Russia thuruk haichhuah a ni ta!

Dr Richard McLaren-a'n Russia sorkar chuan ram dang aia an lan chungnun zawk theih nan an infiammite chu damdawi hman phal loh a hmantir bakah dan an bawhchhiat leh chhiat loh endik kawngah thu a zep pui - hei mai bakah hian an fihlim anga an lan theih nan 'A enpui a, a ruahman bakah a hriatpui' thu a sawi!

Thawhṭanni tlaia Canadian law professor leh sports lawyer ni bawk Dr Richard McLaren-a'n thuthar thehdarhtute hmaa a thil hmuhchhuah a sawi hian khawvel a deng chhuak nghal. World Anti-Doping Agency (WADA) chuan International Olympic Committee (IOC) hnenah Russia chu Rio Summer Olympic leh Paralympics-ah tel ve thei lo tura hrem turin a ti. Nizan khan he thuah hian IOC chuan inhmuhkhawmna neiin an thuthlukna erawh kan hre hman lo.

Nikum November thla khan WADA chuan 2012 London Olympic-ah khan Russian infiammiten damdawi hman phal loh an hmang ngei tih International Association of Athletics Federations (IAAF) hnenah report an lo thehlut tawh. Kumin June thla khan IAAF chuan Rio Olympic atan hian All-Russia Athletic Federation (ARAF) chu 'track and field' bikah an anthlete-te tel an remtih loh thu an lo sawi tawh.

Hemi hnuah hian Russia's national anti-doping laboratory head hlui Grigory Rodchenkov chuan Sochi Games-ah khan infiammi damdawi hman phal loh laka fihlim lo 15 chuan medal an dawn phah a, heng zinga hian gold medal panga a tel thu a sawi chhuak. Tun dinhmunah Rodchenkov hi United States sorkar venhimna hnuaiah a awm mek.

WADA hnuaiah McLaren-a kaihhruaiin Russia zirchiang tur hi siam niin ni 57 chhungin an thil hmuh chu puanchhuah turin an buatsaih hman. An thil hmuh chhuah an tarlan dan chuan Russia hian kum 2011 tawp lam aṭang khan he thil hi a lo buaipui tawh a, 2012 London Olympic bakah 2014 Sochi Winter Olympic-ah te khan an infiammite ṭhatna tura an ngaih chu dan kalhin an lo kalpui tawh bawk.

Professor McLaren chuan an thil hmuhchhuah sawi langin, "Kum 2011 tawp lam aṭanga August 2012 inkar vel khan he thil hi a thleng. Russian athlete tam zawk chuan summer leh winter olympic-ah hei hi an chhawr ṭangkai ngei a ni," a ti.

September 10, 2014 aṭang-a December 2014 inkar khan Moscow Laboratory-ah infiammite zun (urine) enfiah tura an lakluh tawh chu midang zun thianghlim zawk nen thlakthleng a nih thu a sawi bawk a, zawhna chhang zuiin McLaren chuan, "He thil avang hian medal engzat chiah nge an hlawhchhuah tih chu sawi fak theih ni lo mah se pakhat aia tam chuan an hlawkpui chiang a ni," tiin a sawi.

IOC president Thomas Bach chuan an thil hriat chu an rin phak bak a nih thu leh a ṭul anga hma an lak tur thu a sawi a, "Sport leh Olympic inpumkhatna tichhe thei thil a ni a, hremna na ber pawh hman theih a ni," tiin a sawi.

A rei tawh

2008 Beijing Summer Olympic-ah khan Russia hian gold medal 23 lain pakhatna China (51) leh pahnihna United States (36) te chu an phak lo hle a. Ram ropui zingah an mahni aia chungnung fal tak an awm chu ngaithiam loin ruahmanna
ṭha lo an kal puita nia ngaih a ni.

2012 London Summer Olympic-ah khan beisei phak lo chhunzawmin gold 22 an la a, an chungah hian a thlengtu Great Britain, China leh United States an awm. 2014 Winter Olympic kha Russia khawpui pakhat Sochi-ah ngah niin a thlengtu ram hian gold 13 lain pakhatna an ni a, an elpui US chungah awmin hlawhtlinna ropuiah an ngai - mahse, hei hi an mualpho bul ṭantu mai a ni zui ta!

Russia lamah chuan

President Vladimir Putin-a'n WADA zirchianna hming chhiatna neite chu hrem tur an nih thu a lo sawi lawk tawh angin Russian Prime Minister Dmitry Medvedev chuan he thila inkaihhnawih zinga puh Deputy Sports Minister Yury Nagornykh chu Thawhṭanni khan a hna aṭangin chawlhtir rih nghal.

Thudengkhawng an hriat hnuah Russia media-ah thildang a leng lo ni ber. Russian news website lar Gazeta.ru chuan, "Russia sports chanchinah chuan chawlhkar harsa leh khirhkhan ber a ni," an ti. Chanchinbu lian Moskovsky Komsomolets ve thung chuan Olympic thlen dawn hnaia an ram thil tawn chu "Hun thim ber" a ti ve thung. Sports news website Sport Ekspress chuan, "Russia tan chanchin lungchhiattlak a ni a, ser reh thei tawh lo leh hriat reng tur a ni," tiin an ziak ve bawk.

Hetih lai hian sports website Championat.ru erawh chuan hnu chhuina chu Russia do pawl hmalakna nia an hriat thu an tarlang thung a, he thu hi London, UK-a inbengbel news agency lian leh lar Reuters chuan McLaren-a'n thuthar thehdarhtute hmaa a puan hma hian an lo hre lawk tawh niin an sawi bawk.

US leh Canada an pawr

Russia hmingchhiatna an hriat rualin an elpui leh hmelma ni bawk US leh Canada te chuan Russia chu Olympic infiamna zawng zawng a tel thei lo tura hrem an duh thu an sawi nghal.

United States Anti-Doping Agency CEO Travis Tygart leh Canadian Centre for Ethics in Sports CEO Paul Melia chuan thuchhuah inṭawm siamin, "Damdawi hman phal loh laka fihlim leh fiahna paltlangte chauhin inelna an neih theih kan duh a, IOC hian Olympic a ropui zel theih nan hma an lak ngei kan beisei," tiin an sawi.