Rel tunnel sei ber hawng dawn
Khawvela rel kawng leiverh thui leh thuk ber chu kum sawmhnih dawn siam a nih hnuah Switezerland-ah hawn a ni dawn ta.
Gotthard rail tunnel hi km 57-a thui a ni a, he leiverh hi Swiss Alps hnuaiah kalin, Europe hmarlam leh chhim lama rel chak chi tlan kawng atan hman a ni dawn a ni.
He tunnel hian khawvela rel tunnel thui ber ni ṭhin, Japan rama Seikan tunnel km 53.9-a thui chu a rawn khum dawn ta a ni. UK leh France inkalpawhna, km 50.5-a thui Channel Tunnel chu pathumna a ni.
Tunnel thui ber hawnna inkhawm buatsaihah hian German Chancellor Angela Merkel, France President Francois Hollande leh Italy Prime Minister Matteo Renzi-te pawh tel an tum.
Gotthard tunnel hi a thuk lai berah chuan tlang hnuai km 2.3-a thukah a kal a ni. He project thawhna atan hian dollar tluklehdingawn 12 chuang sen a ni. Tunnel design hmasa chu Swiss engineer Carl Eduard Gruner-an kum 1947 daih tawha a lo siam tawh a, mahse a senso chungchang leh harsatna dang awm avangin hun rei tak tihkhawtlai a ni a, kum 1999 khan hna thawh ṭan a ni ta chauh a ni.
Lei verh dawn hian engineer-te chuan lung chi hrang 73 zet an laih leh hal a ngai a, heng lung zinga ṭhenkhat chu granite ang maia changte an ni. Lei≠verh siamna atan hian lung ton maktaduai 28 chuang zet thiar chhuah a ni a, a siam laiin hnathawktu mi pakua an thi bawk.
Swiss rail service chuan tunnel siam hna hi hnathawktu 125-ten chawl loin, thawh thum≠a inthawh chhawkin, darkar 43,8000 chhung an thawk niin a sawi.
Tunnel thar hi hman anih hunah nitin bungraw phur rel 260 leh khualzin phur rel 65 vel an tlan ziah ang. December thla aṭang hian a nih dan tur ang taka hman theih a ni ang. Kum 2020-ah chuan he leiverh hmangtu khualzin, ni khata mi 9,000 vel ni ṭhin chu 15,000-ah a pun chhoh beisei a ni bawk.