
European football-a Indian khel hmasa ber Boruaka thamral Mohammed Salim
Kum 2008 khan khawthlang lama sports website lar tak pakhat Bleacher Report chuan Indian football 'hero', mi tam takin a chanchin an hriat si loh chanchin chu an ziak a, a chanchin ngaihnawm tak boruaka a thamral mai ta chu an ui thu an sawi - a hming chu Mohammed Salim a ni a, Celtic tana lo khel tawh a ni.
He article ziaktu Michelle Alves chuan, "Celtic thinlungah Salim hi la cham reng mah se Indian football-in a hre reng ve ta lo hi mak ka ti takzet a ni. Vawiina Indian football superstar Baichung Bhutia pawh hian chu bawk chu em ni a hmabak? Footballer dang an lo chhuah hunah theihnghilh a ni ve mai ang em?" tiin zawhna a zawt hial a, Salim-a chanchinin Indian football-a hmun lailum a chang phak lo hi mak a ti a ni.
Alves hian, "India hian engtikah nge politics leh infiamna chawhpawlh hi a bansan ang?" tiin na takin zawhna a pe a, Salim chu politics boruak leng vel nen Indian football chuan a hlamchhiah ta niin a ngai a ni.
En teh, Alves - kan dem lo che. I lungawi lohna hi kan ṭawmpui thlap che! Vawiin thlengin Salim-a hming hian lam rik a hlawh tawk lo a, a phu ang tawkin 'legend' nihna pek a ni hek lo.
Zalenna football
British awpna hnuaia awm India chuan kum 1920 chho aṭang khan zalenna beiseiin a ring a fan awk awk ṭan a, he beiseina hian indona mual leh thiltitheite dawhkanah a tawpsan mai lo.
Khawlaiah titi nan an hmang a, beiseinain an nung a, nghakhlel takin India zalen hun chu an thlir ṭhin - hetiang boruak karah hian Britain ho chuan mahnia inrelbawlna kalpui tura India puitlin tawk lohzia chu fiamthu thawh nan an hmang a, an nui bawk bawk ṭhin.
Chu kamchhe tleuhna ngai thei lo tam tak chuan Britain ho zak leh hrehawmna siam dan tur an ngaihtuah a, an tui em em football chu khelh ve a, an game ngainat ngei hmanga hneh let chu an châk ta tlat!
Indian tam takin chu infiamna chu an luhchilh a, ke lawnga khel chungin British ho chu inkhelhpuiah an sawm fo ṭhin - hetihlai pawha ballboot bun thlap tawh British ho chu Indian player-te chuan an hneh ta fo a, sawi nuam an ti ṭhin hle.
Hello football
British ho bum mualpho a, Indian-ten theihna an neihsan ve tawkzia pholan chak zingah chemist leh pharmacist hna thawktu Mohammed Salim a tel ve a, tharuma chinfel theih loh chu a kea 'magic' bet tlat hmanga chinfel a duh.
Kum 1911-a Mohun Bagan-in IFA Shield an lo chawi tawh avanga football-a ngainatna lo inṭan tawh hian player thiam bik a nih avangin a rilru a siamfel hnuah pawh khelhna tur a haihchham lo.
Kolkata club Chittaranjan Club an lo lang vat a, Bengali middle-class, lehkha thiam rualin an enkawl club-ah hian Salim chu player a ni satliah lo a, club neitute hian a thinlungah nasa lehzualin British huatna an tuhsak.
Hetihlaia Indian club lian Mohammedan Sporting Club an lo lang ve leh a, an B team-a khel turin Salim an lalut. Mahse, he winger hi reserve team-a khel mai mai tur chuan a ṭha lutuk a, rei tak a cham lo.
Salim an hre ṭan
Infiamna khawvela India-in hma a sawn theih nana tha thawhhlawk an sawi apianga sawi hmaih ni ngai lo Pankaj Gupta chuan Salim hi Mohammedan B team tana a khel lai a hmu fuh a, a club Sporting Union tana khel turin a sawm.
Salim a hawikir tawh lo. Kum 1927-1931 thleng Union tan a khelh hnuah East Bengal leh Aryans Club tan a khel leh a, kum 1934 khan a vawi hnih nan Mohammedan a zawm - hetah hian Indian football chuan sang lehzualah Salim a dah ṭan.
Hetihlaia inelna ngaihhlut hlawh tak Calcutta Football League-ah season nga ngawt chu a zawnin a champion pui nghal zat a! A vawi nga nana nomawi an chawi kum, 1936-ah hian All India XI-ah Salim hi telh niin Olympic-a Chinese football team nen an inkhel.
Chinese football team leh All India XI inkhel hi Indian Football Association (West Bengal)-in a huaihawt niin India leilunga international match khelh hmasak ber a ni a, Salim hi China team enkawltute chuan an fak hle.
Salim a bo!
Chinese football team hi a match hnihnaah India nen inkhel leh tura tih an ni a, he India hi tualchhung mi leh sipai inkhelhthiam chawhpawlh tur an ni - he team-ah pawh hian Salim hi telh a ni leh a, mahse inkhelh hmain a bo tih hriatchhuah a ni!
Police-te chu Salim zawngin an phe suau suau a, chanchinbu lamah Salim-a bo thu an chhuah chuah chuah a, Mohammedan winger hi a rang lama India team zawm vat turin an hriattir.
Mahse, Salim hian heti lam hi a lo ngaihtuah tawh lo - European football-ah a hming chher tumin lawngah a lo chuang veng veng tawh a, a cousin Hasheem nen Egypt khawpui Cairo kal tlangin Britain lam an pan.
Hetihlaia England-a cheng Hasheem hi India rama a rawn zin lai a ni a, All India XI tana Salim-a inkhel hi a en. A unaupa football thiamzia a hmu a, Europe-ah a hming a chher theih beiseiin a hruai a ni.
Ke lawngin maw?
London-ah ni rei vak lo a cham hnuin Hasheem chuan Salim hi Glasgow, Scotland khawpuiah a hruai a, club ṭha Celtic-ah trial neihtir a tum. Hasheem hian coach Willie Maley chu biain Salim-a thiamna enchhin turin a ti.
Salim hian Celtic player-te chuan eizawn nan football an hmang a, professional vek an ni tih a hriat chuan mak a ti takzet a, mahse a hmelah zamna erawh a awm lo. Sap ho zingah pawh a thiam pawl nih a inring tlat!
Mahse, buaina pakhat a awm - ke lawngin a khel ṭhin. Hasheem chuan, "Indian player ṭha tak chu lawng hmangin he hmun thleng hi a lo kal a, khawngaihin en chhin ta che. Buaina ho te erawh kan nei a, ke lawngin a khel ṭhin a ni," tiin Willie chu a hrilh.
Player a nih laia Celtic leh Manchester City tana lo khel tawh Willie tan chuan Hasheem-a ngenna chu nuihzatthlak a ni. Ke lawnga khel ṭhin, amateur footballer, India aṭanga rawn kal hian Scottish professional footballer ho a hmachhawn ang maw?
Mahse maw...
Celtic boss Willie hian awih lo ru tak chungin Salim hi trial neih a phalsak a, club member 1,000 leh an coach pathum hmaah Indian winger hi a thiamna pholang turin an ti. Ke lawnga khel Salim chu a unaupa sawi ang ngei ngeiin a lo thiam a, Celtic-in rangkachak an chhar ta!
Friendly match hmabak an neiha Hamilton Academical leh Galston F.C an hmachhawn turah Salim an telh a, Hamilton hi 5-1 ngawtin an sawp. He inkhelah hian Salim hian penalty a pet a, ṭha zetin a pet goal - goal khat dang a khung bawk.
August 28, 1936-ah Salim hian Galston hmachhawnin a inlan ve leh a, 7-1 ngawtin an sawp. Scottish football fan-ten hmuhnawm ti takin Salim-a inkhel an en a, Celtic thuneitute pawhin an tihfuhzia an inhrilh hman.
Hetihlaia chanchinbu lar The Scottish Daily Express chuan, "Hmuhnawm pho chhuaktu Indian player, style thar nen a lo lang e," tiin headline-ah an ziak kuau a, Salim-a thiamna an fak.
Lung a leng!
Celtic-in Salim-a thiamzia an hre tawh laklawh a, an hnena cham turin an sawm. Mahse, Salim hi a lung a lo leng hman a, India lama haw a châk tlat! Heti chung hian Celtic chuan Salim chelh theih dan an ngaihtuah a, an hnena a cham chuan a puala charity match an neih tur thu an sawi.
Scottish club hian inkhel aṭanga sum hmuh 5% chu Salim-a pual a nih tur thu thlengin an hrilh a, Salim hian a chan tur chu fahrahte hnena hlan turin Celtic hi a hrilh thung - gate aṭanga sum hmuh tur 5% hi £1,800 (Nuai 1.70) a ni a, a hunlai chuan dinchhuahpui tham sum a ni.
Salim-a fapa Rashid Ahmed chuan he thil hi a hnuah sawi chhuakin, "Ka pa hian hetihlaia 5% an tih hi eng ang taka tam nge a nih a hrethiam lo a, £1,800 a ni tih a hriat chuan mak a ti hle. Mahse, a thusawiah a ding nghet a, inkhel en tura sawm ve fahrahte tan a tiam tawh angin 5% hi chu a kian a ni," a ti.
Mahse, Salim-a lunglennain European football-a ropui a châkna zawng zawng pawh a hneh a, a puanthuah telin India lama kir a thlang ta zawk. Hetihlai hian Germany aṭang pawhin Salim hian sawmtu a nei a, mahse a thiamna hmanga sap pachal pui pui bumtu khan a lunglenna a hneh zo lo - a ropui tur angin ropui tawk ta lo mah se Mohammedan jersey haa Indian football-a tualchai chu nuam a ti ber miau si.
Scottish media fak rawn
Salim-a'n Celtic tan friendly match vawi hnih a khelh khan Scottish media-te chuan an la hmuh ngai loh Indian winger hi hahipin an fak a, a hnuaia thu inziak hi a hunlaia Scottish chanchinbu lar pahnihin Salim-a chanchin an ziah dan a ni.
"Celtic player, India aṭanga lokal Salim-a ke zung ṭang sawm te chuan Parkhead khelmuala mipuite chu mak tiin a awm tir a, a duhthalin ball-te chu a chawk kual vel a ni ber mai! Defender karah mawi tak takin ball a lalut a, tlarhma lama a kawppuite tan chuan ball lo chan a, khung mai loh chu tih tur dang a awm tawh lo. Galston laka goal sarih an khung zinga goal thum chu Salim-a ke aṭanga chhuak a ni a, a thawhhlawk hle. Penalty pet turin an ti a, mahse a zah avangin a pet ngam lo. Sapṭawng a hrethiam lo a, a unaupain a lehsak mai ṭhin. Salim-a unaupa Hasheem chuan Salim hi player ṭha tak niah a ngai a, nizana inkhel entute khan chu chu an ṭawmpui a ni."
- The Scottish Daily Express
"India international Abdul Salim, Celtic tana trial nei mek chuan Celtic Park-a fan-te chu a awm hle hle tir thei lo a, a ball khawih vel dan chu mawi tak a ni. Ke lawnga a khelh avangin en bik a hlawh lehzual a, a vun hang lam leh Celtic kawr hringte chuan mit a la lehzual hle. A khelh dan chu top class a ni a, a ball khawih apiang chu a duhna hmunah chat zel a dah a ni. Goal lam hawia a ball cross chu tauh luh tura duan sa ang vek an ni a, Jimmy McGrory (Celtic legend) khel ngat phei se chuan goal lut zat hi chhiar loh mai kan duh zawk ang. Alex Millar chuan Salim hi penalty pet turin a sawm a, mahse a hnar a ni.
- Glasgow Observer
"Galston nena inkhelah hian Celtic chuan thawnthu ngaihnawm tak ami ang maiin Abdul Salim an rawn theh chhuak a, boot bun loa inkhel a ni. A ke te chu puanin a tuam a, goal pan chunga ball sep leh khawih vel a thiamzia min hmuhtir a ni. An khingpui defender-te chu a chaih phar a ni ber a, goal sarih kha amah aṭanga bul inṭan vek a ni. Ram pawn player-te hi chu kan hmu fo tawh a, mahse anni chuan boot an bun ṭhin. Salim erawhin an chawrchhuahna hmuna an tih dan anga tih chu a thlang a, a goal shot leh ball khawih vel chuan fan-te a ti hlim takzet a ni.
- Alan Breck, Book of Scottish Football
Celtic-in Salim an hre reng
November 5, 1980 khan Salim hi kum 75/76 (a pian ni tak an hre lo) mi niin a thi a, kum upat vanga a bawk sawp hnu hian a fapa naupang zawk Rashid Ahmed chuan Celtic hnenah lehkha thawnin a pa damloh thu leh enkawlna tur sum a mamawh thu a ziak.
Celtic hian hetihlaia sum tam tham tak £100 chu Salim enkawlna tur hian 'bank draft' hmangin an thawn a, Ahmed chuan Scottish club ropuiin a pa an lo hre ve chu a lawm hle.
Rashid Ahmed chuan, "Sum hi ka mamawh tak tak a ni lo a, Celtic-in ka pa (Mohammed Salim) an la hriatreng leh hriatreng loh hriat ka tumna mai mai a ni. Sum vang ni loin Celtic-in ka pa an la hre reng tih ka hriatna hian minti lawm a ni," a ti a, bank draft hi suma chantir loa a la dah ṭhat reng thu a sawi.