Chakma-Hajong chungchang Apex Court-ah thlen leh dawn : Rijiju
Union Minister Kiren Rijiju chuan Supreme Court (SC)-in Chakma-Hajong refugee-te citizenship pe tura hriattirna a lo chhuah tawh chu sorkar laipuin ngaihtuah nawn leh turin Apex Court-ah hian a thlen leh dawn tih a sawi.
Union Minister Kiren Rijiju chuan, "Chakma-Hajong refugee-te hi sorkar laipui chuan citizenship a pe lo a, Supreme Court thuchhuah zawk a ni. Arunachal mipuite tan refugee-te hnena khua leh tui nihna pek hi pawm theih a ni lo a, chuvangin sorkar laipui chu Court-ah hian a zualko leh dawn a ni" a ti. Sorkar laipui hmalakna hi Arunachal mipuite tan chuan thil lawmawm tak a ni a, mahse engkim court kutah a awm a ni, a ti. Arunachal mi Rijiju chuan, refugee-te hnena state mipuite chanvo pek ang pek hi thil awm lo tak a ni a, chuvangin ngaihtuah nawn leh turin hma lak a ni dawn a ni, a ti.
Minister Rijiju chuan AP-a dan loa lut refugee-te chhiarpui nei turin state sorkar ngen a nih thu sawiin, National Park-a chengte pawh zawn chhuah an ngai tih a sawi. AP-ah hian Chakma - Hajong refugee hi chhungkaw 64,000 vel an awm mek a, heng zinga 2,748 vel chauh chu dan anga lut an ni, a ti. Dan loa India rama rawn lut te chu khua leh tui pek an rem lo a, hei hi theihtawp chhuahin sorkar laipui hmalaknain titawp turin beih mek a ni, a ti. September 13 khan Rijiju hian Suprem Court thutlukna angin Arunachal-a Chakma-Hajong refugee-te chu citizenship pek an nih tur thu hi a lo sawi tawh a, mahse ram leilung fate chan ang erawh an chan ve vek a rem dawn lo tih a lo sawi tawh a ni. Hei hi Supreme Court thupek anga sorkar laipui hma lakna a nih thu sawiin, Scheduled Tribe status pek an nih tur thu a sawi. Mahse hei hian ram leilung fate chanvo chu a pawlhdal loh tur thu a lo sawi tawh bawk.
Hetih rual hian Arunachal sorkar chu eng vanga Chakma - Hajong refugee-te lo dang lo nge nih tih Minister chuan a zawt let. Sorkar leh pawl hrang hrangte chu eng vanga hma la lawk lo nge an nih a zawt. Rijiju chuan hun kal tawh siam ṭhat theih a ni lo tih sawiin, hetih rual hian ram leilung fate chanvo humhalh tur chuan theihtawp chhuaha ṭanrual a ṭul thu a sawi a, chu chu state mipuite tih ngei tur a ni a, tunah chuan ṭanrual ṭulzia a lang tawh a ni, a ti.
Chief Minister Pema Khandu nen hemi chungchangah hian inbiakna an neih tawh thu sawiin, BJP sorkar chuan dan loa lutte dap chhuah hna a thawk dawn tih a sawi. Congress sorkar hun lai khan refugee-te hi ngaihthah an nih thu sawiin, hei hian nghawng a nei chho mek a ni, a ti. Chief Minister Pema Khandu-a kaihhruai BJP sorkar chuan an harsatna tawh mek hi chinfel tumin hma a la nghal dawn a, hei hi thu lawmawm tak a ni a, electoral roll aṭanga refugee-te paih an nih theih nan state sorkar chuan hma a la a, Election Commission-ah an hming paih turin ngenna a thlen tawh a ni,a ti.
Refugee-te hian Arunachal an pan duh chuan India ram hmun dang pawh pan an duh dawn a, Inner Line Permit (ILP) emaw Restricted Area Permit (RAP) emaw hmangin an che chhuak thei dawn a ni. Mahse Arunachal mi ang chuan an chetchhuah a rem loh tur thu Rijiju chuan a sawi.
Tibetan Refugee Rehabilitation Policy chu thil thar a nih loh thu sawiin, Congress sorkarin a lo duan tawh siamrem mai a nih thu a sawi. He policy hi kum 1959 khan hmanṭan a lo ni tawh a, tun hnaiah siam rem mai zawk a ni, a ti bawk.
Supreme Court chuan kum 2015 khan sorkar laipui chu thla thum chhunga Chakma leh Hajong-te khua leh tuiah puang turin a lo hriattir tawh a ni. Tun hnai khan Home Ministry chuan SC thupek angin heng refugee-te hi citizenship pe turin thutlukna siam a nih thu a puang a ni. He thu puan a nih ve leh hian dodalna leh sawiselna nasa tak a awm nghal a, All Arunachal Pradesh Students’ Union (AAPSU)-te chuan thutlukna hi sut leh turin an nawr. AAPSU-te hian nimin khan an state pumah lungawi lohna an lantir a, hei hi state sorkar pawhin a thlawp a, pawl hrang hrangten an thlawp ve bawk.