FIFA World Cup Thlirletna : 1970 - 1990
TV-ah colour ngatin
1970
A thlengtu : Mexico (Vawi 1-na)
31 May - 21 June 1970 (22 days)
Teams : 16 (Confederations 5)
Venue : 5 (Khawpui 5).
Champion : Brazil (Vawi 3-na)
Runners-up : Italy
Third place : West Germany
Fourth place : Uruguay
Matches played : 32
Goals scored : 95 (2.97 per match)
Attendance : 1,604,065 (50,127 per match)
An thlen dan
• Diltu ram paruk Argentina, Australia, Colombia, Japan, Mexico leh Peru zingah Mexico chu inelna thleng turin an thlang. South America leh Europe ram ni loa an vawi khat nghahna a ni.
Chhinchhiahtlak
• El Salvador, Israel leh Morocco te chu a vawi khat nan an tel.
• Card - yellow leh red a vawi khat nan hman a ni. Battle of Santiago-a referee Ken Aston-a ngaihtuah chhuah a ni a, tun thlengin hman zui a ni.
• USSR player left back Evgeny Lovchev chu WC-a yellow card hmu hmasa ber a ni a, hman ṭan kum hian red card an phawrh lo.
• A vawi khat nan World Cup chu colour ngatin khawvel pumah pekchhuah a ni.
• Jules Rimet Trophy chu Brazil-in a vawi thum nan an chawi a, an nei hlen.
Nomawi thar
1974
A thlengtu : West Germany (Vawi 1-na)
13 June - 7 July (25 days)
Teams : 16 (Confederations 5)
Venue : 9 (Khawpui 9)
Champions : West Germany (Vawi 2-na)
Runners-up : Netherlands
Third place : Poland
Fourth place : Brazil
Matches played : 38
Goals scored : 97 (2.55 per match);
Attendance : 1,865,762 (49,099 per match)
An thlen dan
• West Germany leh Spain te inremsiam a, West Germany-in an thleng. 1982 World Cup-ah West Germany-in Spain an chuhpui lo a, inelna an thleng ve thung.
Chhinchhiahtlak
• A vawi khat nan Australia, East Germany, Haiti leh Zaire te an tel.
• Chile player Carlos Caszely chu red card hmanga World Cup-a hnawhchhuah hmasa ber a ni.
• Netherlands-in captain Johan Cryuff-a hoin hlawhtling takin total football an khel a, final-ah erawh inelna thlengtu West Germany lakah 2-1 in an vanduai.
• FIFA World Cup Trophy tuna hman lai hi hman ṭan a ni.
Total Football a tlawm nawn
1978
A thlengtu : Argentina (Vawi 1-na)
1-25 June (25 days)
Teams : 16 (Confederations 5)
Venue : 6 (Khawpui 5)
Champion : Argentina (Vawi 1-na)
Runners-up : Netherlands
Third place : Brazil
Fourth place : Italy
Matches played : 38
Goals scored : 102 (2.68 per match)
Attendance : 1,545,791 (40,679 per match)
An thlen dan
• Mexico an inhnuhdawh avangin Argentina-in chuhpuitu an nei lo
Chhinchhiahtlak
• Iran leh Tunisia te a vawi khat nan an inlan.
• Hemi kuma World Cup logo chu president Juan Peron-a’n mipui chibai a buk dan zul zuia siam a ni a, kum 1974 khan peih fel a ni tawh. Kum hnih hnuah ‘1976 Argentine coup’ an tih mai sipai rorelna hmangin president chu paih thlak a ni a, sipai thuneihna hmangin logo thlak tum mah se a hlawhtling lo. Politics buaina vang hian Netherlands leh ram
ṭhenkhat chuan inhnuhdawh tum hman mah se inelna hmachhawn tura tling 16 te an inlan ta vek.
• Total football a tlawm nawn a, final-ah inelna thlengtu Argentina chuan hun pangngaia Netherlands nen 1-1 a an inhnehtawk hnuin extra time-ah 3-1 in an hneh.
Disgrace of Gijon
1982
A thlengtu : Spain (Vawi 1-na)
13 June - 11 July (29 days)
Teams : 24 (Confederations 6)
Venue : 17 (Khawpui 14)
Champion : Italy (Vawi 3-na)
Runners-up : Germany
Third place : Poland
Fourth place : France
Stats
Matches played : 52
Goals scored : 146 (2.81 per match)
Attendance : 2,109,723 (40,572 per match)
An thlan dan
• Spain leh West Germany te an inremsiam tawh avangin chuhtu nei loin Spain chu thlan an ni.
Chhinchhiahtlak
• Algeria, Cameroon, Honduras, Kuwait leh New Zealand te chu a vawi khat nan an inlan.
• Semifinal-ah penalty shootout chu a vawi khat nan chak zawk zawn nan hman a ni a, West Germany-in France an hneh.
• FIFA chuan group stage match hnuhnung bera group khata match hnih awm chu a rualin khelh ṭan tir a ni.
• Hungary-in first round-ah El Savador 10-1 in an hneh a, World Cup history-a insawpna nasa ber a ni.
• Disgrace of Gijon: Mak takin West Germany-in Algeria first round-ah 2-1 in an hneh lo a, Algeria hian Austria hneh lo mah se Chile an hneh leh bawk avangin Africa leh Arab zinga World Cup-a vawi hnih chak hmasa ber an ni. Amaherawhchu Austria leh West Germany te an inthurual a, an pahnih hamṭhatna zawngin West Germany 1-0 in an chak a, an khelh dan hmangin result hi insiamrem tih a hriat hle. German ARD commentator Eberhard Stanjek chuan thil awm dan a hmuhin inkhel chungchang sawi zui a tum lo a, Austrian commentator Robert Seeger pawhin TV kaltlanga inkhel entute chu an TV off turin a hrilh hial bawk.
• Tragedy of Seville : Semifinal-ah German keeper Harald Schumacher chuan mawi lo takin Battiston chu a tlawh thlu a, French player hian a ha pahnih a chan a, a hnung zâng ruhah hliam a tuar a, a nak ruh pathum a tliak bawk. Hetichung hian referee-in a hmuh hmaih a, Germany lam goalkick a pe. He thil thlenna hi Sevilla khelmual Ramón Sánchez Pizjuan Stadium a ni a, Tragedy of Seville tih hming pek a ni.
Hand of God
1986
A thlengtu : Mexico (Vawi 2-na)
31 May - 29 June (30 days)
Teams : 24 (Confederations 5)
Venue : 12 (Khawpui 9)
Champion : Argentina (Vawi 2-na)
Runners-up : Germany
Third place : France
Fourth place : Belgium
Matches played : 52
Goals scored : 132 (2.54 per match)
Attendance : 2,394,031 (46,039 per match)
An thlan dan
• Colombia chu FIFA-in a tira thleng tura a tih a ni a, amaherawhchu an ram hausaknain FIFA duh dan a phak loh avangin inelna thlengtu hi thlak leh a ni. Mexico chu Canada leh United States of America aia thlan a ni a, World Cup vawi hnih thleng thei hmasa ber an ni.
Chhinchhiahtlak
• A vawi khat nan Canada, Denmark leh Iraq te an tel.
• Falkland war phuba : Falkland Islands inchuhnaah Argentina-in United Kingdom an ngam lo a, khelmualah football hmangin phuba an la. Quarterfinal-ah Argentina-in Diego Maradona goal hnih hmangin England 2-1 in an hneh.
• Hand of God : Minute 51-naah 5 ft 5 inch leka sang Maradona chuan amah aia inches riata sang Peter Shilton aiin boruakah ball a khawih fuh hmasa zawk a, goal-ah a lut. Maradona hian goal khung nan hian a kut vei lam a hmang a, ‘Hand of God’ tihin a chhal zui a, hei hi England laka goal hmahruai a ni.
• Goal of the Century : Minute 55-naah Maradona chuan England player panga Beardsley, Reid, Butcher, Fenwick, Butcher (vawi hnihna) bakah keeper Shilton te a bum a, yard 60 hi second 10 lekah thlengin goal ropui a khung a, ‘Goal of the Century’atan thlan a ni. Maradona ropuina belhchhah turin Argentina-in 1986 hian World Cup nomawi an chawi bawk.
To be no. 1
1990
A thlengtu : Italy (2nd time)
8 June - 8 July (31 days)
Teams : 24 (Confederations 5)
Venue : 12 (Khawpui 12)
Champion : Germany (Vawi 3-na)
Runners-up : Argentina
Third place : Italy
Fourth place : England
Matches played : 52
Goals scored : 115 (2.21 per match);
Attendance : 2,516,215 (48,389 per match)
An thlan dan
• Italy-in World Cup thleng turin vote 11 an hmu a, USSR (5) aia thlan zawk an ni
Chhinchhiahtlak
• A vawi khat nan Costa Rica, Ireland leh United Arab Emirates te an tel.
• Semifinal pahnih chu penalty hmanga chak zawk zawn a ni
• Red card 16 phawrh a ni a, a vawi khat nan final-ah red card pek a ni bawk
• Inkhelh hmain Fair Play Flag phochhuah ṭan a ni
• UEFA hnuaia ramin final-ah a vawi khat nan European team ni lo ram an hneh
• Hemi kuma game plan dik lo tak avangin 1992 aṭangin back pass dan chu siam ṭhat a ni a, rei tak hun khawhral phal an ni lo. Kum 1997-ah he dan hi belh lehin goalkeeper-in back pass an man thei lo a, keeper-in a teammate te throw in an man thei lo bawk.
• England chu an ṭantu ruhkawl (hooligans) vangin an match zawng zawng chu Cagliari-a khelhtir an ni.
• Giorgio Moroder-a sak official song ‘To Be Number One’ chu tun thlenga hla lar a ni.
• Germany-in phuba lain final-ah Argentina an hneh.