Chakma leh Hajong-te Khua leh tui nihna pek duh lohna lantir
Sorkar laipuiin Arunachal Pradesh-a refugee - Chakma leh Hajong-te hnena khua leh tui nihna pek a remtih hnuah, kar kalta Inrinni khan zirlai pawl hrang hrang-te leh political party ṭhenkhat te chuan lungawi lohna an lantir.
All Arunachal Pradesh Students Union(AAPSU) hmalaknain nawrh huaihawt hi kalpui a ni a, thlawp a hlawh ṭha hle. Pawl hrang hrang pungkhawmte chuan sorkar laipui thutlukna an pawm theih loh thu sawiin, Chakma leh Hajong-te ram leilung fa-ah an pawm theih loh thu an sawi. Sorkar laipui thutlukna chu sut leh an phut bakah, state sorkar chu hemi chungcghangah hian chak zawka hma la tura an phut thu an sawi. AAPSU bultumin all party meeting buatsaih a ni dawn a, he hunah hian MLA 60 bakah, MP pathum-te pawh tel tura beisei an ni.
AAPSU-te chuan Union Home Ministry chu an state chhunga Chakma, Hajong leh Tibetan refugee awmza zirchiangtu tur high committee din turin an phut a, Yobin hnam te Scheduled Tribe (ST) status pek chu ennawn leh turin an phut bawk. Yobin-te hnena ST nihna pek chungchang hi all party meeting-ah pawh sawiho a nih tur thu an sawi. State sorkar chu block hrang hranga refugee awm zat zirchianna kalpui a nih theih nan chak zawka hma la turin ngen a ni.
AAPSU president Hawa Bagang chuan sorkar laipui thutlukna chu an hrethiam lo takzet tih a sawi a, tun hnaia sorkar laipui nena New Delhi-a inbiakna an neih chuan rahṭha a chhuah lo a ni, a ti. Thutlukna lo siam tawh chu sut leh a nih theih nan theihtawp chhuahin hma an la dawn tih a sawi. AAPSU hian kum 1990 chho aṭang khan ana state chhunga refugee-te chungchang hi an lo buaipui
ṭan tawh a, tuna sorkar laipuiin Chakma leh Hajong-te hnena ram khua leh tui nihna pe a, Arunachal-a dan anga khawsak a remtih sak hi an hrethiam lo hle a ni. Hei hian state khua leh tuite hamṭhatna ṭhenkhat a tihbo theih bakah, rufugee an pun zel an hlauhthawn thu a sawi. Legal advisor Marto Kato pawhin sorkar laipui thutlukna siam chu pawmzam mai theih a nih loh thu sawiin, hemi chungchanga state sorkar-in Supreme Court-a petition a thehluh chu tihkhawtlai a nih thu a sawi.
Arunachal Press Club President Chopa Cheda chuan AAPSU-te chu all party meeting buatsaih thuai tura a duh thu sawiin, an harsatna tawh mek chu a rang lama chinfel ngai a nih thu a sawi. Peoples Party of Arunachal (PPA) central working committee chairman Kameng Ringu pawhin state sorkar chu hemi chungchangah hian sorkar laipui dawr thuai tura a duh thu a sawiin, refugee department din a nih theih nana hma la turin a phut bawk. Sports and Youth Affairs department chairman Bamang Tago chuan refugee-te chungchang chu ngaituah tham a tlin thu sawiin, sorkar laipui, state sorkar leh Chakma bakah Hajong aiawhte chu inbia se a duh thu a sawi.
Chakma leh Hajong-te lo chhuahna hi East Pakistan, Chittagong Hill Tract a ni a, kum 1960 chhoa Kaptai dam project-in an chenna a chim avanga himna zawnga vak darh an ni. Chakma-te hi Buddhist an ni a, hetih lai hian Hajong-te chu Hindu sakhaw zuitu an ni. Lushai Hills district, tuna Mizoram ni ta aṭangin Arunachal hi an pan a ni. Sorkar official tarlan danin kum 1964-69 chho khan refugee hi 5,000 vel an ni a, tunah chuan 1,00,000 an tling tawh a ni. Kum 2015 khan sorkar laipui chuan heng refugee-te hi khua leh tuiah chhiar an nih theih nan, Supreme Court chu thla thum chhunga thupek tichhuak turin a lo ngen tawh a ni. Hetih lai hian Arunachal Pradesh sorkar chuan Supreme Court-ah hian petition a thehluh a, mahse tun thlengin tihkhawtlai sak a la ni.