
TEST CRICKET
Cricket ngainatute leh a khela khel tena an ngaihhlut ber, professional cricketer ho pawhin an nih châk ber 'Test cricketer' nih hi eng nge a nih chiah tih ṭun ṭum chu in chhui chiang teh ang.
Original cricket an tih mai, Test cricket hi mi tam zawkin cricket kan hmelhriat T20 leh 50 overs (ODI) nen hian a danglam viau mai a, an thawhnaw hak aṭangin pawhin a hriat hran theih nghal mai awm e.
Thawhmaw var an hakna kan hmuh ṭhin hi Test cricket (Multi Day) kan tih hi a ni mai a. Tin, thawhnaw var kher an hakna chhan hi a chhan chi hrang hrangah a awm. Tun hma cricket an uar ṭantirh a, hmuchhuaktu kumpinu ram lam khuan thawmhnaw var hi traditional-a an lo chin hmasak vang a ni deuh ber a, Lawn Tennis-a Wimbledon kalphung te nen pawn kan tinzawn thei mai awm e.
Cricket chu gentlemen game an tih ṭhin avangin, thawhnaw rawng pawh smart an duh vang a ni ber. Test cricket-ah chuan ball sen hman a nih avangin, cricket ball lian lutuk lo, hmuh awl nan a background leh a inkhelate thawmhnaw hakah, a var hi a ṭhat ber vang a ni. Chhan dang pakhat leh chu, cricket hi summer sports a nih avangin, ni lenga nisen sa hnuaia darkar riat chhung ni nga tal tawp chet a ngaih avangin, nisa hip dai thei ber thawmhnaw var chu duhthusam a ni hrim hrim.
A sak hmingah Test an tihchhan pawh hi, he game ni nga (5) chhung tal tawp khelh hian, rilru leh taksa zawng zawng tan fiahna (test) hautak a nih vanga he hming pu hlen hi a ni. T20 leh 50 over vela player ṭha tak ni si, Test-a hlawhtling hlei thei lo hi an awm nual reng a. Test Cricketer nih hi chu cricketer-te arsi belah pawh a sang berah ngaih a ni reng a ni.
Ball sen leh a chhehvel
Test cricket-ah hian ball sen chiah hman a ni a, tun hnai day/night test an han enchhin zeuh zeuhah hian, zan lama artificial light hmanga hmuh awl zawk tur, a sen no ( pink) an hmang tih loh chu ball sen hi hman ngei ngei tur a ni.
Thawhnaw rawng chi hrang hrang hakna (coloured dress) cricket ( T20 leh 50 overs) ah chuan ball var hman a nih laiin, Test match chu ni nga (5) chhung inkhelh ni khata over 90 tal vawm ngai, over 80 vawm hma chuan ball thar lak nawn theih loh a nih avangin savun ṭha leh tlo, ball sen chauh hi hman tur a ni a. Thawhnaw var hak kan thailan tawh khi a chhan pakhat a ni tel bawk tih hre ta ila. Ball var hi chu a siamna savun leh technology a dang bik a, a hlui hma a, Test match (multi day) atan chuan a tlak loh a nih ber chu.
Hun bi
Test match hi tun hma chuan ni ruk (6) chhunga khelh a ni reng ṭhin a. Kum 1979 aṭang khan ICC chuan ni 5 chhunga khelh tura pawt tawiin, he dan hi vawiin thlenga khawih danglam a ni ta lo. Ni khatah a tlem berah over 90 inkhel a awm hman tur a ni.
Amaherawhchu khuain a bumro avang te, khuarel thil thleng tih ngaihna awm loah erawh, over 90 tlin kher loh chang, a chang chuan a ni leng ang tawpa ni 5 inkhel tur chhunga ni hnih khat tawp inkhelh theih lohte pawh a thleng chawk ṭhin.
Ni khat hi session thuma ṭhen ṭhin a ni. Zinga inkhel tan aṭanga darkar hnih hi session khat a ni a, chu chu chaw chhun chawlh minute 40-in a zui a, chaw chhun chawlh zawh aṭanga darkar hnih inkhel lehin, chawhnu thingpui in chawlh minute 20 an hmang leh.
Session hnuhnung ber hi darkar hnih tho niin, a ni khar nan an hmang zui ṭhin. Hetiangah hian ball vawmtu lam team-te hi an muan deuh chuan umpire-te hian a khat tawkin an hrilh reng ṭhin a ni.
Inkhel hun pangngaia tibuaitu awm si lo a, a vawmtu lam team-ten over 90 an vawm hman loh chuan hrem an tawk ṭhin a, pawisa chawi te, point paihsakte, game khelh leh tura suspend thlengin an tawk thei bawk. Darkar sarih chungin ni khata inkhel hi khung tur a ni ber mai awm e.
Team 2, Ṭum 2
Test match khat ni nga chhung inkhelah hian team hnih te hi ṭum hnih ve ve vuakna hun an nei a, chu chu 1st innings leh 2nd innings an ti. A tawi zawngin innings hnih belkhawma team run siam tam zawk zawk chu a chak zawk an ni mai a, chutihrual chuan draw game a awm thei bawk.
Test match-ah hian, a game kal dan a zirin draw hi chak tluk zeta hlut chang a nei fo ṭhin reng a ni. Team insawp deuh ṭum a awm ve chawk bawk. Team khatin vawi hnih an vuak chhuah vek pawh a, an tumpuite vawi khat vuak ṭuma total zata vawi hnih vuak chhuah belhkhawm pawha an phak loh chuan, innings defeat an tia, mualphona a tling.
Entirna
A fiah zawk nan entirna han siam ta ila. Team A chuan an vuak hmasak ṭumah ni khat leh a chanve (over 130 vel) hmangin 300 runs an lo siam a, team B chuan a ni hnihna over 50 la bang leh a ni thumna over 90 pumpui vaw velehin 400 runs an siam ve leh thung.
Team A chuan an 2nd innings vuak ṭan hma ngawtin run 100 an ba tihna a nih chu. Tichuan ni thum an lo hmang zo ta a, team A chuan an han vaw leh a, ni lina pumpui (over 90) bakah final day ni ngana over 20 vel hmang lehin 300 runs bawk an siam.
An ba 100 runs paih hnuah, team B final target tur 200 runs an hnutchhiah ta a, team B chuan ni ngana over 70 la bang chhungah chuan 200 runs chu umphak an tum ta. Over 70 an hmang zo ta a, 200 runs an la tlin si lo a, mahse an la thih fai vek si loh chuan 'draw' a puan tur a ni.
Over 70 chhunga an umphak chuan team B chaka puan an ni thung ang a, over 70 hmaa an thih vek a, 200 runs target an umphak bawk si loh chuan, team A chu chaka puan an ni thung ang.
Pitch bawk
Column hmasa lama kan lo thailan fo tawh, pitch leh khelhna ram sik leh sa dinhmun a zirin cricket game hian nasa takin nghawng a neih dan kan lo thailan fo tawh ang khan. Tuna England a khelh mek best of 5 series England leh India intum mekna pawh hian nghawng a nei nasa hle.
India ram anga pitch ball muanna leh khaw lum, ball tleng chak lohna leh spinner-in an vawm kawi zawk zawk theihna angah chuan team tin hian spinner pahnih pathum te an dah laiin, England-a pitch-ah chuan ball a spin vak loh avangin fast bowler leh ball vawm che thiam (swing) ho ṭhatna hmunah chuan bowler thlan dan a dang. Team compositon pawh a dang leh daih si ṭhin.
England vs India
Tun hnaia khawvel cricket ngaihven, India-in England an zuk luhchilhna series inkhel panga awm turah game lina chu a zo ta. Ti hian Virat Kohli leh a hote chuan 2-1 in hma an hruai mek a, test match hnuhnung ber hi September 10 hian Old Trafford, Manchester khuaaah khelh leh a ni dawn.
India hian a chhe berah draw result an neih chuan series an la thei dawn. England erawhin mikhual team chaktir an tum dawn lo a, series 2-2 a nih rual tumin a siruk lain chak tumin an thawk chhuak ang.
Series inkhel ṭan hma ngawtin inhliamin a tih buai India team chuan last minute-ah an insiksawi chungin, an ṭha ta hle. Ṭum danga tuipural rama India-in tour an ṭuma an buai fona ball thar hmachhawntu opener-te an che tha hle.
Chutirual chuan team inghahna middle order ho Kohli, Ajinkya Rahane, Rishabh Pant te an form la ṭha lutuk lo hi lu tihaitu a ni lawi si. Vice captain Rahane phei chu mang chhe ramah a cheng hrih mek a nih hi maw!
Mual neitu captain Joe Root, tunlai chu a khawih apiang rangkachakah a chang tih tur ang mai a ni a, tun The Oval-a inkhelh hnuhnung berah erawh mihring ve tho a ni tihchiang turin, tui chunga ke a kal lai an tawlhthlu ve deuh thung. Kohli leh India batsman dangte chhaih buaitu veteran ball boruaka vawm kawi thiam James Anderson a pawimawh leh dawn.
Test match-ah chuan chak tur chuan bowler (ball vawmtute) an pawimawh ber an tih ang khan. An tumpuite vawi hnih vuak hunah vawm thih vek loh na na chuan, eng angin run vaw chhuak hnem mahse draw bak a theih si loh.
Old Trafford-a inkhel turah hian tun hma zawnga India chak lohna hnar ṭhin, pace bowling department hi an ṭha tawh hle. Jasprit Bumrah leh a ṭhiante hian, James Anderson leh a thawhpuite meialh chu meialh bawkin an lo chhang let veleh ngei ang. A tu nge ṭan khawh rei thei thei ang a, 'gas reserve' ngah zawk a ni ber tawh ang chu.