Coronavirus lan chhuah dan

China ram aṭanga darh 'coronavirus' hi khawvel ram hrang hrang 60 zetah a kai an awm tawh a, heng zingah hian India pawh a tel. European ram zingah chuan Italy-in an tuar nasa ber riha ngaih a ni.

Natna lan dan
Coronavirus hi a tirah chuan khawsik leh lu nain a lang a, a hnuah an khuh ro (dry cough) leh ṭhin. Chawlhkar khat hnu velah thawk lamah harsatna an nei zui a, enkawlna ṭha a awm loh phei chuan hun rei vak lo chhungin a thih pui theih.

Covid-19 tia an sawi tak hri leng hian hmun ṭhenkhatah chuan pneumonia a thlen a, taksa peng ṭhenkhat chu hna thawk hlei thei loa siamin, a bik takin thawk lamah harsatna a siamsak ṭhin. Hri leng hi taksa hrisel lo ten an vei hma bik, a bik takin thawhah (asthma), diabetes (zun thlum) leh lung na nei (heart disease) ten an kai hma bik. Hrisel pangngai tan pawha kai theih tho a ni. World Health Organization (WHO)-in a tarlan dan chuan hri an kai ṭanga ni 14 chhung velin natna hi a lang chhuak thei, zirchianna ṭhenkhat aṭanga a lan dan chuan ni 24 chhung vel hun a duh thung.

Invenna
Coronavirus hi mihring leh mihring aṭanga inkai chhawn thei a ni a, hei vang hian ram ṭhenkhatah chuan mipui punkhawm theihna hrang hrang chu ṭhulh a nih bakah a hun sawn a ni mek.

Mahni inven nana pawimawh tak pakhat chu mahni kut fai taka sil a ni. Kut hi a zing thei angin fai taka sil tur a ni, kut fai lo chuan mit leh hmai khawih mai mai loh a him. Khuh leh hahchhiau aṭanga kai theih a nih avangin hmai tuamna (mask) vuah a ṭha a, mahni khuh leh hahchhiau pawh kut lawnga khawih mai loin tissue paper hmanga inhruk fai zel a ṭha.

Inhrukna hnu chu hmang nawn loa paih nghal tur a ni a, tissue paper hman tur kan nei lo a nih pawhin inhruk puan hman mai tur. Heng bakah hian natna hri kai nia rinhlelhawm chu kut lawnga khawih emaw, hmai hupna (mask) vuah lo chuan hnaih loh tur.