MHA-in Assam leh AP-ah AFSPA hlih tum

Union Home Ministry (MHA) chuan Assam leh Arunachal Pradesh-ahte Armed Forces Special Powers Act (AFSPA) hlih a tum nia tarlan a ni.

MHA official chuan BJP sorkar-na state pahnih-ah hian security ṭha taka kalpui a nih avang leh tharum thawhna thleng a tlem sawt avangin AFSPA hi hlip tura hma lak a nih thu a tarlang. Heng state-ah te hian AFSPA hman la ni reng mah se pawhtawi a, tihtawp tumna a awm mek niin Offical chuan a tarlang. Assam leh Arunachal Pradesh sorkar-te hian AFSPA hlih a nih theih nan hian sorkar laipuiah rawtna an thlen nia tarlan a ni a, hei hi MHA chuan a ngaihtuah dawn a ni.

Hetih lai hian Assam hi sorkar laipui chuan 'disturbed area'-ah puangin, kumin May thla khan AFSPA hman mek chu pawhsei a ni a, state pumah hman a ni. Assam-ah hian United Liberation Front of Assam (ULFA), National Democratic Front of Bodoland (NDFB) leh hel pawl dang te pawikhawikhawihna a thleng fo a, BJP kaihhruai sorkar a din hnuah pawikhawihna thleng lian tham a lo awm fo tawh bawk.

Arunachal-ah pawh Chief Minister Pema Khandu-a kaih­hruai BJP sorkar a din hnuah pawh helte chetna a thleng fo a, mipuite rikrap zawnga chetna pawh a reh chuang lo. Hei hi sorkar laipui chuan hriain 'disturbed area'-ah a puang a, AFSPA hi pawhsei a lo ni tawh bawk. Tun dinhmunah Assam nena an inrina hnaivaia awm Tirap, Changlang leh Longding-ahte chuan AFSPA hi kenkawh a la ni.

Assam-ah hian AFSPA hi kum 1990 November thla aṭang khan hman ṭan a ni a, January 2016 aṭang khan Arunachal-a district pathum-ah hman ṭan a ni bawk. AFSPA hnuaiah hian sipaite chu thuneihna sang zawk pek an ni a, an mi rinhlelh zawng dap theihna te, a ṭul huna silai hmehpuah theihna te an nei a ni. AFSPA hi hmun ralmuang lo leh pawikhawihna thlen tamna hmunah te hman mek a ni a, hmarchhak hmun hrang hrangah hman niin, hel pawl chet hluarna hmun Jammu And Kashmir-ah pawh hman mek a ni.

Sipai-te hnena thuneihna sang zawk pek hi dodalna a nasa hle a, Manipur-ah phei chuan an duh lo hle. Manipur-ah hian kum 2005 khan mipui lungawi lo pungkhawm leh sipai te inkara buaina chhuaka sipaite silai hmehpuahah mi 10 vel an thi a ni. He thil thlen hnu hian dodalna hi nasa zawka kalpui a ni a, Manipur 'Iron Lady' an tih mai Irom Sharmila Chanu chuan AFSPA hlih a nih theih nan hian nasa takin a bei zui a, kum 16 chhung zet chawn gheiin sorkar a kar a, mahse a hlawhtling lo a ni.

Hetiang a nih mek lai hian sorkar laipui chuan Nagaland-ah thla ruk dang atan Armed Forces (Special Powers) Act (AFSPA) pawhsei a nih thu tunhnai khan a puang. Nagland hi “disturbed area”-ah puan a ni a, hun rei tak chhung AFSPA hi hman a ni tawh. Tuna MHA-in BJP sorkarna state pahniha AFSPA hlih tuma a hmalakna hian he dan hman mekna state dangah nghawng a neih ngei rin a ni bawk.