NHRC-in Manipur sorkar hnenah report theh lut turin hriattir

Manipur-a Kuki hmeichhe pahnih chunga Meitei mipa rualte chet dan rapthlak tak video darh chuan hmun tam takah buaina chawk chhuakin, sorkar laipui leh state sorkar pawh he thil thleng avang hian an buai hle.

National Human Rights Commission (NHRC) chuan Manipur sorkar hnenah hriattirna pein, chief secretary leh DGP-te chu kar li liam hmaa thil thlen dan kimchang report theh lut turin a hriattir.

NHRC chuan report theh luhah hian, pawikhawihna thlen chungchanga FIR theh luh tawh an bawhzui dante, hmeichhe pahnihte leh midang hliam tuarte hriselna dinhmunte leh zangnadawmna pek an nih leh nih loh chungchangte tarlang turin a ti bawk.

"Commission chuan sorkarin a khua leh tuite, a bik takin hmeichhia leh khawtlanga dinhmun chhe zawkte humhim tura hma a lakna hriat kan duh," tiin NHRC chuan a sawi.

Kuki hmeichhiate chunga thil thleng rapthlak tak chungchangah hian central leh state-a BJP sorkar chu hmeichhiate venhimna kawnga hlawhchhamah puhin, ram chhung mipuite leh ram pawn lam aṭanga demna leh sawiselna a nasa hle.

Manipur-a Kuki leh Meitei hnam inkara buaina chhuah tuk May 4 khan Kangpokpi district-a khaw pakhatah Kuki hmeichhe pahnihte hi saruakin mipa rualin kawng an zawhpui a ni. He thil hi Meitei hmeichhe pakhat pawngsual nia thuthang dik lo a darh hnua Meitei-te tih a ni. Pawikhawihtute hi Meitei vigilant pawl zinga mi nia rin an ni. Meitei mipui thinrim pung khawm chuan Kuki khua an bei a, hmeichhe pathum leh mipa pahnih chu ramhnuaiah an tlanchhia a, mahse, a hnuah police-te'n an chhanchhuak a ni.

Police-te hian an mi chhanchhuahte hi Nongpok Sekmai police station-a an hruai laiin, police kut atangin Meitei ho chuan an la a, an zinga mipa pakhat chu that nghalin, hmeichhe pathumte chu an thawmhnaw an hlihsak a ni. Kuki hmeichhe pathum zinga pahnihte chu saruakin kawng an zawhpui a, hmeichhe pakhat chu field-ah an pawngsual rawn bawk. Hmeichhe pahnihte zinga pakhat zawk unaupa, Kuki tlangval kum 19 mi chu a farnute chhan a tumna lamah Meitei ho chuan an that a ni.

NWC hnenah June 12-ah complaint theh lut tawh; Manipur thuneitute aṭangin chhanna kan dawng lo - NCW Chairperson


Manipur-a Kuki hmeichhe pahnihte chunga rawng taka chetna thleng chungchangah, National Commission for Women (NCW) hnenah video a darh hma ni 38 liam taah complaint theh luh a lo ni daih tawh.

He thil thlen hun hi Meitei leh Kuki inkara buaina a chhuah ṭan tuk, May 4-a thleng a ni a, mahse, video hi July 19-ah social media lamah a darh chauh a ni.

Video a darh hnuah NCW chuan Kuki hmeichhiate chunga thil thleng hi a dem thu na takin a sawi chhuak a, hetih lai hian thil awmdan dik tak an haichhuahah June 12 khan NCW hnenah hian he thil thleng chungchangah hian complaint theh luh a lo ni daih tawh a ni.

North American Manipur Tribal Association (NAMTA) chuan hmeichhe pahnihte chunga rawng taka chetna thleng vang hian June 12 khan NCW hnenah complaint an theh lut a, mahse, NCW lam hian an complaint theh luh hi ngaihven zui duh loin, chhanna pawh an dawng lo tih an sawi. Heng hmeichhe pahnihte bakah, tualchhung buaina chhuak avanga Meitei mipuite'n Kuki hmeichhiate kut an thlak, pawngsual leh mawi lo taka an chet dan chungchang pawh eng emaw zat a theh lut tel tih an sawi bawk.

Hetih lai hian NCW chairperson Rekha Sharma chuan Manipur-a hmeichhiate buaina tawh chungchangah complaint chu dawng mah se, video-a thil thleng chungchang an dawn erawh a hre lo tih a sawi thung. Sharma chuan hmeichhiate tawrhna thleng chungchang report an dawn avang chuan Manipur thuneitute pawh vawi thum lehkha a thawn a, mahse, thuneitu lam aṭangin chhanna engmah a dawng lo tih a sawi. Heng lehkhate hi May 18, May 29 leh June 19-ah a thawn tih a tarlang.

INDIA ṭangrual party aiwhte'n Manipur tlawh tum


Eptu party intel khawm, INDIA-a tel party sorkarna state-a chief minister-te chu pawikhawihna rapthlak thlenna, Manipur tlawh dan tur ngaihtuahin an inbe mek tih West Bengal chief minister Mamata Banerjee chuan a sawi.

Mamata Banerjee chuan, May 4-a Manipur-a hmeichhe pahnih chunga thil thleng rapthlak tak video an hmuhin, India rama 'nu leh fanute' chu rilru nain an ṭap vek a ni, a ti. "He video clip rapthlak tak ka hmu kha ka zah ngawih ngawih. Sorkarin social media aṭangin lak thlaktir tawh mah se, mi tam takin an hmu tawh a ni. Hetianga rorelna mumal lo leh awmze nei lo hi a tawp a hun. He thil hi sorkar laipui policy vang a ni a, ram a ti na a ni,"a ti.

BJP chu tharum thawhna tidarhtu a ni tiin, sorkar laipui chu hnam hrang hrangte inlungrualna tura thawk tur a nih thu a sawi.

Prime minister Narenra Modi pawh na taka bei zui lehin, "PM chuan ram danga a zin chhuahnaah, India ramah democracy vawn nun a ni a, khawvela democracy lian ber a ni tiin a sawi ṭhin. Mahse a takah chuan, BJP hian one-party rorelna kalpui a tum mek a, hei hi a rapthlak hle a ni," tiin a sawi.

'Ram chhan nan indonaah ka bei a, ka nupui erawh ka venghim thei lo'

Manipur-a Kuki hmeichhe pahnih, Meitei mipa rualte'n saruaka kawng an zawhtir zinga pakhat zawk pasal, Indian Army-a retired Subedar chuan police-te'n pawikhawihtute lam an ṭan tlat avangin, a nupui leh midangte a venghim thei lo tih a sawi.

Assam Regiment sipai bang chuan, "Kargil war-ah ram chhan nan ka bei a, Sri Lanka-ah pawh IPKP-ah ka tel bawk. Kan ram venghim turin ka theihtawpin ka bei a, mahse, tunah chuan ka nupui leh kan khaw mite ka venghim thei lo' tiin, pawikhawihna a thlen lai hian police-te chuan hmeichhiate chhan tur hian eng thil mah an tih loh thu a sawi a ni.

Police-te'n mi 4 an man tawh

Manipur police-te chuan Kuki hmeichhe 2 chunga rapthlak taka chetna thleng kaihhnawhah mi pali an man tawh.

Video a darh tuk, Ningani zing khan kum 32 mi, Huirem Heradas Singh chu Thoubal district-ah man a ni a, video darhah pawh hmeichhe pakhat zawk a khawih lai chiang takin a lang. Ningani tlai khan Thoubal district-ah vek hian mi dang pathum man belh leh an ni bawk. He pawikhawihna thlenga inhnamhnawih zawng zawngte chu man vek an nih theihna atan theihtawp an chhuah tih Manipur police-te chuan an sawi.

Police-te chuan hmeichhiate chunga pawikhawihna thlen laia police an awm ve reng nia sawi chu a dik lo tih an sawi a, Thoubal SP Sachinananda chuan hemi ni hian Nongpok Semai police station-a ralthuam ruk tuma mipuite'n an beih avangin, police-te chu police station vengin an buai a ni, a ti.