Nagaland-ah thuneihna inchuh

Nagaland-a Nagaland’s Naga People’s Front (NPF) sorkarah thuneihna inchuhin buaina a awm mek a, Chief Minister Shurhozelie Liezietsu leh CM hlui T.R.Zeliang-te chuan lal ṭhuthleng an inchuh. T.R Zeliang hian kar kalta Inrinni khan New Delhi a pan a, Prime Minister Narendra Modi leh Union Home Minister Rajnath Singh-te an buaina chungchangah a hmu dawn a ni.

Chief Minister ni lai Shurhozelie Liezietsu-a lakah minister pali leh Parlia­mentary Secretary mi 10-te chu an hel a, CM hi a nihna aṭanga bang turin an phut a ni. T.R.Zeliang chuan an state Governor P.B.Acharya hnenah Inrinni khan lehkha a thehlut a, sorkar thar din turin New Delhi a pan tih a hrilh. Zeliang hian Modi leh Rajnath Singh bakah Acharya chu Maha­rashtra aṭanga a let hnuah nimin khan New Delhi-ah meeting a neihpui nia tarlan a ni. Zeliang chuan CM Liezietsu chu democracy palzutah puhin, party leh a kaihhruai sorkar buaina-a bultumtuah a puh.

Liezietsu hian a fapa Khriehu chu a Advisor (Finance) atan a ruat a, legislator-te remtihpuina la loin cabinet minister status a pe bawk a ni. Hei hi an buaina inṭanna chu a ni a, CM a thawhpuite thlawpna a hmu ṭha lo a, a nihna aṭanga paithlak duh eng emaw zat an awm nia sawi a ni. Hei bakah hian Liezietsu hian Governor hnenah Home Minister Yanthungo Patton, Power Minister Kipili Sangtam, National Highway and Political Affairs Minister G. Kaito Aye leh Forest and Environment and Climate Change Minister Imkong L. Imchen-te chu a cabinet aṭanga paih turin thurawn a pe bawk. Anni bakah hian NPF legislator pali leh Independent MLA parukte chu Parliamentary Secretary an nihna a hlihsak nia tarlan a ni.

Chief Minister chetdan chungchangah hian NPF Disciplinary Action Committee chuan Inrinni khan legislator mi 10-te chu meeting neihpuiiin, party member an nihna hlihsak an nih chungchang an sawiho a ni. Party member an nihna hlihsak te chu - Patton, Sangtam, Aye, Imchen, Shetoyi, Nuklutoshi, Deo Nukhu, Naiba Konyak, Benjongliba leh TR Zeliang-te an ni. Zeliang-a ho hian legislator mi 41-te chu Assam, Kaziranga National Park-a Borgos resort-ah an camp a, an hmalak zel dan tur leh sorkar thar din dan tur an ngaihtuah a ni. Legislator-te chuan sorkar thar din turin Governor Acharya sawmna an nghah thu an sawi a, party aṭanga hnawhchhuah an ni chu an buai phah loh thu an sawi bawk.

Zeliang-a'n thlawptu a ngah :

Hetiang boruak a awm mek lai hian CM a nihna ṭanga bang ta T.R. Zeliang chuan Chief Minister ni leh turin thlawptu a ngah tawk tih a sawi a, NPF leh Independent MLA aṭangin thlawptu a ngah tawk tih a sawi. Zeliang chuan NPF legislator 33 leh Independent MLA pasarih thlawpna hmuh thu sawiin, sorkar thar siam turin thlawptu a ngahtawk tih a sawi. T.R Zeliang hi legislator 41-te'n an thlawp a nih chuan member 60 awmna assembly-ah thuneihna a chang leh thei dawn a ni.

Tun dinhmunah Nagaland assembly-ah hian member 59 an awm mek a, seat khat a ruak a ni. Rorellai Democratic Alliance of Nagaland (DAN) sorkarah hian NFP chuan MLA 47 an nei a, Bharatiya Janata Party (BJP) chuan pali neiin, Independent MLA pariat an awm bawk. Hetihrual hian Zeliang hian khingpui tur a nei a, chu chu Neiphiu Rio a ni. Rio hi ṭum thum zet chief minister lo ni tawh a ni a, tunah MP a ni mek. Zelianga kaihhruai sorkarin Urban Local Body (ULB) election-a hmeichhe tana seat 33% a hauhsak duh lohna lantira tribal-te'n bang tura an nawr pawh khan Rio hi chief minister ni thei zinga sawi lan a ni.

Buaina inṭan dan :

Nagaland sorkar chuan kum 2016 khan ULB election-a hmeichhe tan seatb 33% hauhsak turin thutlukna a siam a, hei hi tribal-te chuan an hnam ziarang leh nunphung nena inkalh nia sawiin, sut leh turin sorkar an phut. Tribal-te nawrna hi state sorkar-in a tihhlawhtlin mai loh vangin buaina nasa zawk a chhuak a, TR Zeliang chu mawhphurtu berah puhin bang turin an nawr zui a ni. Election neih ni tura tihah tribal-te chuan bandh an huaihawt a, inthlan buatsaih theih a ni lo. Hei hi duh tawk mai loin sorkar chu a thutlukna sut tur leh, khatih hun laia CM Zeliang-a chu bang tura nawr a ni. Tribal-te nawr nasa tak avang leh, sorkar lirthei leh buiding eng emaw zat tihchhiat a nih hnuah Zeliang chuan banna a thehlut ta a ni.

Zeliang-a thlak tur hian Liezietsu chu kumin kumtir lam, February 22 khan Chief Minister atan lakluh a ni. Liezietsu hi NPF hruaitu a ni a, legislator a nih loh avangin sawiselna a awm nghal. Liezietsu hian a fapa Khriehu chu a Advisor (Finance) atan tunhnai khan a ruat a, cabinet minister status pek a ni. Hei hi a thawhpuite chuan an hriatpui lo niin an sawi a, Chief Minister chetdan hi an dem thu an sawi. A thawhpuite zingah amah thlawp lotu eng emaw zat an awm avangin Liezietsu hian bang tura nawrna a tawk zui ta a ni. Minister leh parliamentary secretary eng emaw zat ban an ni a, party aṭanga hnawhchhuah mi eng emaw zat an awm bawk.

Nagaland politics buaina hian eng chen nge a awh dawn hriat a ni lo a, Governor P.B.Acharya kutah thui tak a innghat a ni. Acharya hi Maharashtra tlawhin a thang mek a, tunkar tir lam hian Nagaland-ah a let dawn a ni. Hetih lai hian July 29 hian Northern Angami-I assembly constituency by-election neih a ni dawn a, an buaina hian nghawng a nei ngei dawn niin a lang bawk.