Assam-ah samak an pung chak IRV2020 kalpui mek
World Wide Fund for Nature-India (WWF-India) chuan Assam-a samak awm zat chu nasa takin a pung tih a tarlang.
WWF-India-in a tarlan dan chuan, Assam-ah hian kum 1905 khan samka ki pakhat nei an tih mai hi 75 chauh an awm a, kum 2012-ah chuan 2,700 zetah a pung chho a ni. Indian rhinos (Rhinoceros unicornis) an tih te hi khawvel hmun dangah a tam lo hle a, hei vang hian an mang mai lohna turin a humhawlhna kawngah nasa taka hma lak a ni. Samak puitling hi kg 1,000 vel te an ni thei a, an ki chu man to tak tak a hrlah ṭhin a ni. International Union for Conservation of Nature (IUCN) chuan kum 2008 khan samak te chu mang mai thei dinhmunah an ding tih a puang a, a humhalhna kawngah nasa zawka hma lak zui a ni. IUCN-a Asian Rhino Specialist Group-te chuan kum 2007-a zirchianna an neihah, India leh Nepal-ah samak ki pakhat nei hi 2,575 an awm niin a tarlang. Heng zinga 2,200 zet chu India rama awm an ni a, hei hi samak awm zat aṭanga 85% a tling phak a ni.
Samak te hi Pakistan, Myanmar, Bangladesh leh Bhutan-ah te pawh an awm nia hriat a ni a, mahse zawi zawiin an mang zel a ni. International Rhino Foundation-in a tarlan dan chuan, kum 1900 cho vel khan samak 100 aṭanga 200 bawr vel chauh awm anga ngaih a ni a, tun din hmunah chuan 3,500 velah a pungchho tawh. Assam chu India rama samak tamna ber a ni a, Uttar Pradesh leh West Bengal-ah pawh eng emaw zat an awm ve a ni. India ramah pawh Assam chu an tamna ber a ni a, Kaziranga national park leh Pobitara wildlife sanctuary-te chu an tamzualna an ni a, India rama samak awmzat 91% zet a tling phak niin WWF-India chuan a tarlang.
Kaziranga National Park chu samak tamna ber niin, 2,401 zet an awm a ni. KNP-a awmzat hi Assam-ah bik 91% a tling phak a, ram chhunga samak awmzat 80% a tling phak bawk. The Washington Times-in a tarlan dan chuan samak ki te chu China leh Vietnam-ah te thawnchhuah ṭhin a ni a, man to tak taka hralh ṭhin a ni. Kum 2013 chhung khan dan kalhin sapeltute chuan samak 41 zet an kaphlum a ni. Kaziranga National Park zau zawng hi sq km 884 zet a ni a, samak 2,401 zet an cheng a ni.
Samak mang tur veng tur leh, a humhalh kawnga hma la turin International Rhino Foundation, Assam’s Forest Department, Bodoland Territorial Council, WWF-India leh US Fish and Wildlife Service-te ṭangkawp chuan Indian Rhino Vision 2020 programme (IRV2020) an kalpui mek a ni. IRV2020 hnuaiah hian kum 2020-ah chuan samak awm zat hi 3,000 a tlin hman beisei a ni a, hma lak mek a ni bawk. Tunah hian Kaziranga, Pobitora, Orang national park, Manas national park, Laokhowa wildlife sanctuary, Burachapori wildlife sanctuary leh Dibru Saikhowa wildlife sanctuary-ah te humhalh mek an ni.
Hetih lai hian nikkuma Assam-in tuilian nasa tak a tawrh avang khan samak eng emaw zat an thi. Kaziranga National Park area 80% zet chu tuilian hian a chim a, ramsa eng emaw zat an thi a ni. Dan kalha sapeltute chetna a thleng ve reng bawk a, hemi veng tur hian state sorkar leh sorklar laipui pawhin nasa takin hma an la a ni. Tun hnai khan Assam sorkar chuan, India film star lar Priyanka Chopra chu samak humhalhna kawnga campaig pui turin inremna a ziahpui a, brand ambassador atan ruat a ni. Kum 2016 khan Bristish lal tupa Prince William leh Kate Middleton-te pawhin Assam-a samak tamna ber Kaziranga National Park chu zan riakin an tlawh a ni.