I hriat ngai loh Cha Bum-kun chu...
UEFA Cup 1979-80 season a ni a, hetihlaia Alex Ferguson enkawl Aberdeen chuan German club Eintracht Frankfurt an hmachhawn a, a tlawm zawkah an ṭan avangin UEFA Cup an mangṭha.
Manchester United coach ropui ni zui ta Ferguson-a'n team pahnih danglamnaah pa pakhat chiah a hmu. Alex chuan, "Buaina chinfel theih loh pakhat kan nei a, chu chu Tscha Bum a ni. Kan dang thei ngang lo a, dan theih pawh a ni lo," a ti!
Tu nge a sawi hi in hria em? A hming chu Cha Bum-kun a ni a, 'Tscha Bum' tih hi German media lamin a hming lem an pek a ni - a ball pet nat vangin 'Cha BOOM' tiin an ko ṭhin a, chu chu German ṭawng chuan Tscha Bum tihna a ni.
European football-in live-a Mizo te sitting room-a rawn luhchilh hma khan Cha Bum-kun hian Germany chu a ropuina hmaah a lo ṭhingṭhit tir tawh a, Asian player ropui Son Heung-min, Park Ji Sung leh Hidetoshi Nakata te ho hming kan hriat hma khan khawvelin Tscha Bum hi a lo hre tawh.
Sikul naupang
Kyungshin High School-a kal laiin Cha hi a inkhel ṭhin a, hetihlai hian level sang taka inkhel turin theihna a nei tih a inhre tawh. Kum 1972-ah Korea University-ah inziak lutin a inkhelh chhunzawm a, University-a luh kum hian kum 18 mi lek niin South Korea tana a match hmasa ber khel turin an ko.
Asian Cup 1972-a Iraq an hmachhawn ṭumin ram tana a match hmasa ber hi a khel a, hun pangngaiah 0-0 a an inhnehtawk hnuin penalty hmanga chak zawk zawn a ni - South Korean player zingah penalty aṭanga chhuih lut pahnih chiah an awm a, pakhat zawk chu Cha a ni.
Kum 18 mi lek a nihin pressure sangah a buai lo tih a pholang nghal a, final an lut chungin an champion lo thung - mahse, Korea tan erawh Asian Cup 1972 hi hriatreng tlak a chang ta tho.
Fapa pekin an awm a, a hming chu Cha Bum-kun a ni. Kum 1973-a herchhuah chuan South Korea Player of the Year-ah thlan a ni der tawh a, kum 1976-ah graduate-in Korea Trust Bank FC a zawm.
Sipai kohna
Korea Trust Bank-ah pawh Cha a mikhual lo. Korean National Semi-Professional Football League-ah a team chu a champion pui a, top scorer a ni bawk - mahse South Korean mipa dang ang thoin Cha hian tih tur a nei a, chu chu an ram sipaia ṭan a ni.
October 1976-ah sipai a zawm zui a, South Korean Air Force FC tana khel turin sorkar lamin an ti. Air Force leh South Korea tan Cha a vul chhunzawm reng a, a nun thlak danglamtu thlen kum erawh 1978 khan a ni.
South Korea President Cup khel turin German club Eintracht Frankfurt chu 1978 hian sawm an ni a, he inelnaah hian South Korea national team pawh an inlan - Eintracht assistant manager Dieter Schulte chuan Cha hi a hmu fuh.
Schulte hian Korean Football Association hnenah Cha chu Germany-a hruai phal turin a ngen a, KFA hi sipai aṭanga Cha chhuahtir tura nawr turin a ngen a ni ber.
Chhuṭi 'zuai'!
Asian Games 1978-ah Cha hian an ram chu gold medal a lakpui zet a, a hnuah sipai aṭang hian chhuah zalen niin Germany-ah trial nei turin a kal. Eintracht lama trial a neih laiin Darmstadt an lo lang thut a, Bundesliga club tan thla ruk chhung atan contract a ziak.
Mahse, Cha tan kalkawng a awlsam lo. Darmstadt tan match khat chauh a khel hman tihin South Korea sorkar thuneitu lamah Cha chhuah zalen chungchanga ngaihdan inang lo a awm a, Cha hi an ramah kohkir a ni.
December 30-a Bundesliga match khela beiseina sang tak nei kha a mang ram chu chhutchhiat sak a ni a, Germany-ah thla khat em pawh a awm hman lo tihin an ramah hian a haw. Sorkar thuneitute thupek angin May thleng chu sipaiah a ṭang leh lawp lawp a, Germany erawh nghilh a harsa a ni.
Sipai ṭan hun a zo a, Frankfurt bawk an lo lang chhunzawm. South Korea-a an chharchhuah player hi chhuah nawn an tum tawh lo a, hetihlaia kum 26 mi striker hi 1979/80 season atan contract an lo ziahpui nghal.
Frankfurt tlangval
Bundesliga-a a kir leh hnuah Cha hian inthlahrun a tum lo hle - a match hmasa pathuma Stuttgart, Braunschweig leh Bayer Leverkusen a hmachhawnna inkhelah goal a khung nghal vek a, a hunlaia German striker ṭha Bernd Holzenbein nena an inkawp chu titi a tling.
Tscha Bum tia hminglem an pek zui tlangval hi ball kangah a hlauhawm bik a, a goal shot na lutuk chu goalkeeper tam tak tan manganpui tham a ni. Season tluanin inelna hrang hrangah match 46-a khel a, goal 15 a khung.
Bundesliga-a a season tluan hmasa berah kicker Bundesliga Team of the Season-ah a lang nghal a, tlarhmaa a awmpuite chu Kevin Keegan (HSV) leh Karl-Heinz Rummenigge (Bayern Munich) an ni - hei hian Cha theihna chu thui takin a hrilhfiah.
Cha hi Bundesliga-ah a hmingṭha hle chungin European football chu khawvelin a hriat lehzualna a ni a, Frankfurt-a a season hmasa berah hian UEFA Cup nomawi a chawi nghal. Sir Alex-a'n Cha-a hmelhriat ṭanna pawh he inelna hi a ni.
Midang puitu
Cha hian UEFA Cup-ah hian Aberdeen an hmachhawn ṭumin goal a khung a, an champion thlengin goal hnih dang chiah a khung. Mahse, South Korean striker hi, "Statistics hmanga teh theih loh,"tia an sawi ṭhin player ang kha a ni a, ṭhiante tana a inpekna leh hmun awl a siam thiamna chu a hmingṭhatpui a ni.
Final hi home & away-a khelh a ni a, German club tho Borussia Monchengladbach nen Frankfurt hi an inhmachhawn. First leg-ah 3-2 in tlawm mah se second leg-ah 1-0 in Frankfurt an chak a, khualmualah goal an khung hnem zawk avangin an champion.
Minute 81-naa chakna goal khungtu Fred Schaub chuan UEFA Cup an champion hi a hmingṭhat phah a, lang lo phena mi ṭangkai erawh Cha a ni - Schaub-a goal khung hi Cha ke aṭanga chhuak a ni a, hetihlaia Gladbach tlarhnunga khel Lothar Matthäus chuan Cha a fak hle.
German player zinga FIFA World Player of the Year ni thei awmchhun Matthäus chuan a hunlai hian, "Kei chu naupang mai ka la ni a, Tscha Bum erawh khawvela forward ṭha ber a ni," tiin Cha a ven hneh loh thu a zep lo.
Harsatna karah...
Cha zinkawng hi a awlsam lo hle. Sipai ṭan a ngaih avanga a beisei anga a professional career a ṭan lawk theih loh hnuah Frankfurt tan season duhawm tak hmangin UEFA Cup nomawi chawi nghal mah se harsatna tam takin a hmuak.
Germany-a player-ten an thil ei ṭhin ang chu a ei ve hleithei lo a, rilṭama hun hman chang a nei fo. Cha chuan, "German ho chuan chaw vawt lam hi an ngaina a, chutiang hlir chu club-ah pawh kan dawng ṭhin.
"A bik takin tlai chaw atana chaw vawt rin kha harsa ka ti a, chung zinga a vawt lo awmchhun 'sa' chu zah pawh dawn loin ka dil nawn fo ringawt mai a ni," a ti - a dawh nawn ṭhin a nih chu!
Hei mai hi a ni lo. August 1980 khan Bayer Leverkusen nen an inhmachhawn ṭumin Jürgen Gelsdorf chuan career a tih chhiat mai hlauhthawnawm khawpin a hliam a, hetihlaia Eintracht fan-te thinrimna chu sosang tak a ni.
Zam ngai lo val
Mahse, Cha hi a beidawng duh lo. A hliam aṭang chuan ṭha taka lo kir lehin a khelh chhunzawm a, 1980-81 season-ah hian inelna hrang hrangah match 38 khelin goal 16 a khung. He season pawh hi nomawi chawi loa mangṭha a duh lo a, German Cup-ah an champion.
DFB-Pokal tia hriat lar inelnaah hian Cha hian match ruk khelin goal ruk a khung a, final-a 3-1 a Kaiserslautern an hnehna inkhelah goal a khung bawk. Frankfurt-ah hian season hnih dang a khelh chhunzawm a, nomawi erawh a chawi tawh lo.
Cha hian Eintracht tan inelna hrang hrangah match 156 khelin goal 58-a khung. Bayer Leverkusen lamah Cha a kal zui a, a season hmasa berah match 35 khelin goal 12 a khungsak nghal.
South Korean striker hian a season hnihnaah pawh match 32-ah goal 14 a la khung tling a, season thumnaah phei chuan match 38 khelin goal 19 a khung - a season thumnaah hian Leverkusen hi a vawi khat nana UEFA Cup khel turin a hruai kai a, a vawi hnih nan Bundesliga Team of the Season-ah a lang hial.
Uai mah se a chul lo
Cha hian 1985-86 season-ah hian league match 11-a goal 10 khung te a nei. Mahse, a kum a tam ve zel avangin ngai a awh reng thei lo a, 1986-78 hi a career tawp ṭanna tia sawi theih a ni.
Inelna hrang hrangah match 38 khelin goal kua chiah a khung a, a season tharah thawnthu a her danglam thei chuang lo. Match 35 khelin goal ruk a khung. Mahse, player ropui danglamna chu 'a hun' an hre ṭhin hi a ni.
South Korean striker hian a chet chhiat season-ah hian UEFA Cup nomawi a chawi - final-ah Espanyol nen an inhmachhawn. First leg-ah 3-0 in an tlawm a, second leg-ah minute 80 thleng chu 2-0 in hma an hruai.
Hun tawp nan minute kua chiah a awm tawh tihah Cha a lo pen chhuak a, goal a rawn khung - penalty hmanga chak zawk zawn a ni a, Leverkusen hi chak zuiin an champion. Cha hian season khat dang a khelh leh hnuah inkhelh a chawlhsan a, Frankfurt leh Leverkusen tan erawh an club-a hmun pawimawh chang reng tawh tur a ni thung.
Eng nge an sawi?
I autograph neih ngei ka duh a, nang ka hmu thei che hi ka inchhuang takzet a ni.
- Oliver Kahn (Cha nen an inhmuh ṭuma a sawi)
Tscha Bum-a nu hnenah zahna chibai ka buk a ni. He striker hi German chu ni ngat se Germany national team-ah a tel nghal ang.
-Franz Beckenbauer
Ram pahnihin unanauna ti ṭha tur leh hma kan sawn ho zel theih nan South Korea hi ka rawn tlawh a ni. Mahse, Tscha Bum hmuh hmasak ber ka duh.
- Gerhard Schröder, Germany Chancellor hlui
Footballer ṭha tak angin miin min sawi ṭhin a, mahse Tscha Bum-a level-a awm thei erawh ka ni lo.
-Jürgen Klinsmann
Ani ang player ṭha hmachhawn ka ngai lo hi vanneihna a ni.
-Paolo Maldini
Tscha Bum hian inkhelh dan a hre hle a nih hi.
-Pelé
Ka nuna ka mi ngaihsan ber zinga mi a ni.
-Luís Figo
Khawvela eng club-ah pawh bul ṭan turin a ṭha tawk a ni.
-Günter Netzer
South Korea hi Cha-a ram a ni lawm ni? He hmuna lokal hi ka châk em em ṭhin a, Cha hi ka idol a ni.
-Michael Ballack
Frankfurt hmel lanna a ni ṭhin. A tlan thei a, a thiam a, ball a chawk thiam em em bawk. A pawimawh ber erawh team tana a khel ṭhin kha a ni.
-Lothar Matthäus
Hming Cha Bum-kun
Pianni leh thla 22 May 1953 (kum 67)
Pianna Hmun Hwaseong, Gyeonggi,
South Korea
San Zawng 1.79 m (5 ft 10 in)
Playing position(s) Forward
Hlawhtlinna
Korea University
Korean National Championship: 1974
Korea Trust Bank
Korean Semi-professional League: 1976 Spring
Eintracht Frankfurt
DFB-Pokal: 1980–81
UEFA Cup: 1979–80
Bayer Leverkusen
UEFA Cup: 1987–88
South Korea U20
AFC Youth Championship runner-up: 1971, 1972
South Korea
Asian Games: 1978
AFC Asian Cup runner-up: 1972
Mimal Chawimawina langsar
Korean Football Best XI: 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978
Korean Footballer of the Year: 1973
Korean Semi-professional League Player of the Season: 1976 Spring
kicker Bundesliga Team of the Season: 1979–80, 1985–86
Asian/Oceanian Team of the 20th Century: 1998
IFFHS Asia's Player of the Century: 1999
IFFHS World Player of the Century 60th place: 2000
Korean Football Hall of Fame: 2005
Eintracht Frankfurt All-time XI: 2013
ESPN Asian Footballer of All-time: 2015
IFFHS Legends: 2016
Korean Sports Hall of Fame: 2017
Coach Chawimawina
Manager
Hyundai Horang-i
Korean League Cup runner-up: 1993
Suwon Samsung Bluewings
K League 1: 2004, 2008
Korean FA Cup: 2009
Korean League Cup: 2005, 2008
Korean Super Cup: 2005
A3 Champions Cup: 2005
Pan-Pacific Championship: 2009
Mimal Chawimawina Langsar
AFC Coach of the Year: 1997
K League 1 Manager of the Year: 2004, 2008
Korean FA Cup Best Manager: 2009
Orders
Giraffe of the Order of Sports Merit: 1975
White Horse of the Order of Sports Merit: 1979
Member of the Federal Cross of Merit: 2019