FIFA World Cup Thlirletna : 1970 - 1990

TV-ah colour ngatin

1970

A thlengtu : Mexico (Vawi 1-na)

31 May - 21 June 1970 (22 days)

Teams : 16 (Confederations 5)

Venue : 5 (Khawpui 5).

Champion : Brazil (Vawi 3-na)

Runners-up : Italy

Third place : West Germany

Fourth place : Uruguay

Matches played : 32

Goals scored : 95 (2.97 per match)

Attendance : 1,604,065 (50,127 per match)

An thlen dan

• Diltu ram paruk Argentina, Australia, Colombia, Japan, Mexico leh Peru zingah Mexico chu inelna thleng turin an thlang. South America leh Europe ram ni loa an vawi khat nghahna a ni.

Chhinchhiahtlak

• El Salvador, Israel leh Morocco te chu a vawi khat nan an tel.

• Card - yellow leh red a vawi khat nan hman a ni. Battle of Santiago-a referee Ken Aston-a ngaihtuah chhuah a ni a, tun thlengin hman zui a ni.

• USSR player left back Evgeny Lovchev chu WC-a yellow card hmu hmasa ber a ni a, hman ṭan kum hian red card an phawrh lo.

• A vawi khat nan World Cup chu colour ngatin khawvel pumah pekchhuah a ni.

• Jules Rimet Trophy chu Brazil-in a vawi thum nan an chawi a, an nei hlen.

Nomawi thar

1974

A thlengtu : West Germany (Vawi 1-na)

13 June - 7 July (25 days)

Teams : 16 (Confederations 5)

Venue : 9 (Khawpui 9)

Champions : West Germany (Vawi 2-na)

Runners-up : Netherlands

Third place : Poland

Fourth place : Brazil

Matches played : 38

Goals scored : 97 (2.55 per match);

Attendance : 1,865,762 (49,099 per match)

An thlen dan

• West Germany leh Spain te inremsiam a, West Germany-in an thleng. 1982 World Cup-ah West Germany-in Spain an chuhpui lo a, inelna an thleng ve thung.

Chhinchhiahtlak

• A vawi khat nan Australia, East Germany, Haiti leh Zaire te an tel.

• Chile player Carlos Caszely chu red card hmanga World Cup-a hnawhchhuah hmasa ber a ni.

• Netherlands-in captain Johan Cryuff-a hoin hlawhtling takin total football an khel a, final-ah erawh inelna thlengtu West Germany lakah 2-1 in an vanduai.

• FIFA World Cup Trophy tuna hman lai hi hman ṭan a ni.

Total Football a tlawm nawn

1978

A thlengtu : Argentina (Vawi 1-na)

1-25 June (25 days)

Teams : 16 (Confederations 5)

Venue : 6 (Khawpui 5)

Champion : Argentina (Vawi 1-na)

Runners-up : Netherlands

Third place : Brazil

Fourth place : Italy

Matches played : 38

Goals scored : 102 (2.68 per match)

Attendance : 1,545,791 (40,679 per match)

An thlen dan

• Mexico an inhnuhdawh avangin Argentina-in chuhpuitu an nei lo

Chhinchhiahtlak

• Iran leh Tunisia te a vawi khat nan an inlan.

• Hemi kuma World Cup logo chu president Juan Peron-a’n mipui chibai a buk dan zul zuia siam a ni a, kum 1974 khan peih fel a ni tawh. Kum hnih hnuah ‘1976 Argentine coup’ an tih mai sipai rorelna hmangin president chu paih thlak a ni a, sipai thuneihna hmangin logo thlak tum mah se a hlawhtling lo. Politics buaina vang hian Netherlands leh ram

ṭhenkhat chuan inhnuhdawh tum hman mah se inelna hmachhawn tura tling 16 te an inlan ta vek.

• Total football a tlawm nawn a, final-ah inelna thlengtu Argentina chuan hun pangngaia Netherlands nen 1-1 a an inhnehtawk hnuin extra time-ah 3-1 in an hneh.

Disgrace of Gijon

1982

A thlengtu : Spain (Vawi 1-na)

13 June - 11 July (29 days)

Teams : 24 (Confederations 6)

Venue : 17 (Khawpui 14)

Champion : Italy (Vawi 3-na)

Runners-up : Germany

Third place : Poland

Fourth place : France

Stats

Matches played : 52

Goals scored : 146 (2.81 per match)

Attendance : 2,109,723 (40,572 per match)

An thlan dan

• Spain leh West Germany te an inremsiam tawh avangin chuhtu nei loin Spain chu thlan an ni.

Chhinchhiahtlak

• Algeria, Cameroon, Honduras, Kuwait leh New Zealand te chu a vawi khat nan an inlan.

• Semifinal-ah penalty shootout chu a vawi khat nan chak zawk zawn nan hman a ni a, West Germany-in France an hneh.

• FIFA chuan group stage match hnuhnung bera group khata match hnih awm chu a rualin khelh ṭan tir a ni.

• Hungary-in first round-ah El Savador 10-1 in an hneh a, World Cup history-a insawpna nasa ber a ni.

• Disgrace of Gijon: Mak takin West Germany-in Algeria first round-ah 2-1 in an hneh lo a, Algeria hian Austria hneh lo mah se Chile an hneh leh bawk avangin Africa leh Arab zinga World Cup-a vawi hnih chak hmasa ber an ni. Amaherawhchu Austria leh West Germany te an inthurual a, an pahnih hamṭhatna zawngin West Germany 1-0 in an chak a, an khelh dan hmangin result hi insiamrem tih a hriat hle. German ARD commentator Eberhard Stanjek chuan thil awm dan a hmuhin inkhel chungchang sawi zui a tum lo a, Austrian commentator Robert Seeger pawhin TV kaltlanga inkhel entute chu an TV off turin a hrilh hial bawk.

• Tragedy of Seville : Semifinal-ah German keeper Harald Schumacher chuan mawi lo takin Battiston chu a tlawh thlu a, French player hian a ha pahnih a chan a, a hnung zâng ruhah hliam a tuar a, a nak ruh pathum a tliak bawk. Hetichung hian referee-in a hmuh hmaih a, Germany lam goalkick a pe. He thil thlenna hi Sevilla khelmual Ramón Sánchez Pizjuan Stadium a ni a, Tragedy of Seville tih hming pek a ni.

Hand of God

1986

A thlengtu : Mexico (Vawi 2-na)

31 May - 29 June (30 days)

Teams : 24 (Confederations 5)

Venue : 12 (Khawpui 9)

Champion : Argentina (Vawi 2-na)

Runners-up : Germany

Third place : France

Fourth place : Belgium

Matches played : 52

Goals scored : 132 (2.54 per match)

Attendance : 2,394,031 (46,039 per match)

An thlan dan

• Colombia chu FIFA-in a tira thleng tura a tih a ni a, amaherawhchu an ram hausaknain FIFA duh dan a phak loh avangin inelna thlengtu hi thlak leh a ni. Mexico chu Canada leh United States of America aia thlan a ni a, World Cup vawi hnih thleng thei hmasa ber an ni.

Chhinchhiahtlak

• A vawi khat nan Canada, Denmark leh Iraq te an tel.

• Falkland war phuba : Falkland Islands inchuhnaah Argentina-in United Kingdom an ngam lo a, khelmualah football hmangin phuba an la. Quarterfinal-ah Argen­tina-in Diego Maradona goal hnih hmangin England 2-1 in an hneh.

• Hand of God : Minute 51-naah 5 ft 5 inch leka sang Maradona chuan amah aia inches riata sang Peter Shilton aiin boruakah ball a khawih fuh hmasa zawk a, goal-ah a lut. Maradona hian goal khung nan hian a kut vei lam a hmang a, ‘Hand of God’ tihin a chhal zui a, hei hi England laka goal hmahruai a ni.

• Goal of the Century : Minute 55-naah Maradona chuan England player panga Beardsley, Reid, Butcher, Fenwick, Butcher (vawi hnihna) bakah keeper Shilton te a bum a, yard 60 hi second 10 lekah thlengin goal ropui a khung a, ‘Goal of the Century’atan thlan a ni. Maradona ropuina belhchhah turin Argentina-in 1986 hian World Cup nomawi an chawi bawk.

To be no. 1

1990

A thlengtu : Italy (2nd time)

8 June - 8 July (31 days)

Teams : 24 (Confederations 5)

Venue : 12 (Khawpui 12)

Champion : Germany (Vawi 3-na)

Runners-up : Argentina

Third place : Italy

Fourth place : England

Matches played : 52

Goals scored : 115 (2.21 per match);

Attendance : 2,516,215 (48,389 per match)

An thlan dan

• Italy-in World Cup thleng turin vote 11 an hmu a, USSR (5) aia thlan zawk an ni

Chhinchhiahtlak

• A vawi khat nan Costa Rica, Ireland leh United Arab Emirates te an tel.

• Semifinal pahnih chu penalty hmanga chak zawk zawn a ni

• Red card 16 phawrh a ni a, a vawi khat nan final-ah red card pek a ni bawk

• Inkhelh hmain Fair Play Flag phochhuah ṭan a ni

• UEFA hnuaia ramin final-ah a vawi khat nan European team ni lo ram an hneh

• Hemi kuma game plan dik lo tak avangin 1992 aṭangin back pass dan chu siam ṭhat a ni a, rei tak hun khawhral phal an ni lo. Kum 1997-ah he dan hi belh lehin goalkeeper-in back pass an man thei lo a, keeper-in a teammate te throw in an man thei lo bawk.

• England chu an ṭantu ruhkawl (hooligans) vangin an match zawng zawng chu Cagliari-a khelhtir an ni.

• Giorgio Moroder-a sak official song ‘To Be Number One’ chu tun thlenga hla lar a ni.

• Germany-in phuba lain final-ah Argentina an hneh.