin, mipuite duh ber chu remna a ni, a ti.
Manipur BJP-te'n
NSCN-IM camp tih chhiat phut
Manipur Bharatiya Janata Party (BJP)-te chuan Naga hel, National Socialist Council of Nagaland - Isak-Muivah (NSCN-IM) te chu tualchhungbuaina chawk chhuaktuah puhin, state chhunga camp an neih hrang hrangte tihchhiatsak vek turin sorkar laipui an phut tih an sawi.
State BJP thuchhuah chuan, "NSCN(IM) te chu tualchhung buaina chawk chhuaktu ber an ni a, state chhunga NSCN(IM) camp hrang hrangte chu tih chhiatsak vek turin sorkar laipuiin kan phut a ni" an ti. BJP thupuangtu O Joy Singh chuan, tualchhung buaina thleng mek chungchangah hian Union Home Minister Rajanth Singh hmu tura palai an tirh tur thu sawiin, State BJP chief Ksh Bhavananda Singh chu Delhi-ah a awm tawh a ni, a ti. Hetih lai hian BJP MLA Khumukcham Joykisan Singh chuan an party chhuahsanin, Congress party a zawm a, Manipur tualchhung buaina chingfel tura BJP kaihhruai sorkar laipui hmalakna a duh khawp loh vanga party chhuahsan a nih thu tarlan a ni.
Naga pawl hrang hrangte kam chhuak
Naga National Political Groups (NNPGs) te chuan Naga leh Meitei-te inkar-ah remna leh muanna a awm theihna turin, hruaitute chu dawhkan khat kila inbiakna nei tura an duh thu an sawi. Hnam leh hnam inkara inhriatthiam lohna thleng ṭhin chu pawi an tih thu sawiin, remna zawnga inbiakna neih chu buaina chingfel tura pawimawh hmasaa ber a ni, an ti. Manipur sorkar chu buaina chawkchhuaktute man tur leh, dan leh thupek khauh zawka keng kawh tura an phut thu an sawi bawk.
Naga Students Federation (NSF)-te chuan Nilaini khan Manipur Chief Secretary O Nabakishor biain, Manipur-a Naga mipuite himna ngaihtuahsak turin an ngen. NSF president Subenthung Kithan chuan, "Naga mipuite himna kan ngaipawimawh ber a, state chief secretary chu hma la turin kan ngen a ni. Buaina chinfel a, inrem taka awm chu thil ṭha ber a ni" a ti. NSF-te hian Manipur sorkarin Naga mipuite himna a ngaihtuahsak thei lo a nih chuan Naga-te chenna bial hrang hrangah nawrh huaihawt an tum thu an sawi. Manipur pana tlan lirthei, mihring leh bungraw phurte chu dan vek an tum thu an sawi a ni. NSF president Kithan chuan December 18-a Imphal-Ukhrul inkara lirthei 20 chuang hal a ni chu pawi an tih tak zet thu an sawi bawk.
BJP MLA-in party chhuahsan
BJP MLA Khumukcham Joykishan chuan Manipur-a tualchhung buaina chinfel kawngah sorkar laipui chu hma la chak tawk loah puhin, party a chhuahsan a, Nilaini khan rorel lai Congress party a zawm tih a sawi. Joykishan hian banna hi party president Ksh Bhabananda Singh hnenah a thehlut a, MLA a nihna aṭanga a ban thu a tarlang. Sorkar laipui chuan Manipur tualchhung buaina chingfel tur hian paramillitary force 4000 chuang a tirlut tawh a, nawrh huaihawttu United Naga Council (UNC) aiawhte pawh inbiakna a neihpui tawh a ni.
Hetih lai hian Editors’ Guild Manipur (EGM) chuan remna leh muana a awm theih nana pawl hrang hrangte hma lakpui a tum. Pawl hrang hrangte chu remna kawng zawnga hmalakpuiah sawmin, inbiakna neihpui an duh thu an sawi a ni.
Manipur sorkar chuan Jiribam leh Sadar Hills-te chu district-ah hlangkai turin hma a la a, hei hi United Council (UNC) te chuan duh loin National Highway 2 leh 37-te chu November 1 aṭang khan an dang chat a ni. NH dan chah a nih avang hian nunphung a buai phah hle a, bungraw phur truck-te kawng lakah an ṭangkhang avangin nitin mamawh man a sang chak hle. Petrol litre khat man chu cheng 300-ah te a kaichho a, gas bur khat pawh cheng 1,500 te a ni. kawngpui dan chah a nih avangin ni eng emaw zat chhung chu school khar lailawk a ni bawk.
Hetih lai hian Sorkar laipui chuan Manipur tualchhung buaina chingfel tur leh, National Higway dan chah tihtawp a nih theihna turin venhim hna thawktu paramilitary force 4,000 a tirh luh belh tawh. Home Ministry official chuan, Manipur-ah hian kar kalta chhung khan paramilitary force 1,500 tirh belh an nih thu sawiin, a awmsate nen 2,500 an tling tawh tih Thawhlehni khan a sawi. Mahse tualchhung buainain ziaawm lam a la pan theih loh avang leh boruak a sosan zel avangin, paramilitary force 4,000 tirh luh belh an ni leh ta tih a tarlang. Pawl hrang hrangten nawrh an huaihawt a, lirthei hal leh Biak-In suasam thlengin a hluar chho a ni.
Imphal East district-ah chuan lirthei 20 chuang hal a nih vangin curfew puan a ni a, Imphal District-ah hian tun dinhmunah dan leh thupek khauh taka kalpui ala ni a, boruak a muanawm chhoh avangin Thawhlehni zing aṭang khan curfew chu darkar kaw chhung tihtawp lailawk a ni.
Nagaland Chief Minister TR Zeliang chuan Manipur tualchhung buaina chingfel turin sorkar laipui chu inrawlh turin a lo ngen tawh a, Manipur sorkar chu Imphal valley-a Naga mipuite himna ngaihtuahsak turin a ngen bawk. Zeliang chuan Union Home Minister Rajnath Singh leh Manipur Chief Minister Ibobi Singh-te chu Thawhṭanni khan lehkha thawnin, buaina chingfel tura chak zawka hma la tura ngenna a ziak a ni. Nagaland Lok Sabha MP Neiphiu Rio pawhin Manipur buaina chu chinfel thuai a duh thu sawiin, pawisawilo civil mite chunga tawrhna thleng chu pawi a tih thu a sawi.
High Court chuan state sorkar chu lirthei tlan dan ruahman tur leh, NH dan chah titawp turta hma la turin a hriattir tawh a, mahse tun thleng dan leh thupek mumal taka kenkawh theih a la ni lo. State cabinet meeting chuan state chhunga internet service titawp vek turin thutlukna a siam a, hei hi social media lama boruak tisosang thei thil thehdarh ven nana tih a ni. Manipur-ah hian Zohnathlak tamna Churachanpur District-ah chuan boruak duhawm loh thleng hriat a awm lo a, thil man erawh a sang hle nia thu dawn a ni.