Arunachal Pradesh : Kum 2016 chhungin - CM pathum, President’s rule, power scam
Arunachal Pradesh-ah sorkar kum kal mek chhungin chief minister pathum an awm hman a, president's rule puan a nih bakah, kum tawp lamah erukna avanga boruak duhawm loh tak a thlen avangin, kum 2016 hi AP sorkar atan chuan kum duh loh tak tia sawi theih a ni ang. Governor J. P. Rajkhowa chu September 22 khan a nihna aṭanga ban a ni bawk.
Aruanchal hian tualchhung politics buaina avangin harsatna tam tak a hmachhawn a, sorkar inrelbawlna pawh a mumal lo hle. Nabam Tuki-a kaihhruai Congress sorkar-ah MLA eng emaw zat chu helin, hei hi politics buaina inṭanna bul ber a tih theih ang. Congress MLA tam zawk an hel avangin, Nabam Tuki-a kaihhruai sorkar chu paihthlak a ni ta hial a ni. Congresss MLA hel hruaitu Khalikho Pul leh MLA dang eng emaw zat chuan party an chhuahsan a, rorel thei loin sorkar a awm zui a ni. Rorel thei loa sorkar a awm hnu hian Governor Rajkhowa chuan President hnenah President Rule puang turin a ngen a ni.
President rule puan a ni
President Pranab Mukherjee chuan January 26 khan Aruna-chal Pradesh-ah hian president rule puan a nih thu a puang. President rule puan a nih hnu hian, MLA helte chuan regional party, Peoples Party of Aruanchal (PPA) an zawm a, sorkar thar din turin hma an la nghal.
February 19-a President rule hlih a nih hnuah Khalikho Pul leh a ṭhruihhruaite chuan sorkar thar an din a, Pul chu February 20 khan chief minister atan lakluh zui a ni. Thla tam pawh ro an rel hmain Supreme Court chuan July 13 khan AP-ah hian Congress sorkar din leh turin thupek a chhuah a, Congress sorkar paihthlak a nih danah thil dik tawk lo a awm niin a tarlang. Tichuan, Pul chu chief minister a nihna aṭanga paihthlak ve leh a ni a, Congress chuan sorkar thar din turin hma a la nghal. Congress hian fiahna paltlang tur chuan MLA helte a hruailuh leh a ngai a, nimahsela Nabam Tuki-a laka hel MLA te chuan Tuki-a chief minister a nih an remti tawh lo. Tuki-a'n lal ṭhuthleng midang ken a tiam hnuah, MLA hel te chuan Congress zawm leh an remti ta a, Pema Khandu chu chief minister atan an pawm ta a ni. Khandu hi rinawmna thu tiamtira lakluh a ni a, Khalikho Pul a thlak a ni. Chief minister-a lakluh a nih hian kum 37 mi lek a ni a, India rama chief minister naupang ber a ni.
Pul-a thia hmuh a ni
Hetih lai hian cheif minister atana paihthlak Khalikho Pul chu, Chief Minister official bungalow-ah August 19 khan inawk hluma hmuh zui a ni a, mahni intihlum ngei nia ngaih a ni. Pul-a thih thu hian ram chhung a deng chhuak hneh hle a, mi mak tih pawh a hlawh hle. Pul hian a intihhlum hma hian rilru lamah harsatna nasa tak a nei niin, a ṭhian hnai leh laina hnaite chuan an sawi. Pul hian nupui pathum a nei a, heng zinga a hnuhnung ber Dasanglu Pul chuan a pasal hnung zuiin politics a luhchilh a, November 19 khan Hayuliang constituency by-election-ah BJP ticket-a thlan tlin zui a ni.
Power Scam : Kum tawp lamah eiruk kaihhnawih thil a lo lang ve leh a, Arunachal Pradesh aṭanga Union Minister of State for Home Affairs nihna chelh thei, Kiren Rijiju chuan beih a tawk ve leh. MoS Rijiju hi Congress party chuan minister a nihna aṭanga bang turin an phut a, eiruk thubuai chu CBI chhuitir an phut bawk. Rijiju hi a laina hnai tak contractor uchuak taka duhsakah puh a ni a, hei hi parliament thlasik
ṭhutkhawmah pawh sawi chhuah a ni hial. Mahse an puhna hi thu belhchian dawl lo nia sawi a ni a, Rijiju ngei pawhin he thil hi mimal intih hmingchhiat tumna a nih thu sawiin, congress MP leh hruaitu ṭhenkhat pawhin ngaihdam an dil thu a sawi nghe nghe. Aruanchal-a hydro-power project atan hian cheng vaibelchhe 450 ruahman a nih avangin ngaihven a hlawh hle a ni.
US Ambassador-in Aruanchal tlawh
US Ambassador Richard Verma chuan AP- a Tawang a tlawh a, hei hi China-India border-a awm a ni. Hei hi China chuan na takin a sawisel a, ram, pahnih te inlaichinna tichhe thei a nih thu a sawi. Hei bakah hian China chuan Karmapa Ogyen Trinley Dorje-a'n Tawang leh West Kameng district a tlawh te, Tibetan sakhaw puithiam Dalai Lama-a'n Arunachal a tlawh India-in a phalsak te chu na takin a sawisel bawk.