Maradona a chawl hlen ta
Football legend Diego Armando Maradona chu November 25, Nilaini khan Buenos Aires-a a chenna inah lungphu chawlin a thi. Kum 60 mi El Diego hi khawvel footballer ropui ber zinga mi a ni a, mi ṭhahnem tak chuan 'ropui berah' an ngai!
A thih dan
November 3 khan Maradona hi a thluaka thi tling a awm avangin zai a ni a, amah enkawltu doctor chuan hlawhtling taka an zai bakah enkawlna ṭha tak a dawn thu a sawi. November 11 khan a chenna ina inenkawl chhunzawm turin damdawi in hi a chhuahsan.
Maradona hian November 25, Nilaini khan ṭum dang aiin chhun chaw a ei hma a, a nawm sam loh avangin mut hahchawlh a duh thu amah enkawltu nurse a hrilh.
Argentina-a chanchinthar lakhawmtute ziah danin nurse hian Maradona dinhmun ṭha lo hi a hmu hmasa ber a, ambulance pakua zet tirh nghal ni mah se an chhan hman ta lo. Damdawi in a chhuahsan aṭanga kar hnihnaah Diego Maradona a thi.
Mi bik chu
Argentina khawpui Buenos Aires khaw daia Villa Fiorito-ah October 30, 1960 khan Diego Armando Maradona hi a piang a, naupang danglam bik hi mirethei chenna hmunah a seilian.
Pianpui thiamna, tumruhna, thawh-rimna leh huaisenna hmangin feet nga leh inches ruk leka sang Maradona hian retheihna a ngam a, football thiamna hmangin club hrang hrang Argentinos Juniors, Boca Juniors, Barcelona, Napoli, Sevilla leh Newell's Old Boys ah te khawvel huapa lang pha turin hming a chher.
El Diego hian a captain-na hnuaiah an ram Argentina chu FIFA World Cup-ah kum 1986 khan a champion pui a, quarterfinal-ah England 2-1 a hnehin he mi ṭuma a goal pahnih hi tun thlengin sawi a hlawh hle.
Maradona hian a kutin a chum goal a, 'hand of god' tihin a chhal a, hemi hnu hian England player pali Peter Beardsley, Peter Reid, Terry Butcher (vawi hnih) leh Terry Fenwick te bumin goalkeeper Peter Shilton venah a pet lut. Goal hnuhnung zawk hi 'Goal of the Century' hming vuah a ni.
1990-ah 'team naran' tak mai kaihruaiin FIFA World Cup final a luhpui leh thei a ni.
Diego hian Barcelona chu kum 1983 khan nomawi pathum Copa del Rey, Copa de la Liga leh Supercopa de Espania te a lakpui a. Spanish club aṭangin Napoli a zawm a, Italian club naran hi Serie A-ah vawi hnih 1986-87 leh 1989-90 season-ah te a champion pui bakah Coppa Italia (1986-87), UEFA Cup (1988-89) leh Supercoppa Italiana (1990) ahte a champion pui.
A famkim lo
Football thiam tawpa thiam Maradona meuh pawh a famkim lo a, ruihhlo chi khat coicaine a ngaih avangin harsatna tam tak a tawk a, khelmuala a ropui tur angin a ropui rei chhunzawm ta lo.
Kum 1994 khan a vawi li nan World Cup a khel a, Greece lakah goal khung leh mah se intihchakna damdawi 'ephedrine' a hmang tih hmuhchhuah a nih avangin mualpho taka thawn haw a ni.
1986 World Cup an champion ṭuma a khelhpui Jorge Valdano chuan, "Kum tam tak chhung 'pathian i ni', 'star i ni', 'team chhandamtu i ni' tiin kan fuih a, kan hrilh nawn fo ṭhin, a nihna pawh a ni reng bawk. Amaherawhchu a pawimawh ber 'mipa puitling i ni' tih thu hi kan hrilh ngai lo," tiin Maradona-a'n nun a hloh chu pawi a tih thu a sawi.
An ram club Boca Juniors-ah a football player anga a hun tawp a hmang a, kum 1997 khan a kum 37 pian chamah football khelh a chawlhsan. Diego hian damdawi hman phal loh hman vanga hrem a nih lai khan Argentine club Textil Mandiyu leh Racing Club te hun rei lote chhung a enkawl.
Argentina head coach ni turin Maradona hi kum 2008 khan ruat a ni a, 2010 World Cup quarterfinal-a Germany an hneh loh zawhah ram enkawl hna hi a chawlhsan.
Hemi hnu hian United Arab Emirates leh Mexico-ahte club a enkawl a, a thih hma thleng hian club kaihhruai neiin Argentine club Gimnasia de La Plata chu a team enkawl hnuhnun ber a ni ta a ni.
Player ropuiten an thlah
Chanchin lungchhiatthlak tak a va ni em! Ka ṭhian ṭha tak ka hloh a, khawvelin'legend' a chân. Sawi châk tam tak nei mah ila, a chhungte Pathianin chakna thahrui pe se tih hi ka sawi theih tawk ni rih mai teh se. Engtik niah emaw chuan vanah kan la inkhel leh ngei ang tih ka beisei tlat a ni.
- Pele
Football leh Argentine mipuite tan ni lungchhiatthlak a ni. Min kalsan a, mahse a bo dawn lo. A chhan chu Diego hian tawp hun a nei ve lo. A chanchin ṭha lam zawng zawng kha ka thinlung hian a hre tlat dawn. A chhungte leh ṭhiante ka tawrhpui a, thlamuang taka chawl turin duhsakna ka hlan e.
- Lionel Messi
Vawiin hian ka ṭhianpa thlahna thu sawi a ṭul ta, khawvelin mi themthiam bik a mangṭha a ṭul ta bawk. A ṭha bera chhal ngam a ni a, tlukpui leh anpui reng a nei lo. A kal hma mah mah a, mah se tawp chin nei lo sulhnu a hnutchhiah a, a hmun ruak hi hnawh khah theih a ni lo ang. El Diego, muang ten chawl ang che. Engtikah mah ka theihngilh lo ang che.
- Cristiano Ronaldo
Napoli-in Maradona an chawimawi
July 5, 1984 khan Napoli chuan Barcelona aṭanga pound maktaduai 6.9 ($10.48m) a an lakluh Diego Maradona phochhuahna chu an khelmual Stadio San Paolo-ah an nei a, mi 75,000 zetin Argentine star hi an lawm.
Maradona hi hetih hunlai hian khawvela player manto ber a ni a, Naples khaw mipui hian a ni khatna aṭangin an ngaina nghal.
Nilaini zan khan Napoli hian inkhel nei lo mah se an khelmual Stadio San Paolo chu Maradona hriat reng nan zan khuain an chhi êng. Hei chauh hi a ni lo, Stadio San Paolo chu tun aṭang chuan 'Stadio Diego Armando Maradona' tih a ni tawh ang.
Napoli hian Maradona hak ṭhin jersey number 10 chu tuma hak theih loh turin an lo serh hrang tawh bawk a ni.
Ni 3 chhung an sun dawn
Diego Maradona pian leh sei lenna Argentina chuan ram pumin ni thum chhung an sun tur thu a puang a, a thih ni November 25 aṭangin a inṭan nghal ang.
Argentina president Alberto Fernandez chuan, "Khawvela dinhmun sang ber min hruai thleng a, hlimna vawrtawp min neihtir. Mihring tung chhoa kal tawh zingah i ropui ber. Diego, i piang hi kan lawm a, vannei kan inti. Kan damchhungin nangmah ngai hian kan rum tawh ang," tiin Diego a ui thu a sawi.
Argentina-ah chuan chanchinthar puangtu thlengin an mittui a tla a, pakhat phei chuan, "A thi thei loah ka lo ngai a sin," ti hialin a sawi ve bawk
Vawiin hian football a thi
Diego Armando Maradona thihnain Argentina ram a nghawng na a, chumi tlukpui emaw aia nasa mah emaw chuan Italy-a Naples-ah nghawng a nei lian.
Kum 33 liam ta khan Naples khuaa football club Napoli chu kum 27 mi Maradona chuan a vawi khat nan Serie A-ah a champion pui a, he khuaa chengte hi chuan ruihhlo bawiha a tan hnuah pawh El Diego hi mi thianghlim hmuhin an la hmu thei tlat.
A thih thu an hriat rualin Spanish Quarters banga Maradona lem lian fahrana inziahna hmunahte chuan mipui an pungkhawm. November 13 mai khan helai hmun leh a chhehvel hi thuneitute chuan Covid-19 red zone a nih thu puang mah se Naples mipuiten sorkar thuchhuak meuh pawh an zah zo lo.
Napoli fan pakhat chuan, "Vawiin hian football a thi," tiin a sawi a, hei hian a fun kim ṭha hle. Naupang pakhat Diego Maradona hming pu chuan, "Vawiin hian ka nu leh pate bulah a hming chawia ka hming an phuah avangin lawmthu ka sawi nawn leh e," a ti!
Naples tana Maradona hlut zia hriat fiah theihna ṭha tak chu 90‘s chhoa naupang piang zingah he Argentine player hming pu hi sang chuang an awm.
Naples mayor Luigi de Magistris chuan, "Footballer piang tawha ropui lawr lak Diego Armando Maradona a thi. Diego hian kan khaw mipuite beisei a siam a, a thiamna hmanin Naples ropuina a la let a ni. Kum 2017 khan khua leh tui nihna a pe. Diego, Neapolitan (Naples a chengte sawina) leh Argentine, hlimna leh lawmna nasa min pe! Naples hian kan hmangaih che," tiin player ropui hi a thlah.
Maradona vanga ṭap tur an awm a nih chuan, he khua Naples hi a ṭap ngei ang.
Chanchin Ngaihnawm
• Maradona hi India ramah pawh a tla na. Prime minsiter Narendra Modi, Rahul Gandhi, Shashi Tharoor; film star lar Shah Rukh Khan, Abhishek Bachchan, Kareena Kapoor Khan, Ranveer Singh; infiammi lar Sanchin Tendulkar, Sourav Ganguly, Sunil Chhetri leh mi ṭhahnem tak ten an sun a, a suntute hming hi ziah sen a ni lo.
• Kerala sports minister E.P. Jayarajan chuan nimin khan Maradona sunna ni hnih chhung an neih tur thu a puang. Football legend hian kum 2012 khan Kerala hi a tlawh tawh a ni.
• Football player langsar aṭanga football ngaina miah lo ten Maradona hi an sun a; Ronaldinho leh Zinedine Zidane te ṭawngkam chuan Diego ropui zia a pholang a, ziah vekna tur hmun a awm si lo.
• Maradona club ngainat ber Boca Juniors chuan an stadium Bombonero light an ti thim vek a, Maradona awmna ṭhinna bik chauh an chhi êng.
• Argentina-ah chuan Nilainia Sport Club Internacional leh Diego club hlui Boca Juniors inkhel tur chu a khelh hun an sawn.
• Boca Juniors stadium La Bombonera-ah mipui ṭhahnem tak an pungkhawm a, football legend an thlah. Mittui tla zinga mi ṭhahnem tak hi Maradona lar vanglaia la piang lo te an ni.
Chanchin Tawi
• Maradona pa hi Diego Maradona Senior (Don Diego) a ni a, a nu chu Dalma Salvadora Franco (La Tota) a ni.
• Kum 1984 khan Claudia Villafane nen an innei a, kum 2003 khan a inṭhen.
• Fa mipa pakhat Diego Fernando Maradona leh hmeichhe pahnih Dalma leh Gianinna Maradona te a nei.
• Kum 1976 khan kum 16 pianchamah professional match hmasa ber Argentinos Juniors tan a khel.
• June 2, 1979 khan Argentina tana a goal hmasa ber Scotland lamah a khung.
• Kum 1979-ah FIFA World Cup Under 20-ah an ram a champion pui a, best player-a thlan niin Golden Ball a dawng.
• Kum 1981-ah Boca Juniors a zawm.
• Kum 1982-ah World Cup hmasa ber a khel a, second round-ah Brazil an hneh lo.
• 1982 World Cup zawhah Barcelona-in pound maktaduai 5 ($7.6 m) in an lalut a, world record fee a ni.
• Kum 1984-ah Napoli-in pound maktaduai 6.5 ($10.48m) in an lalut leh a, player manto ber ṭum hnih ni thei hmasa ber a ni.
• 1986 World Cup-ah Argentina a champion pui a, 1990 World Cup final-ah West Germany hneh loin pahnihna a nihpui.
• Kum 1991-ah cocaine a ti ṭhin tih hmuhchhuah a ni a, thla 15 chhung an hrem.
• Kum 1992-ah Napoli aṭangin Sevilla a pan a, kum khat hnuah an ram club Newell's Old Boys-ah a let.
• 1994 World Cup-ah in tih chakna damdawi ephedrine a hmang tih hmuh chhuah a ni a, mualpho takin an thawn haw.
• Kum 1995 khan Boca Juniors-ah a kir a, kum 1997-ah football khelh a chawlhsan thu a puang.
• Kum 2000 khan Player of the Century-ah Pele nen an puang.
• Kum 2010 khan an ram Argentina chu World Cup-ah a enkawl.