Nagaland CM-in 2022-23 state budget a pharh

Nagaland chief minister, finance changtu ni bawk Neiphiu Rio chuan Thawhlehni khan Assembly-ah kum 2022-23 atana state budgt a pharh a, chhiah lak tharna tur siam a awm lo.

Kum 2022-23 atan sorkar sum hmuh tura ruahman hi Rs vbc 24,389.80 niin, sum hman tur hi Rs vbc 24,239.50 a ni. Sum hmanral tur hi sum hmuh tur aṭangin Rs vbc 150.30 in tlem zawk mah se, Rio chuan negative opening Rs vbc 2,363.04 a awm avangin sum indaih lohna tur hi Rs vbc 2,212.74 a tling dawn tih a sawi.

Sum hmuhna tura ruahman zingah state-in chhiah a lak aṭangin Rs vbc 1,708.11, central tax-a state chanpual Rs vbc 4,646.80, central assistance (grants and land) Rs vbc 9,720,20 te a tel.

Chief Minister chuan kum kal mekah India ram economy-in hma a sawn avangin central tax-a state chanpual pawh Union Budget Revised Estimates-ah Rs vbc 547.10 ah tihpun a ni tih a sawi a, state-in ama puala chhiah a lak aṭanga a sum hmuh pawh Rs vbc 42.45 in a pung thei dawn bawk a ni, a ti.

Sorkar sum hmanna turah hian hnathawkte hlawh-ah budget-a 28.27% vel sen a ni ang. Rio chuan state sorkar hnuaia hnathawkte hi an tam mah mah tih a sawi a, mahse hnathawkte tihtlem leh, department chhunfin tumna erawh an nei lo tih a sawi.

Budget-ah hian agriculture and allied sector, tourism leh power sector lama hmalakna thar turte tarlan a ni. Argri & allied sector tan hian Rs vbc 33.23 ruahman a ni a, crop loan-a stamp duty lak pawh titawpin, mimal leh Self Help Group kaltlangin pek a ni ang. Farmers Training and Exposure tan Rs vbc 1.50 dah a ni a, agri and horti link road cheiṭhatna atan Rs vbc 6 dah a ni bawk.

Tourism sector chu Nagaland economy tihmasawn thei tur, hna thawh tur tam tam siam theihna leh khawvel huapa Nagaland chawilar theihna tur a ni tih CM chuan a sawi. Tourism lam chawilarna tur hian Hornbill festival leh tribal festival dangte buatsaihna atan te, Hotel Fira sak ṭhatna leh hmalakna dang atan Rs vbc 9 dah a ni. Art and Culture department hnenah cultural activity lam chawilarna leh, Naga customary law compile-na turin Rs vbc 3.95 pek a ni.

Power sector tan state chhunga power siamchhuah theih dan tur zawnga hma a lakna turin Rs vbc 18.03 dah a ni. Hetih lai hian kuminah hian Nagaland-in power a leina a leiba hi a ṭum khatna atan Rs vbc 200 a tling chho dawn a ni.

Department of Health and Family tan Kohima District Hospital-a khum 50 awm theihna tur zauh belhna leh office sakna atan te, Imphur Hospital Mokokchung cheiṭhatna atante Rs vbc 7.77 pek a ni bawk.

PWD (Roads & Bridges) department tan Rs vbc 45 ruahmanin, heng zinga Rs vbc 25 chu Special Road Development Progamme atan dah a ni a, Rs vbc 10 chu kawngpui chei ṭhatna atan tih a ni. Infrastructural work lam puihna turin Rs vbc 4 chu Nagaland PWD hnuaia Mechanical Engineering wing tan dah a ni bawk a ni.

Thlai leh thei ṭiak phunna turin Forest department hnenah Rs vbc 2 pek a ni dawn a, Land Resources deparment chu rubber sheet roller leina tur te, coffee leh arecanut plantation enkawlna turtein Rs vbc 4 pek a ni ang.

Department of Development of Under Developed Areas (DUDA) tan Rs vbc 23 ruahman a ni a, DUDA hnuaiah hian underdevelop area-ah project pawimawhte siam a ni dawn a, hemi atan hian Rs vbc 121 ruahman a ni.